The Souvenir: Part II (2021)

De verschrikkelijke, pretentieuze en praatzieke film over filmstudent Julie [Honor Swinton Byrne] en haar poging om een film die zich afspeelt in Sunderland te maken, krijgt een vervolg dat meer van hetzelfde is en om onbegrijpelijke redenen in bepaalde kringen zeer hoge ogen scoort. Julie gebruikt de dood van haar geliefde Anthony voor haar afstudeerfilm, maar haar filmschool wijst haar scenario af wegens een gebrek aan visie en duidelijkheid. Daarom klopt ze aan bij haar ouders [Tilda Swinton, James Spencer Ashworth] om de financiering rond te krijgen. Helaas beginnen andere leden van de crew zich ook af te vragen wat Jullie nu precies wil bereiken. En wij als kijker vragen ons ook af: wat is het nut van dit eindeloze gelul?

The Souvenir vond ik een mooie film, maar blijkens mijn recensie van die film kwam dat met name door Anthony – het vriendje van hoofdpersoon en filmstudente Julie – die een kleurrijk figuur is en dreiging meebrengt welk onheil wordt ondersteund door de prachtige duistere en expressionistische operamuziek van Bartóks Blauwbaards Kasteel die Anthony aldoor opzet. Maar The Souvenir: Part II is vooral heel saai: Anthony heeft zelfmoord gepleegd en we volgen nu Julie’s rouwproces dat ze vormgeeft door af te studeren op een film over de laatste dagen tussen Anthony en haarzelf. The Souvenir was al sterk autobiografisch maar dat ontaardt in deze film in vervelende navelstaarderij: alles draait om Julie en haar gevoelens en saai leventje dat nu metalagen krijgt doordat we haar nu als filmstudente een film daarover zien maken – waarin ze uitdrukkelijk niet de werkelijkheid maar haar perceptie van de werkelijkheid c.q. relatie wil uitdrukken – en daartoe slechts de hele tijd met iedereen praat over de relatie en haar film. Anthony blijft echter een mysterie terwijl zij alleen maar saai is. Wat ook niet helpt is dat de zinloosheid van het leven waardoor Anthony er een einde aan maakte ook het thema van Julie’s film en dus ook deze film überhaupt lijkt, al dan niet vanwege de in de film geopperde filmtheorie dat je als regisseur moet proberen te vermijden om een punt te willen maken: Julie’s film heeft niet eens een script en de cameraman en andere betrokkenen klagen erover dat ze geen idee hebben wat ze aan het doen zijn zodat elke scene, en helaas ook van de film waar wij naar kijken, nietszeggend is en ook ik graag mijn beklag wil doen over de zinloosheid van de film.

Pretentieus is de film echter wel: de film met al z’n metalagen suggereert diepte en de beelden met uitgekiende pastelkleuren zijn steevast mooi en sfeervol. Maar het levert geen boeiende film op.

Dit is wat je een non-film zou kunnen noemen. Een film die maar wat aan lijkt te rommelen, over een regiseuse die maar wat aan lijkt te rommelen…. Met heel veel geneuzel tot gevolg.

Droog gebleven tijdens een hoosbui in het Forum, en dat is het enige positieve wat ik erover te melden heb.

Deel 1 nooit gezien, en kan ik rustig overslaan, zo te zien. Een van de overbodigste sequels ooit gemaakt, lijkt me.

Redelijke film waarin een jonge filmstudent begint met het filmen van haar debuutfilm. Dit tweede deel pakt de draad op na het einde van de eerste film. De film heeft dezelfde toon, echter mist het geheel de spanning van de scheve relatie van het eerste deel. De scenes op de filmset en het hele maakproces van de film is wel leuk om te zien.

Fraai tweeluik, schitterend gemaakt. Dit deel gaat verder waar het eerste deel eindigde, maar heeft wel een andere insteek. Het is veel meer een meta-film geworden. Je vraagt je als kijker af in hoeverre dit autobiografisch is, en zo ja, op welke manier. Beide delen? Alleen deel twee? Of gedeeltes daarvan? Er zitten een paar fijne dubbele laagjes in die wel tot nadenken aanzetten. Maar dat blijft allemaal vrij speels, wordt nergens pretentieus. En als tragisch verhaal an sich staat het ook als een huis.

Laat je overigens niet misleiden door het stemgemiddelde. De meeste stemmers geven dit vier sterren. En van beide users die dit met een halve ster beoordelen begrijpt de één niet dat het over rouw en vooral identiteit gaat en heeft de ander het eerste deel niet gezien. Het gemiddelde blijkt een onbetrouwbare maatstaf om een gemiddelde waardering weer te geven. In dit geval althans..

De combinatie van het jaren '80 sfeerbeeld enerzijds en het detached artiestenwereldje anderzijds vond ik in het eerste deel al fascinerend.

Ik kan mij voorstellen dat mensen zich aan het navelstaarderige ergeren, maar dat past hier wat mij betreft juist net in het plaatje. That being said: het is wel ietwat meer van hetzelfde ten opzichte van de eerste film.

Het is beter om de twee delen na elkaar te zien omdat deel 2 geen vervolg is maar een reflectie op deel 1. Deze nieuwe wending zou misschien na het tegenvallende deel 1 toch nog het tij kunnen keren. Toch valt deel 2 tussen 2 stoelen. Veel aandacht in het begin over het rouwproces. Evidente zaken als antwoorden zoeken (wat deed hij op de laatste dag ? waarom was hij niet gelukkig ?), terugtrekken uit de routine of nieuwe liefde zoeken om te vergeten, worden opnieuw (zoals in deel 1) fragmentarisch benoemd. De drama's (laat me rust/leef niet in het verleden/ik zoek lust en geen liefde) zijn niet echt interessant.

Wanneer de film de weg inslaat van film in de film (Julie maakt een film over haar relatie), zou dit wel eens boeiend kunnen worden doch had ik na afloop er meer van verwacht. Er wordt gesuggereerd dat de acteurs die de rollen van Julie en Anthony spelen, hun personage niet begrijpen. Meer nog, ze moeten in feite gewoon bevelen opvolgen van Julie. Immers, zij heeft dit mee gemaakt en weet dus wat er is gebeurd. De acteurs kunnen dus niet gevoelsmatig of instinctief de rol benaderen. Maar meer dan een paar dialogen over deze spanningen, krijgen we niet en dit thema dooft uit. Een tweede element die de film behandelt is de dunne grens tussen fictie en realiteit. Dat was natuurlijk te verwachten. Een open deur intrappen. Maar Hogg toont dit als een feit. Julie zegt zelf dat ze niet de gebeurtenissen wil filmen maar de emoties. We zien (in de film in de film) dus hoe Julie de relatie beleefde en zijn er dus verschillen met de situaties in deel 1. Ook weten we niet goed of de scene die we te zien krijgen, een scene is van de film of een scene van de film in de film. Wanneer het interieur van het appartement wordt getoond, weet je niet of dit de set is (de film in de film wordt in een sound stage gefilmd) of het werkelijke appartement. Zitten we in fictie of realiteit ? Maar echt diep gaat Hogg daar niet op in. Enkel op het einde lijkt Hogg dan eindelijk tot de logische conclusie te komen dat alles film is. Het feestje na de première van de film in de film wordt ontbloot als een set op die sound stage met Hogg die 'Cut' roept. Dat de film in de film 'The souvenir' heet (en dus de filmtitel draagt) is een extra bewijs dat alles voor Hogg samenvloeit.

Jammer dat de invalshoek van deel 2 (is film een registratie van de werkelijkheid zoals Julie in het eerste deel zocht bij haar project in Sunderland ?) voor mij verloren gaat. Toch één mooi visueel moment : de hommage aan de droomsequentie van The red shoes is geslaagd en in feite logisch omdat Anthony in het eerste deel bekende dat hij een grote fan was van het werk Pressburger en Powell. In die optiek is het niet verwonderlijk dat Martin Scorsese als producent optrad omdat hij ook fan is van het Britse duo regisseurs.

Maar als geheel valt de film The souvenir op zijn bek. In deel 1 toont de film maar weinig nieuws over een gedoemde relatie en in deel 2 is de film een mislukte thesis over filmmaken en hoe emoties in beelden te vertellen.