Ahava Zot Lo Hayta (2020)

Het verhaal van de documentaire – een SS’er wordt verliefd op een joodse vrouw in Auschwitz – vind ik een intrigerend gegeven en de documentaire doet wat je verwacht maar ook niet meer dan dat: we krijgen wat historische details en context en de te verwachte dilemma’s worden genoemd zoals dat de vrouwen om haar heen in het vernietigingskamp jaloers waren op haar bescherming en privileges en haar ook wel als collaborateur zagen (dus haar wilden aangeven) maar haar ook nodig hadden om zelf gered te kunnen worden of privileges te krijgen en hij iedereen zou ombrengen die haar in gevaar bracht (dus haar niet wilden aangeven) tot en met haar eigen dilemma of ze bij de rechtszaak tegen hem de plicht heeft om de SS’er te redden die haar gered heeft of de plicht heeft hem als oorlogsmisdadiger in het gevang te krijgen (maar dat levert een anticlimax op in de zin dat ze gewoon de waarheid vertelt in de rechtszaal en SS’ers in Oostenrijk sowieso niet in het gevang kwamen vanwege het gebrek aan denazificatie na de oorlog).

Uiteindelijk blijft het gegeven van een onmogelijke liefde tussen een SS’er en een jodin in Auschwitz even vanzelfsprekend, want natuurlijk worden jonge mensen verliefd ongeacht de omstandigheden, als fascinerend, precies vanwege die extreme omstandigheden. Om het wellicht iets te romantisch te zeggen: het laat nog maar eens zien dat liefde sterker is dan haat en er zelfs op een mestvaal een bloemetje kan groeien.

Een verhaal over een merkwaardige relatie binnen de muren van een concentratiekamp.

Een SS-er, bewaker en officier, koestert een extreme liefde voor een vrouwelijke gevangene. Beiden zijn amper 20 jaar...

Uit menselijk oogpunt zijn in deze documentaire vooral de getuigenissen van de medegevangen van Helena interessant omdat ze een mengeling van uiteenlopende gevoelens tov de bevoorrechte vrouw uitmaken en bewijzen hoezeer mensen, in levensbedreigende toestanden, de kaart van het eigen voordeel kiezen.

Hartverscheurend anderzijds hoe er terzelfdertijd ondraaglijke situaties ontstaan, zoals de gebeurtenissen rond de zus van Helena en de kinderen...

Hoe dan ook, toch weer een documentaire die de gruwel van de concentratiekampen niet zwicht.

Helen en Roza Citron behoorden tot het zeer selecte gezelschap dat tijdens concentratiekamp Sobibor levend wist te verlaten. Dat was vooral te danken aan het feit dat SS-officier Frank Wunsch een oogje op haar had en zelf een relatie (in zekere zin) met haar onderhield. De drie hoofdrolspeler waren bij het verschijnen van deze documentaire al jaren dood, maar zij doen elk hun versie van het verhaal. Sarfaty plaatst één en ander in een context door te spreken met andere overlevenden. De titel maakt duidelijk hoe de vork in de steel zat, maar maakt ook duidelijk waartoe mensen bereid zijn om zichzelf en de mensen van wie ze houden, zo goed en zo kwaad mogelijk, te beschermen.