L'Arrivée d'un Train à La Ciotat (1896)

In tegenstelling tot wat vaak wordt beweerd was L'Arrivée d'un train en gare de La Ciotat geen onderdeel van de legendarische screening op 28 december. Althans, het teruggevonden programma vermeld deze toch nergens. Toch is het ook een kortfilm die indruk heeft nagelaten, want de mythe gaat dat een aantal kijkers de zaal zijn uitgelopen uit schrik voor de naderende trein. Waar de voorgaande films meer een statische momentopname waren, lijken de Lumière broers hier al meer te spelen met het dramatische effect doordat ze de camera schuin en dicht bij de trein plaatsen. Hiermee passeert de trein als het ware in long-shot, medium-shot en close-up.

3.5*

Historisch gezien waren de gebroeders Lumière zeer belangrijk voor het medium. Tal van boeken gelezen en al die korte films gezien, maar die hebben mij nooit echt geboeid. Misschien als gebundeld geheel interessant om te zien, maar zo losstaand doet het mij weinig. Daarnaast heb enorme moeite met het waarderen van films met zo'n minimale lengte. Le Voyage dans la Lune (1902) is eveneens iconisch, maar wel nog steeds de moeite waard. Uiteraard niet echt te vergelijken.

Hierbij een media-filosofische notitie in reviewvorm op een fragment van één minuut.

Een schoolvoorbeeld van eerst het doel, dan de tool. De kracht zit niet in inhoud, maar in impact. Daarom werkt L’Arrivée d’un train à La Ciotat (1896) in een tijd waarin men nog niet gewend is aan het kijken naar bewegende beelden op een scherm.

Als nieuw medium confronteert dit fragment een ongetrainde kijker met een radicale ervaring: een zuiver verrassingseffect. Het beeld programmeert het brein om instinctief gevaar te herkennen en opzij te stappen om de naderende trein te ontwijken. Alsof je zelf op het spoor staat en het je overkomt, terwijl je er in werkelijkheid niet aan deelneemt.

Wat volgt is observatie. Mensen bewegen zich ongefilterd voort op een manier die vandaag onbewust en lomp oogt, zonder enig besef dat zij bekeken worden. Laat staan dat deze beelden meer dan honderd jaar later nog steeds circuleren. Wat resteert is een venster op het dagelijks leven rond 1895. Mode, gedrag en sociale patronen worden niet geïnterpreteerd, maar vastgelegd.

Wat extra wringt is het besef dat dit ene minuut durende fragment het resultaat is van enorme technische, logistieke en conceptuele inspanning door de Lumière-broers, terwijl een vergelijkbaar beeld vandaag met één enkele AI-prompt gegenereerd kan worden, tegen vrijwel nul inspanning. Daarnaast wringt het dat zelfs deze uitgebreide review meer tijd en aandacht vergt dan het vandaag kost om een vergelijkbaar fragment te genereren.