Man Made (2019)

Bubbel

Weer een docu van Bergman waaraan ze begon met een duidelijk doel. Haar mening was er al en daarna doet ze net alsof ze op onderzoek gaat. De interviews met haar man en familie zijn op een reality tv manier wel geestig. Als ze met wetenschappers gaat praten en een onderzoek gaat doen over testosteron komen de activisten docu eigenschappen naar boven. Ik ben daar geen fan van. Ze wil niet dat men haar docu gaat aanvallen op geen wetenschappelijk bewijs, maar hoe ze het hier doet werkt het juist averechts. Dus de ballet dansers hebben het meest testosteron! En dat 1 van die panelleden dan ook nog uitspreekt dat dit wel erg tegen de gevestigde vorm van denken is! Je moet toegeven dat van subtiel sturen geen spraken is.

Probleem van Bergman en van deze redelijk recente kant van Links is dat ze met zichzelf in de knoop zitten. Voorheen was links heel vrij en anti kerk. Nu is een deel van links gewoon altijd voor de minderheden of zwakkere. Ongeacht wat voor achtergrond en ideeën. Dan kom je uiteindelijk in een spagaat. Ik ben voor vrouwenrechten maar ik wil ook een religie die hier in de minderheid is niet aanvallen. Dus kies ik om net te doen of die er op bepaalde momenten niet zijn.

Waarom stel ik dat bij deze docu. Door het IJsland verhaal. Dit is haar climax en het lichtende voorbeeld van hoe het wel kan. Een westers land waar erg weinig verschillende culturen leven, lage bevolking. Dit word niet benoemt. Wacht! Voor je denkt dat ik nu een extreem rechts aanhanger ben, here me out! Zeg ik dat alle blanke mannen in NL perfect zijn en dat het ligt aan de buitenlander. Nee zeker niet. Maar het totaal negeren van verschillen in cultuur en opvoeding (ook onder witte mensen) maakt dat laatste punt nogal zinloos. Als je echt wil dat de man meer emancipeert moet je opzoek naar mannen binnen allerlei groepen om het probleem ook echt op te lossen. Nu blijven we teveel in haar bubbel/omgeving. Te algemeen. Waardoor deze docu netto niks veranderd.

Na 5 docu's en ruim 10 jaar later zit Bergman nog steeds in die spagaat.

Geen sterren dit is te TV om te kunnen beoordelen.

Er zijn drie dingen waar ik bij 'Man Made' (2019) een beetje moeite mee heb. Ten eerste de steeds terugkerende vorm van een ego-document waarin Sunny Bergman vanuit zichzelf vertrekt om sociale kwesties in de bredere zin te agenderen. Het blijft een zwak huwelijk tussen haar introspectieve zelfonderzoek en de wetenschappelijke bevindingen die ze onvoldoende onderbouwt of contextualiseert. Er gaat meer aandacht naar hoe het huishouden in huize Bergman is verdeeld dan naar welke theoretische basis ze als uitgangspunt neemt. Ten tweede ben ik geen enorme fan van dit soort 'consensus-feminisme' waarin wordt gesproken over mannenemancipatie. Feministisch activisme kan nu juist tegendraads en confronterend zijn omdat het de ervaringen van mannen níet als uitgangspunt neemt. Ten derde wordt die mannenemancipatie vooral vertaald naar therapeutische praatgroepjes (o.a. Jens van Tricht en Glenn Helberg, maar misschien zelfs bij Jordan Peterson) waar mannen dieper over hun gevoelens en emoties praten. Ik ben van mening dat de therapeutisering in onze maatschappij - los van deze gender issues - een gevaar met zich meedraagt omdat openheid en een bekentenissendrift de norm zijn. Er wordt te weinig gesproken over de consequenties als zelfreflectie steeds moet geschieden ten overstaan van een publiek en vanuit de spelregels van machtige instituties als de geestelijke gezondheidszorg.

Sunny is vrij vervelend en haar documentaires ook wel enigszins, maar heel slecht zijn ze niet allemaal, en sommigen laten je nog wel eventjes nadenken over het onderwerp. Deze daarentegen was denk ik de zwakste die ze tot nu toe heeft gemaakt. Het blijft als los zand aan elkaar hangen, het niveau is érg laag (zoals met die mannen-en vrouwenhersenen en testosterongehalte, wat hebben we daar nu werkelijk van opgestoken, zoiets kun je een stuk interessanter uitwerken). Het had ook al gescheeld als ze bijvoorbeeld meer wereldwijd naar verschillende culturen had gekeken en had erkend dat mannelijkheid niet per se overal hetzelfde betekent.

Niets boeiends gehoord. Had inmiddels, na haar jaren ervaring, toch wel iets beters van haar verwacht.

Nogal veel los zand. Er zit wel een rode lijn in maar tegelijkertijd zit ik te kijken naar een hoop selectieve snippets van interviews, zogenaamd in een poging om 'te onderzoeken' hoe men mannelijkheid ziet' maar in feite een soort van pedant toontje dat er 'iets moet veranderen in de manier waarop mannelijk gedrag maatschappelijk wordt aangeleerd'.

Daarnaast is Sunny een nogal vervelend persoon diemet haar maatschappijkritische onderwerpen meent iets scheefs te moeten rechttrekken, maar ik heb sterk het idee dat dit 'probleem' ten behoeve van de docu erg uitvergroot wordt, terwijl het in de dagelijkse praktijk wel meevalt met de problemen die mannen ervaren. Uitzonderingen zijn misschien bepaalde beroepsgebieden (denk de voetbalwereld, de zakenwereld en het bankwezen).

Dat voorbeeld van gendercompensatie in het IJslandse onderwijs vond ik erg slecht. Het concept lijkt er automatisch van uit te gaan dat nagellakken en met poppen spelen iets typisch vrouwelijks is, en 'assertief gedrag' iets typisch mannelijks, wat op zich al een gesocialiseerde manier van denken is. Juist door dit soort ideeën als zwart-wit te presenteren (en het 'andere' geslacht hier les in te geven) hou je dit soort maatschappelijke ideeën ook in stand.

Het uitgangspunt zou moeten zijn dat iedereen een INDIVIDU is, sommige met vrouwelijkere eigenschappen (whatever that may be) en sommige met mannelijke eigenschappen. Aan ieder kind/mens de ruimte bieden om haar eigen identiteit te ontdekken.

Op zich een interessant thema om over na te denken, maar deze documentaire weet niet echt tot een kern te komen, laat staan een afgerond geheel te laten zien.

Bergman maakt een documentaire van een probleem dat in mijn omgeving totaal geen probleem is; althans, ik heb nog nooit een man gehoord te zeggen dat hij niet weet wat zijn plek in de huidige maatschappij is.

Typische documentaire van haar verder met die shots en interviews op straat. Visueel niet mooi en Bergman heeft een vervelend zeurderig stemmetje, net als bijvoorbeeld Bert Maalderink. Dan zie ik liever die filmpjes van Frans Bromet. Inhoudelijk af en toe wel interessant, zeker rond dat gedoe met testosteron en hoe sommigen zich ongemakkelijk voelen als zij een lage waarde blijken te hebben. Maar het ding blijft als geheel een beetje pseudo-wetenschappelijk waardoor interessante kansen voor open doel gewoon niet erin gekopt worden. Ook als die man van haar blijkbaar zich geneert als hij de was ophangt, dat is best interessant maar ze doet er weinig mee. Niet op persoonlijk vlak jegens hem, maar ook niet op breder vlak of meer mannen dit hebben (er zijn best interessante onderzoeken). Het is mij echter volstrekt onbekend dat er blijkbaar mannen dat vervelend vinden. 1,5*.

Interessant thema + ontzettend slechte documentaire maker, levert weer een wanstaltige puinhoop op die vooral interessant is om te kijken als ramptoerist, onder het motto 'zo slecht dat het bijna grappig is'.

Bergman houdt niet alleen de maatschappij maar ook haarzelf een spiegel voor in haar poging om te achterhalen hoe mannen staan tegenover hun eigen mannelijke identiteit en die van andere mannen. Ze filmt haar levenspartner, haar vader en haar buurman en laat onderzoeken of haar hersenen wezenlijk anders zijn dan die van een man. En dat is maar één van de wetenschappelijke experimenten waarvan ze resultaten vastlegt in deze onderhoudende, boeiende en vrij opzienbarende documentaire die niet alleen duidelijk maakt dat het nog altijd prevalerende stereotype beeld van mannelijkheid berust op een mythe en dat mannen worstelen met zelfacceptatie in een wereld die, zoals wetenschapper Ryan A. McKelley, mannen blijft beklemmen.

Hé, een docu van Sunny Bergman met een gemiddelde onder de 2* incl. negatief commentaar van de usual suspects. Dat is vast wat voor mij. Destijds gemist, dus hem alsnog gezien op NPO Plus. Bergman maakt haar docu's altijd erg persoonlijk, en ik vind dat juist wel leuk. Het gaat over dingen die haar bezig houden en volgens mij is daar niks mis mee. Ik lees hierboven in de commentaren dat er een ongemak werd gevoeld bij het lakken van nagels, dat dat 'opgelegd' zou zijn, en dat terwijl de hele docu laat zien hoe juist stereotiepe mannelijkheid opgelegd wordt, vanaf de geboorte al, waardoor mannen 4 x vaker zelfmoord plegen dan vrouwen. En dat gebeurt echt niet omdat ze als kind handen masseerden of omdat hun nagels werden gelakt. Ik weet hoe erg Sunny Bergman op deze site wordt gehaat en mensen vinden haar irritant. Ik waardeer daarentegen Bergman zeer als iemand die haar docu's maakt met passie, en dat zie je, ondanks dat het filmtechnisch misschien niet het meest hoogstaande is wat er bestaat. Van mij 4 dikke sterren.

Deze docu geeft niet alleen antwoorden maar roept ook veel vragen bij mij op. Zo wordt de mythe rond testosteron vakkundig doorgeprikt. Dat vond ik het het meest overtuigende in deze produktie.

Het moment dat Sunny op een bijeenkomst is van Jordan Peterson en haar voice-over te kennen geeft dat Peterson niet met haar wilde praten, voel ik me lichtelijk gemanipuleerd. Haar bewering vergezeld Sunny met beelden van Peterson die de zaal verlaat, omringd door mannen. Door haar woorden lijkt ze te suggereren dat zij als 'kritische vrouw' niet toegelaten wordt omdat ze kritiek heeft op zijn gedachtengoed. Maar is dat wel zo? Misschien had hij geen ruimte meer vrij in zijn agenda voor nóg een journalist of misschien moest hij nog snel het vliegtuig halen naar een andere Europese stad...?

Ik weet onvoldoende van Peterson en waar hij precies staat ten opzichte van Sunny, maar wat ik wel weet is dat Peterson uiterst emotioneel kan reageren waarbij tranen overvloedig over zijn wangen vloeien. (Een man dus naar Sunny's hart ...)

Ik hoor Sunny regelmatig het begrip 'gelijkwaardigheid' bezigen. In haar docu illustreert ze dit met een man die de was doet. Het lijkt erop dat haar invulling van gelijkwaardigheid 'taakgericht' is; de man moet dezelfde taken in het huishouden uitvoeren als de vrouw. Mijns inziens is 'gelijkheid' iets anders dan gelijkwaardigheid, huishoudelijk werk is niet 'gelijk' aan thuisklussen, maar kan wel als 'gelijkwaardig' worden gezien.

Als je haar principe door zou trekken dan moeten vrouwen, net als mannen, op booreilanden werken of rioleringsputten schoon spuiten. Waar komt dat 'gelijkheidsdenken vandaan'?

Naast het gelijkheidsideaal maakt Sunny zich zorgen over de mannen die éénzijdig hun mannelijkheid beleven zonder aandacht te besteden aan de zachte emoties. Daar heeft Sunny een punt. Zij onderbouwt deze insteek door te filmen tijdens een mannengroeps-sessie waarin eerlijk en open gecommuniceerd wordt. Eigenlijk laat ze zien dat de mannen al goed op weg zijn.

Dus wat wil die Sunny nou eigenlijk?

Het antwoord op die vraag lijkt te liggen in haar bezoekje aan IJsland waar ze op een school filmt die jongens en meisjes genderneutraal les geeft. Ik zie daar mooie dingen, maar ik bemerk ook onechtheid bij enkele jongens als ze vertellen over genderrollen. Het is net alsof ze een geleerd lesje oplepelen.

Ik krijg toch een beetje de indruk dat als de 'emancipatie', van boven af wordt opgelegd (school ), dat dit misschien niet de juiste weg is.

Hoe meer ik in de docu vorder des te meer ik de indruk krijg dat de uiteindelijke edit een gesloten wereldbeeld opdringt. En ja, dat heeft iets drammerigs. Het is alsof Sunny aan een bloem trekt om haar harder te laten groeien.

Gezien de reacties op haar docu vindt ze hier weinig positieve weerklank. Ik vind deze docu ook niet heel erg goed, maar ik sta wel achter de opvatting dat mannen naast hun mannelijkheid ook hun vrouwelijkheid mogen ontwikkelen.

Kortom, geen goeie docu, maar wel materiaal dat stof tot nadenken biedt. Provocerend dus.

En daarom krijgt Sunny van mij 5 sterren!