Yom el-Din (2018)

Vanaf 18 april in de bioscoop (September Film)

Innemende roadmovie over outcasts in Egypte. Beshay (Rady Gamal) is een ongeveer 40-jarige man die in zijn jeugd getroffen is door lepra en zijn leven leeft in een leprakolonie aan de rand van Caïro, sinds hij hier als klein kind door zijn vader naartoe is gebracht. Zijn vader en andere familieleden heeft hij sindsdien nooit meer gezien. Nadat zijn vrouw is overleden, besluit Beshay de beschutte, veilige omgeving van de kolonie te verlaten, om op zijn trouwe ezel Harby op zoek te gaan naar zijn familie. Hij wordt daarbij vergezeld door het 10-jarige weesjongetje Obama (Ahmed Abdelhafiz), net als Beshay in onwetendheid verkerend over het lot van zijn ouders.

Yomeddine (dag des oordeels) is een charmante, soms wat zoete film, waarin de protagonisten niet professionele acteurs zijn (wat merkbaar is, maar niet zozeer storend). Rady Gamal is in het echte leven daadwerkelijk door lepra getroffen, wat maakt dat hij er door de littekens veel ouder uitziet. De film laat treffend zien hoe er heden ten dage door de Egyptische samenleving wordt gereageerd op mensen die door lepra getroffen zijn: afwijzend, voornamelijk uit angst en onwetendheid. Hoewel er in medisch opzicht in Egypte geen noodzaak meer is voor de leprakolonies, heeft die door die afwijzende houding van de samenleving toch zijn functie: een beschutte plek waar je niet met de nek wordt aangekeken. Zijdelings wordt er in de film ook kort gerefereerd aan de gevoeligheid tussen christenen en moslims in de Egyptische samenleving, wat dan weer luchtig, met een toets humor, wordt gebracht. Dat geldt overigens voor de film als geheel: die voelt nergens heel zwaar, al zijn er wel enkele scenes die emotionele impact hebben, bijvoorbeeld als Beshay in een trein als een stuk vuil wordt bejegend en meermaals geëmotioneerd "I am a human being" uitroept. Mooie film.

Inderdaad een vrij onbekend pareltje. Zeer de moeite waard een dikke zeven.

Op het gezicht en op de handen van Beshkay zijn de sporen van lepra nog duidelijk af te lezen. De ziekte heeft hem als kind bezocht. Inmiddels is hij genezen. Maar niet voor de buitenwereld. Zodra hij zijn vertrouwde omgeving verlaat, beoordelen de mensen hem op de littekens die de ziekte heeft achtergelaten. Voor hen is hij melaats, ook al roept Beshkay steeds maar weer dat hij niet meer ziek is, niet meer besmettelijk is.

Hij is door zijn familie ooit achtergelaten in een leprakolonie. Hij heeft zich daarna nooit echt bezig gehouden met de vraag waar hij nu eigenljk vandaan komt. Een trieste gebeurtenis maakt dat de vraag naar zijn afkomst opeens sterk gaat opspelen. Op een dag vertrekt hij met zijn ezel en wagen en gaat op zoek. Hij vertrekt samen met de Nubische jongen Obama die in het weeshuis woont, vanwege zijn donkere huidskleur wordt beschimpt en evenals Beshkay een eenzaam buitenbeentje is.

Het wordt een roerige reis. Beshkay’s uiterlijk zorgt steeds weer voor afkeurende en vijandige reacties. Er zijn echter ook ontmoetingen die anders zijn. Ontmoetingen die bij Beshkay de hoop doen opleven dat een gelukkiger leven misschien ooit mogelijk is. En er is altijd het hoopvolle geloof dat hem op een dag recht zal worden gedaan. Dat moment bevindt zich na dit aardse bestaan. In een scène wordt Beshkay verteld dat de Yom el-Din (de dag des oordeels) eerdaags zal aanbreken. Alle mensen zullen dan worden beoordeeld op hun karakter. Het uiterlijk doet er niet meer toe.

De film maakt indruk. De onbevangen, opgewekte en soms naïeve blik waarmee de beide hoofdrollen de wereld inkijken is onnavolgbaar. Het is ontroerend om Beshkay en Obama te zien worstelen met tegenslag, met verdriet, met de meedogenloze buitenwereld. Het is ontroerend en mooi om de vriendschap tussen de twee te zien bloeien. Het acteerwerk is overigens niet altijd even groots, maar is wel altijd sympathiek. Het doet nauwelijks afbreuk aan de geloofwaardigheid van het verhaal en de personages. Later las ik dat beide hoofdrollen nooit professioneel hebben geacteerd.

Een beetje sentimenteel is de film trouwens wel. De emotionele momentjes worden niet geschuwd. Schuld daaraan heeft ook de muziek die nogal nadrukkelijk voor dit doel wordt ingezet. Toch is Yom el-Din vooral een ontroerende film. Een film over twee mensen die naar een beter bestaan verlangen. Een film over twee mensen die op zoek zijn naar een plek waar menselijkheid en genegenheid bestaat. En het moet gezegd. Yom el-Din is dan wel een film die af en toe wat gemakkelijk en zoetig op de traan mikt, maar ondanks dat kwam de ontroering wel bij me binnen. Mooie film.