More Human Than Human (2018)

Half geslaagde documentaire over Artificial Intelligence (AI), waarin met name de huidige stand van zaken betreffende de ontwikkelingen op het gebied van AI aan bod komen. Op zich best informatief en soms ook interessant, maar de documentaire biedt weinig nieuwe inzichten. Er worden enkele interessante vragen gesteld (bijvoorbeeld de vraag waarin de mens zich straks nog onderscheidt van een robot, als robots straks alles kunnen wat de mens ook kan en moeten we dat willen), maar het is jammer dat er verder weinig op deze vragen wordt ingegaan en dat bijvoorbeeld filosofische en ethische/morele bespiegelingen worden vermeden. Wellicht is dat ook te veel gevraagd voor een documentaire die een zo complex onderwerp in een tijdsbestek van slechts 79 minuten behandelt.

Zoals al door anderen is opgemerkt biedt de documentaire weinig diepgang en niet veel wat we al niet weten. Dat heeft er ook mee te maken dat dit het sterk steunt op alle klassieke science-fictionfilms (dat verklaart misschien ook waarom deze docu in de bioscoop wordt vertoond) en in feite zegt: alles wat je zag in die films wordt nu werkelijkheid!

En dat is natuurlijk ook zo: we leven in een zeer spannende tijd. Of beter gezegd: wij zijn nu bezig een cruciale stap te zetten die het leven voor de toekomstige generaties drastisch zal veranderen en erg spannend zal kunnen maken. Immers, het is het wezen van de mens dat hij gereedschappen maakt en nu staan we op het punt machines te maken die voor ons kunnen gaan denken en beslissen. Aristoteles definieerde de slaaf als een menselijk werktuig en waar we eerder heel veel levenloze slaven (machines die fysiek sterk zijn) hebben gemaakt, staan we nu op het punt machines te maken die ons in denkkracht overtreffen en daarmee onze meesters kunnen gaan worden. In feite hebben we al een wereld geschapen waarin we door kunstmatige intelligentie worden beheerst – van onze mobieltjes en Facebook tot Uber-slaven – maar die machines en algoritmes hebben geen bewustzijn en leven dus niet terwijl daarom de echte macht in de handen van mensen achter die algoritmes zit zodat we nog niet het gevoel hebben dat we onze macht kwijt zijn. Maar het is een kwestie van tijd voordat we machines niet meer kunnen onderscheiden van mensen en in zekere zin levend worden en bewustzijn krijgen. Niet alleen zullen machines meer op ons lijken (zodat zinvolle communicatie mogelijk wordt), maar de mens zal ook steeds meer machine worden: we zullen al onze organen kunnen vervangen door kunstmatige ogen die veel beter zien, door benen die veel harder kunnen rennen, door hersenen die veel sneller denken, etc zodat natuurlijke mensen zullen achterblijven bij bionische mensen die hen in alles zullen overtreffen.

Het biedt de kans om ons volledig te ontplooien. Een machine die ons in alles overtreft zal onze laatste uitvinding zijn want daarna zal die machine alle nieuwe uitvindingen doen en in een alsmaar hoger tempo. De vooruitgang zal dan nog veel sneller en versneld gaan dan ooit tevoren. Maar daarmee zullen we ook de controle kwijt raken. Je mag daarom hopen dat de machines die onze meesters zullen worden goed zijn voor ons: we wensen ze niet alleen bovenmenselijke snelheid, kracht en efficiëntie toe maar ook wijsheid (of op z’n minst mededogen met ons) toe zodat ze hun krachten voor goede zaken zullen inzetten. Het risico moet echter worden genomen: het zit in onze (‘faustische’ zou Spengler zeggen) natuur dat we elke grens willen oversteken, elke uitdaging willen aangaan om ons maximaal te ontplooien, zelfs als dat tot onze eigen vernietiging leidt.