Freiheit (2017)

"Heb je er ook wel eens naar verlangd om weg te zijn", vraagt protagoniste Nora op een bepaald moment aan een collega. "Zeker", luidt het antwoord. De scène zit laat in de film. Alsof regisseur en coauteur Jan Speckenbach zich opeens realiseerde dat hij misschien ook iets moest zeggen over het motief van Nora om huis en haard te verlaten. Niet dat de scène veel inzicht verschaft, want veel meer dan een vaag idee van de reden dat Nora haar man en twee kinderen heeft verlaten krijgt de kijker niet. Misschien is er geen heus motief. Misschien weet Nora het zelf niet eens precies. Ik leg me er maar bij neer.

Het gebrek aan concretisering past trouwens goed bij de film. Past goed bij het personage Nora dat zich aan alles dat concreet en confronterend is, lijkt te willen onttrekken. Tijdens toevallige ontmoetingen ontwijkt ze vragen door alleen bevestigend te antwoorden en aldus geen eigen standpunt te hoeven innemen. Bij een rit in de bus blijft ze zitten tot het eindpunt om maar niet te hoeven beslissen waar ze uit moet stappen Het lijken aanwijzingen te zijn voor het motief achter haar vertrek.

De titel van de film is Freiheit. Dat begrip impliceert dat iemand vrij is om te doen en laten wat hij wil. Vrijheid is iets waar je energie van krijgt. Iets dat bruisend bezit van iemand neemt. In deze film ligt dat anders. Vrijheid wordt hier minder positief uitgelegd. Vrijheid betekent hier dat je je losmaakt van je situatie, van je woonoord, van je gezin, van jezelf en is eerder een vlucht dan een bevrijding. Voor Nora is het een sprong in de leegte. Ze heeft geen ander doel dan zich los te maken. Een voorbedachte invulling voor het leven daarna heeft ze niet.

In de film een tweede verhaallijn rond Philip, Nora’s man die alleen met de kinderen is achtergebleven. Hier wel een concreet verhaal dat overigens niet heel interessant is. Een derde verhaallijn over de periode voor Nora’s vertrek slingert eveneens door de film. Het zijn fragmentarische inkijkjes die rustig voorbijglijden en iets meer blootgeven van Nora’s gemoedstoestand maar die dat als gezegd niet heel concreet doen.

En zo is Freiheit vooral een film die rustig voorbijglijdt en fragmentarische impressies geeft van een periode uit het leven van Nora en Philip zonder daarbij veel houvast te bieden. Veel impressie en weinig concreet materiaal. Vrijheid voor de een betekent onvrijheid voor de ander. Veel meer interpretatie peur ik er niet uit. Erg voor de hand liggend. Een beetje onbevredigend is die interpretatie wel. Ik doe het er maar mee.