Meningen

Valt er nog iets over Jaws te zeggen wat niet al gezegd is? Nee, waarschijnlijk niet. Gepassioneerde filmliefhebbers op deze en andere sites hebben bijna op literair niveau al hun mening over deze film willen delen, om nog maar niet te spreken van filmrecensenten en critici die hele essays hebben gewijd aan deze klassieker. Maar misschien mag ik toch enkele kleine gedachtes die ik over deze klassieker heb, hier deponeren. (Daar is deze site voor, toch?)

Allereerst is het geweldig hoe de film je meeneemt naar Amity Island. Je kan de zilte zeelucht proeven, en de zon op je huid bijna voelen bij het bekijken van Jaws. En dan is er natuurlijk de paniek, als blijkt dat de wateren rondom het eiland niet zo veilig zijn als men aanvankelijk dacht.

Ik vind het ook mooi hoe Brody, gespeeld door Roy Scheider, als ‘nieuwkomer’ op het eiland het publiek vertegenwoordigd. Als toeschouwer is het onmogelijk om je niet in te leven in zijn gevoelens, of hij nou bezorgd, bang of opgelucht is. De belangrijkste andere menselijke personages vertolkt door Robert Shaw en Richard Dreyfuss geven met hun eigenaardigheden een welkome kleur aan deze haaienthriller.

Over de haai zelf: ik hoor vaak dat die voor velen nogal te wensen overlaat. En ja, als je wat YouTube-clips van de verschillende aanvallen in de film bekijkt zie je inderdaad heel duidelijk dat het een mechanische haai is. Maar als ik de prent van voren af aan bekijk valt dit mij eerlijk gezegd niet eens op. Het helpt ook dat de haai niet vaak in beeld is, maar zijn aanwezigheid wél duidelijk voelbaar is. Of hoorbaar is, want als John Williams de soundtrack mag verzorgen kun je ervan op aan dat hij zíjn deel doet om een verhaal voor je oren te vertellen.

Wat mij persoonlijk ook geholpen heeft om de film nog meer te waarderen dan ik al deed, is hem te plaatsen in de tijd waarin hij is geschoten. Neem een paar willekeurige films uit het midden van de jaren zeventig, en je zult zien dat Jaws zijn tijd ver vooruit was. De efficiëntie waarmee het verhaal verteld wordt, de cinematografie (die veerpont scéne!) en de dialogen onderstrepen waarom dit de eerste blockbuster ooit werd, en een film die keer op keer gekeken kan worden.

Er is een reden waarom er na Jaws nooit meer een haaienfilm is gemaakt die eraan kon tippen. Spielberg heeft met Jaws namelijk alles gedaan wat er ook maar enigszins mogelijk is met het haaiengenre. Dat houdt filmmakers van over de hele wereld trouwens niet tegen zich aan het subgenre te blijven wagen, en daar ben ik niet eens ondankbaar voor.