Meningen

De reacties dat de film niet origineel is, o.a. in vergelijking met Star wars, is ronduit tenenkrommend. Gelet op het feit dat Star wars kapotverfilmd is en het genre in het algemeen begrijp ik dat Dune weinig origineel aandoet. Het concept is inmiddels bekend. Maar om nu te stellen dat het niet of weinig origineel is in creatieve zin slaat nergens op aangezien Star Wars hevig geïnspireerd is op Dune, en niet andersom.

Er zijn maar een handvol namen die als grondleggers van science fiction en fantasy kunnen worden beschouwd en Herbert hoort daarin thuis, en niet in een zelfverzonnen categorie waarin Game of thrones al bekend was toen Dune kwam. Please.

Met de opkomst van pulptijdschriften (1900-1950 dacht ik) en de Star Trek serie (1966) waren avonturen in het universum een bekend fenomeen toen rond dezelfde tijd de eerste space opera’s (subgenre) verschenen, waaronder Dune en The foundation (hoewel er discussie is over de vraag of The foundation kwalificeert als een space opera). Star wars (niet te verwarren met Star trek!) kwam later en heeft duidelijk veel elementen overgenomen van beide boeken, google en vergelijk zelf.

Het is en blijft een kwestie van smaak hoe goed je een film vindt. Maar om nu te roepen “vond het niet zo origineel” is niet bepaald een geïnformeerde mening. In zoverre het zelfs zou afhangen van meningen.

Terug naar de film. Deze verfilming heeft mijn verwachtingen overtroffen als geheel. De voor ons vreemde en onbekende wereld van Dune wordt indrukwekkend opgeroepen. Van de kostuums tot de muziek is het zoals ik het me had voorgesteld. Ik heb er met kippenvel naar gekeken. De laatste keer dat ik een goede film zag was Joker.

Het enige dat ik wel jammer vond is hoe Harkonnen is weergegeven: een smerige duistere man. In die opzet is het geslaagd, maar het plaatst hem wel in een binaire positie van goed en kwaad die ik in het boek veel meer genuanceerd vond. In het boek is Harkonnen meer menselijk, en de ‘goeden’ zijn dat weer minder: alle karakters zijn uiteindelijk opportunistisch en vanuit eigen belangen gemotiveerd in hun handelen.

De kracht van Dune is dat er geen helden zijn in het verhaal, sterker: dat was de kernboodschap volgens de auteur “pas op voor helden”. Dat komt pas vanaf het tweede deel van het boek, deel 1 legt dus eigenlijk alleen de basis en dan moet het nog beginnen. Dat wordt flink ondergesneeuwd nu we vermoedelijk alleen deel 1 van het boek in 2 films krijgen waarin dat heldennarratief (overwinning op het kwaad) vrijwel het enige is dat uitgewerkt wordt. Het maakt deze verfilming wel wat wrang. Ook wel weer een relatief makkelijke taak zou je kunnen zeggen. Het contrast is duidelijk in de film, de Harkonnenwereld is creepy af en als kijker sta je direct achter Atreides.

Ik lees dat sommigen het traag vinden. Het boek is nog trager. Ik vind het knap dat de maker keuzes heeft weten te maken, want er zijn veel achterliggende historische gebeurtenissen en intriges. Bijzonder aan het boek is ook dat een goed deel bestaat uit innerlijke dialogen van de karakters. Wat mensen zeggen en wat ze denken wordt vaak als een tweeluik aan de lezer gepresenteerd. Zo ontstaat er een goed begrip van de personages en hun worstelingen. Vind ik dat je het boek moet lezen? Nee, maar daarom vind ik de verfilming wel geslaagd voor de kijker die geen voorkennis heeft van Dune zonder teveel afbreuk te doen aan het boek, er is net genoeg achtergrondinformatie om het verhaal begrijpelijk te houden.

Op naar deel 2!