Meningen

Gisterenavond na een tijd weer eens gezien, omdat ik pas geleden het boek van Patricia Highsmith heb gelezen.

Welnu, een zeldzaamheid: de film overklast het boek op alle fronten. Highsmith kiest voor een recht-toe-recht-aan verhaal in een wat fletse stijl, waarbij zij nogal eens een beroep doet op de lezer om over ongeloofwaardigheden heen te stappen.

Klein voorbeeld: in het boek wordt Ripley door dezelfde Italiaanse inspecteur ondervraagd. Eerst in zijn hoedanigheid als Dickie Greenleaf, een andere keer als zichzelf. De inspecteur heeft niets door. In de film wordt dit even simpel als elegant opgelost door de verhoren door twee verschillende agenten te laten uitvoeren.

Waar in het boek alleen Dickie's vriend Freddie het Ripley echt moeilijk maakt in zijn spel met identiteiten (wat Freddie dan ook met de dood moet bekopen), daar vlecht regisseur Minghella er de verhaallijn in met het personage Meredith Logue (mooie rol van de al even prachtige Cate Blanchett), die voor veel extra spanning zorgt (denk aan de scène in de opera).

Ook de toevoeging in de film van de zelfmoord van Dickie's Italiaanse minnares door verdrinking is een vondst van de regisseur. Niet alleen levert deze gebeurtenis een mooi en dramatisch beeld op, het maakt de aanname dat Dickie zelfmoord zou hebben gepleegd veel geloofwaardiger dan in het boek.

En waar in Highsmiths roman het verhaal als een nachtkaars uitgaat (niemand heeft iets door, althans: Ripley komt ermee weg), daar tovert Minghella een prachtige finale uit zijn hoge hoed: Ripley denkt in Peter eindelijk iemand gevonden te hebben die hem neemt zoals hij is, maar de ontmoeting met Meredith gooit alsnog roet in het eten. Volgens Ripleys logica zit er niets anders op dan zijn geliefde Peter te vermoorden. En hoe fantastisch dat dan in beeld wordt gebracht! We horen geluid van de moordscène nog, terwijl we als kijker het vervolg al te zien krijgen.

Dan het belangrijkste verschil tussen roman en de film, waarbij de adaptatie het glorieus wint van het origineel: de karaktertekening van Tom Ripley. Highsmith doet niet of nauwelijks aan psychologiseren. In haar roman is Ripley vooral de koele, berekende psycho, die doelbewust te werk gaat. In de film echter, maakt de gelegenheid en omstandigheden Ripley de moordenaar, en draait hij pas door zodra Dickie zijn vriendschap versmaadt. Het gedrag van Ripley wordt door regisseur veel beter gemotiveerd, en geeft hij de figuur Ripley op deze wijze veel meer nuance en diepte mee.

Over de voortreffelijke en aantrekkelijke art direction van Minghella, en het begeesterde spel van de acteurs hoef ik het niet te hebben. Daar is terecht al vaker op gewezen.

Hier overigens, nog een aardig artikel van de regisseur zelf over zijn zoektocht naar de geschikte locaties voor de film.