The Upsetter (2008)

Pyromaan Perry.

Dat de knotsgekke reggaeproducer Perry voer voor een vermakelijke docu zou kunnen zijn is helder. Dit 'levensverhaal' is echter veel te onevenwichtig. Even instabiel als de man zelf. Niet voor niets zit de sticker van de legendarische Lee op deze productie. Perry praat namelijk een hoop onzin. En dus wacht de geïnteresseerden een nogal surrealistische kijkervaring. Eentje over een man die intrigeert en afstoot tegelijkertijd.

En afgestoten wordt er. Met name wanneer 'Scratch' - met zijn kinderen op schoot nota bene - de interviewer meldt dat hij leeft om te neuken. Hij wauwelt en grinnikt dat het zijn missie is om zoveel mogelijk seks te hebben of iets dergelijks. Eerlijk, maar eng. Eng genoeg om jezelf af te vragen of een willekeurig andere opa wel zulke vieze dingen mag zeggen met kleintjes op zijn schoot. Zonder schaamte en recht in de camera. Knettergek.

Maar dit is Perry. En die stak niet voor niets ooit zijn eigen studio op Jamaica in de fik. Zijn zeer succesvolle studio. Hij deed dat omdat hij dacht de duivel in huis te hebben gehaald. Een goede reden om de boel op te fikken overigens, maar de personificatie van het kwaad zag hij echter in de vorm van -onder andere - de beroemde reggaeformatie The Congo's. Blowende rasta's die geen vlieg kwaad deden. Geen satanistische rockers in elk geval.

Het werd Perry waarschijnlijk allemaal te veel en hij kon niet langer omgaan met de druk als vooraanstaand producer, in combinatie met een - zelf opgelegde - enorme werkdruk onder continue invloed van drank en marihuana. De letterlijk bij hem inwonende zwervers en ander volk begonnen hem ook al meer te irriteren. Dusdanig dat de dood van Marley, die iets soortgelijks overkwam in zijn huishouden, zag als welverdiende rust voor de zanger.

Naast deze tenenkrommende uitspraak over zijn oude muziekvriend Bob, die hem zelfs niet had laten vallen nadat Perry zijn muziekrechten had verkwanseld, doet Perry er nog een paar. Zichzelf van geen kwaad bewust. Inmiddels wonend in Zwitserland met zijn geplastificeerde blonde dame, die opvallend genoeg buiten beeld wil blijven. Misschien schaamt ze zich wel voor de vergane glorie. En terecht, want wat een deceptie.

Een ieder die een hedendaags concert van de eens zo grote kapitein van The Black Ark Studio heeft bezocht of kon zien op een DVD, weet het al lang: De Upsetter is slechts een schimp van wie hij was. Het schoolvoorbeeld van waarom ook muzikanten rekening moeten houden met een pensioengerechtigde leeftijd. Al was bij Perry de VUT waarschijnlijk ook nog te laat. Met zijn uittocht uit Jamaica ging het hard achteruit. Hard.

En dus staat de Discodevil heden ten dage vuilnis op te fikken in de Zwitserse sneeuw, oversekst en onsamenhangend pratend de zwarte rook inademend onder het motto 'maar ik rook tenminste niet (meer)'. Het misstaat hem niet. En zo houdt hij zijn eigen legende in stand. Perry is een idioot. Misschien hoogstens een geniale gek. Maar zijn muziek is nog gekker. Om preciezer te zijn: zo'n beetje al zijn muziek is gewoon té gek. Vooral die uit zijn Jamaicaanse tijd. Met vriend Bob en al die anderen.

Veel wijzer wordt de gemiddelde kijker niet van deze docu. Del Toro's commentaarstem stopt ergens halverwege het verhaal en vele facetten blijven onbelicht. Een asociaal onderonsje tussen Perry en een Amerikaan die hem niet herkent komt net zo makkelijk voorbij als de prachtige opnames van een Lee op de toppen van zijn roem. Nog voordat hij veranderde in een pyromaan die muziek verruilde voor vuur. Zonder muziek blijkt Perry bovenal een psychiatrisch patiënt.

Een vreemde hofnar. De dwaze koning die zichzelf kroonde. Maar ook een muziekheld. Bovenal een muziekheld. Ondanks deze documentaire en de pijnlijke beelden. Een held. Al doet het pijn. Iemand die mede verantwoordelijk was voor reggae en de stroomversnelling in de carrière van The Wailers. De karakteristieke componist en producer van zoveel moois. Die Perry, daar hadden we graag wat meer over geweten. Niet over zijn pratende alter ego. Perry mag niet praten. Het zou hem verboden moeten worden.

Redelijk.