Salesman (1969)

Sterk staaltje Direct Cinema (hoewel ik niet echt bekend ben met dit subgenre), waar we vooral Paul "The Badger" Brennan volgen. Hij en drie collega's staan centraal in deze documentaire. Als bijbelverkopers reizen ze heel Amerika af om de 'bestseller' aan de man te brengen. Doordat er geen interventie is van de regisseurs wordt er een realistische kijk gebracht op hoe de verkopers hun bijbel willen slijten aan mensen: geraffineerde praatjes en slijmerijen.

Het viertal vormt een reisgezelschap, wat betekend dat ze hotelkamers delen als uitvalsbasis in hun 'territorium'. De scenes die zich hier afspelen, vaak na een werkdag, geven blijk van de relatie tussen de heren. De collega's zijn enthausiaste verkopers, maar Brennan is op zijn retour, zijn verkoopdagen lijken geteld. Na elke werkdag haalt hij verhaal bij zijn drie werkvrienden op haast pathetische wijze. Meelijwekkend zou ook een goede omschrijving zijn, hoewel hij dat punt al voorbij is met zijn geklaag (wat ook zijn collega's duidelijk tegen gaat staan).

Om ongeveer een beeld te scheppen van de man: denk aan Jerry Lundengaard (William H. Macy) uit Fargo, dan heb je een redelijk accuraat beeld van Brennan. Ook de manier waarop hij met de bijbel op tafel bij mensen in huis zijn verkoperspraatje houdt is haast identiek aan de manier waarop Macy acteert in Fargo. Je zou haast denken dat hij een voorbeeld aan Brennan heeft genomen.

Hoewel de regisseurs tijdens het filmen puur passief zijn, merkte ik wel op dat de editing naar hun hand is gezet. Het contrast tussen collega's en Brennan wordt steeds groter naarmate de film vordert. Ook krijg je een aantal succesvolle verkopen voorgeschoteld (uiteraard niet van The Badger), die daarna gespiegeld worden door pogingen van de falende verkoper.

Dit stukje cinema is schrijnend menselijk leed, wat behoorlijk goed naar voren komt en effectief in beeld wordt gebracht. 4*

Ik sluit me aan bij Prudh. Buiten dat is het ook nog enigszins herkenbaar voor me (ik heb een tijdje langs de deur enquetes afgenomen en telefonische verkoop gedaan) en is de combinatie religie en verkoop interessant ("I'm from the church" als standaardzin ter introductie). Aardig inkijkje in de Amerikaanse samenleving van toen ook. De mensen hier zijn heel wat representatiever voor de gewone man dan de mensen die ons beeld van de jaren '60 bepalen.

3.5*

Dit doe je toch ook niet voor de lol: bij de mensen langsgaan om rijk geïllustreerde bijbels te verkopen. Vier verkopers worden getoond tijdens hun werk. Ze nemen ruim de tijd om bij mensen thuis met allerlei verkooptrucs te overtuigen om zo'n 'prachtig boekwerk voor het leven' te kopen. Vaak leidt het tot frustatie want als puntje bij paaltje komt, haken de potentiële kopers toch af. Opvallend trouwens dat na een dag werken de verkopers onderling geen moeite hadden met vloeken over en weer .

Erg interessante cinema, dat zeker. In Nederland heb je Jehova getuigen die langs de deur gaan en zo de mensen hun geloof proberen te “verkopen”. In Salesman wordt echter een echt product verkocht, namelijk een luxe versie van de bijbel.

Het lijkt me vooraf al erg lastig om zoiets aan de man te slijten, want niet iedereen zit op zoiets te wachten. Dat blijkt ook in deze documentaire, want het valt niet mee om er eentje te verkopen. We zien een viertal verkopers, die werkelijk alle trucs uit de kast moeten halen, om succes te behalen en zelfs dan lukt het nauwelijks om een bijbel aan de man te brengen.

Het komt allemaal erg realistisch over en het loopt allemaal vloeiend in elkaar over. Verder geeft het een redelijk fijn tijdsbeeld van de jaren zestig en is het over het algemeen gezien, best boeiende cinema.

3,5*

Even terug naar de VS in 1968 toen colportage nog echt een vak was ... prachtig geïllustreerde katholieke bijbels moeten hier aan de man/vrouw gebracht worden. Dat is in ieder geval mooier dan een nieuwe energieleverancier of de Duitse lotto!

En dat aan huis colporteren was toch echt wel een techniek, tegenwoordig zijn we wat mondiger als consument en via de telefoon is wegjagen makkelijker, maar als er eenmaal zo'n salesman bij je thuis op de bank zit, ga die vriendelijke man maar eens teleurstellen, maar het is al 1968 en dus komt de klad al behoorlijk in het vak te zitten en lijken onze mannen ook weinig plezier of voldoening te halen uit hun beroep.

Een inmiddels vrijwel uitgestorven beroep, althans op de wijze zoals hier getoond, de verkooptruc lijkt nog wel op die van vandaag.