O Passado e o Presente (1972)

Wederom een briljante film van Manoel de Oliveira, misschien wel zijn sterkste. Kan ik toch wel opmaken, ondanks dat ik deze film in een barslechte rip van een Italiaanse zender heb, waarin het beeld pixelleerd en soms vastloopt en het geluid ook vrij slecht is.

In O Passado e o Presente komen een aantal mensen bijeen om de 1e man van Vanda te vereren, de man die Vanda telkens weer voor schut zette. Nadat deze man overlijdt trouwt ze met echtgenoot nummer 2, die ze na verloop van tijd (wanneer de tweelingbroer van echtgenoot no. 1 tegenkomt) ook begint te kleineren. En wat blijkt dan na de zelfmoord van echtgenoot no. 2? De tweelingbroer van echtgenoot no. 1 is eigenlijk degene met wie ze ooit trouwde! Volgt u het nog?

Alsof dat nog niet een goed genoeg uitgangspunt is, volgt de film vooral de omwentelingen van de vrienden van Vanda die haar bijstaan in deze tijden. In Vanda's huis volgen er diverse discussies over Vanda's gedrag en haar arme, arme echtgenoten en zijn er verschillende intriges gaande in huize Vanda. Zo probeert een womanizer/zelfverklaard filosoof een vrouw (die getrouwd is met een vriend van 'm) en de tweede vrouw (die samenwoont met haar ex-echtgenoot, ipv. haar huidige) te versieren. Met magnifieke dialogen die daaraan volgen. Daar voorafgaande volgde al een absurde woordenwisseling/ruzie tussen zelfverklaard intellectueel en de womanizer. En dat is nog niet alles, ook een geweldige ontwikkeling tussen Daniel (de tweelingbroer van echtgenoot no.1): Hij blijkt eigenlijk echtgenoot no.1 te zijn en ze trouwen wederom, daarna begint ze opeens haar dode tweede echtgenoot te vereren!! en Vanda en het ironische eind zijn hoogtepunten. Dit is Oliveira's ode aan Bunuel's The Discreet Charm Of The Bourgeoisie en eigenlijk levert hij met dit surrealistisch absurde werk nóg sterker werk af.

De Oliveira tovert met de setting (welgeteld 3 settings, één voor het huis, met de briljante poortwachter, één achter het huis en de derde binnenhuis) en weet met zijn intelligente script de acteurs op scherp te zetten en die reageren met een haast improviserende echtheid. Ook het inbrengen van bekende klassieke muziek op de momenten waarop er niet gepraat hoeft te worden is een zeer goede zet. Het absurde gevoel komt goed over en De Oliveira weet je op de meest ongepaste momenten aan het lachen te maken met droogkomische taffarelen. Fantastisch

Ps. Dit is buiten De Oliveira's meest bewonderenswaardige film ook meteen het meest frustrerend. Je moet er echt moeite voor doen aangezien het soms enorm saai kan zijn. Knap dan ook dat je na het kijken vol verontwaardiging bent dat je dit buitengewoon fascinerend vond.