Habermann (2010)

Weer zo een geweldig 2-wereld oorlog Film van Tsjechisch Makelarij! + Co.

Mijn +++ punt nummer

1.Duitsers spreken Duit en Tsjechen Tsjechisch!

2. Meer dan een goed acteer werk!

3.Waargebeurd verhaal,Dekoor,Soundtrack ,,,mooi!

Alleen de geschiedenis blijft altijd een scheisse!:(

YouTube - Habermann?v mlýn (2010) TRAILER

Een co-productie van Duitsland, Tsjechië en Oostenrijk, waarbij de eerstgenoemde de hoofdproducent is, die (andermaal) laat zien hoe beestachtig Duitsters zich in de tweede wereldoorlog gedragen hebben, maar ook hoe onrechtvaardig (maar begrijpelijk) de reacties van de bevolking na afloop zijn. Een dramatische, visueel sterke, psychische, pakkende en (op het gebeid van emotie) effectvolle film over goed en kwaad, catastrofe, lijden en schuld èn over de Duits/Tsjechische geschiedenis.

Sterk drama, over een zwarte periode uit de Tsjechische geschiedenis. Reeds tijdens het interbellum had Tsjechisch nationalisme en onderdrukking van de Duitse bevolking in het tot op dat moment voor vrijwel 100% Duitstalige Sudetenland voor spanningen gezorgd, en daarmee direct bijgedragen aan de opkomst van het Nationaal Socialisme. De aansluiting van het Sudetenland in 1938 bij Duitsland (waarvoor via de conferentie van München internationale 'toestemming' was verleend in het kader van de zgn. appeasement politiek) was vanuit dat oogpunt tot op zekere hoogte te rechtvaardigen. De misdaden van de Nazi's richtten zich in het Sudetenland net als elders in Duitsland tegen de joden, en niet (specifiek) op de Tsjechische minderheid (die overigens slechts enkele procenten van de bevolking uitmaakte). De verdrijving van Sudetenduitsers met alle bijkomende moordpartijen (70.000 doden) van Tsjechische zijde kan je dan ook niet echt als (al daar niet gerechtvaardigde) wraak zien, maar vormen een grove schending van mensenrechten.

Met ‘End of the Lonely Farm Berghof’ één van de weinige films waarin de Volksduitsers (in dit geval Sudetenduitsers) een prominente rol spelen. Zij (of: sommige van hen) kwamen tijdens de en na de oorlog tussen twee vuren te staan en waren niet erg benijdenswaardig. De film is gebaseerd op een waar gebeurd verhaal en ligt ook dicht bij het levensverhaal van de Slowaaks-Joodse regisseur Juraj Herz. Tijdens de oorlog zat Herz met zijn familie ondergedoken bij Sudeten-Duitse boeren, die na de bevrijding het land werden uitgegooid. Wat dat betreft is Herz dan ook de enige die deze film had kunnen maken. Goed gedaan en goed dat het eens gedaan is.

Van de regisseur van Spalovac Mrtvol (1968) en Panna a Netvor (1978)?

Deze film moet ik dan maar eens snel gaan bekijken.

Willekeurige Nazi-terreur in een klein dorpje in Sudetenland tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het cynisme druipt er vanaf. Dezelfde willekeur vind je terug in de door wraakgevoelens geleide chaos en het eigen rechter spelen na de bevrijding. Een fenomeen dat zich overal in Europa heeft voorgedaan.
Regisseur Herz heeft e.e.a. vertaald in een pakkende film, die wat mij betreft best een vervolg zou mogen krijgen want ik ben eigenlijk wel benieuwd hoe het met mevrouw Habermann en haar dochtertje is afgelopen.

Ik duik ook altijd graag in de geschiedenis voor ik zo'n film bekijk. Dat valt te prijzen in de reactie van SPT, maar hij moet toch nog wel wat huiswerk maken. Met die onderdrukking van Duitsers in het Sudentengebied viel het nogal mee. Hitlers doel was vooral het destabiliseren van Tsjechoslowakije, waarvoor behoorlijk wat agent-provacateurs de grens werden overgestuurd. Met een goede propaganda en mediaslimheid werden zo de vreselijkste onrechtvaardigheden uitvergroot. Dezelfde tactiek werd later in Danzig (Polen) toegepast.

Er waren zeker nazi's in het Sudentenland die 'Heim ins Reich' wilden. Maar door hedendaagse geschiedkundigen wordt aangenomen dat dit een minderheid van de Duitsers was, en dat de meerderheid de voorkeur gaf aan de bestaande situatie, dus behorend bij Tsjechoslowakije. En zeker niet alle Duitsers waren nazi's en liepen achter Hitler aan. De film maakt haarscherp duidelijk hoe niemand meer wist waar zijn loyaliteit precies moest liggen.

De afrekening na de oorlog was natuurlijk gruwelijk. Die geldt ook als een zwarte bladzijde in de Tsjechische geschiedenis, die ze ook veel kritiek heeft opgeleverd. Want waar Tsjechen en Duitsers altijd vreedzaam naast elkaar hadden geleefd, werden nu alle Duitsers als misdadigers bestempeld. Dat lot deelt ook Habermann. Prachtige film, die je terugbrengt naar een gruwelijk verleden. Hoed af voor Juray Herz. Inderdaad, wellicht de enige man die deze film kon maken. Maar ook hoed af voor Ben Becker, in de rol van SS'er. Wellicht de enige man die die rol kan spelen.

Vrijwel niemand in Sudetenduitsland streefde behoud van de status-quo na. Men wilde aansluiting bij Oostenrijk, Duitsland, of lokale autonomie. Vergelijking met het Saarland is wellicht ook interessant. Het Saarland was na de eerste-wereldoorlog onder VN-bestuur gekomen. Bij het referendum in 1935 over de toekomst ervan stemde 0,4% voor aansluiting bij Frankrijk, 8,9% voor behoud van de status quo (de-facto onafhankelijkheid + economische en monetaire unie met Frankrijk), en 91% voor aansluiting bij Nazi-Duitsland. In het Sudetenland bestond in 1918-1938 wel degelijk forse discriminatie, Duitsers waren de-facto uitgesloten van overheidsbanen (inclusief posterijen en spoorwegen), en overheidsopdrachten gingen ook zelden naar Duitse bedrijven. De stelling dat Duitsers in 1938 behoud van de status quo hadden gewild staat lijnrecht tegenover alles wat ik er over kan vinden. Overigens impliceert dit niet dat Sudetenduitsers pro-Nazi waren, maar dat ze pro-Duits waren is volgens mij weinig omstreden. Hoewel causaliteit natuurlijk niet is aan te tonen, valt trouwens wel op dat Sudetenland afgemeten naar het NSDAP lidmaatschap in 1944 één van de meest pro-Nazistische regio's was, met 17,3% van de bevolking tegen 7,9% gemiddeld.

Het was achteraf denk ik veel beter geweest als Tsjechië in 1918-1938 een grote(re) mate van lokale autonomie had toegestaan aan de vele volkeren die binnen de landsgrenzen leefden. Zoals het geval is in het (door henzelf in die tijd vaak gepropageerde) ideaalbeeld van een tweede Zwitserland. Het Tsjechisch nationalisme - waar overigens niet alleen Duitsers aan werden blootgesteld - is helaas een belangrijke negatieve factor geweest. Los van het feit dat de etnische zuiveringen en moordpartijen op de Duitse burgerbevolking die in de nadagen van de tweede-wereldoorlog op diverse plaatsen plaatsvonden tegenwoordig vrij algemeen veroordeeld worden als inhumaan, paste Tsjechië dus enige bescheidenheid aangezien het de spanningen tussen Sudetenduitsers en Tsjechen zelf had veroorzaakt. Dat fouten van Tsjechen qua omvang in het niet vallen bij de misdaden van de Nazi's doet daar niets aan af. Het is voor veel Tsjechen nog altijd moeilijk dit te accepteren. Bijvoorbeeld de huidige Tsjechische president Miloš Zeman heeft een aantal jaren geleden nog gezegd achter de etnische zuiveringen van destijds te staan, en dat ze er blij mee mogen zijn dat deze (volgens hem) landverraders niet gewoon allemaal afgemaakt zijn. Ik vind het daarom sterk dat deze zwarte bladzijde in de Tsjechische geschiedenis wordt geadresseerd.

Interessante discussie. SPT weet waar hij het over heeft. Al zijn we het niet helemaal met elkaar eens. Inderdaad, de Duitsers werden gediscrimineerd door het centrale gezag in Praag. En niet alleen de Duitsers, ook de Hongaren, de Roethenen en zelfs de Slowaken. Het minderheden beleid werd zelfs in de Volkenbond bekritiseerd. Dit tot groot ongenoegen van Benes. Maar veel Duitsers wisten inmiddels (1938) heel goed hoe het er aan de andere kant van de grens aan toe ging en wat er met je gebeurde als je je niet bij de nazi's aansloot. Zelfs de 'Führer' van de Sudetenduitsers, Konrad Henlein was niet eens zo fanatiek, en werd later dan ook gewipt.

Wat in de film eigenlijk niet zo goed zichtbaar is, is dat na de aansluiting van het Sudetenland bij Duitsland in 1938 alle Tsjechen werden uitgewezen en over de grens werden gezet. Ik weet dat uit de eerste hand. In de film lijkt het alsof er niets is veranderd. Ik betwijfel dan ook of Habermann met Tsjechisch personeel kon blijven werken. Verder zat ik ook een beetje te puzzelen over dat joods-zijn van zijn vrouw. Als RK-gedoopte half-Jodin gold ze bij mijn weten niet als Jodin, en kon ze niet op transport gesteld worden en hoefde ze geen jodenster te dragen. Maar goed, dat zijn bijzaken.

Niet altijd even goede maar wel interessante film. Het laat namelijk duidelijk zien hoe de verhouding was tussen Sudeten Duitsers en Tsjechen vóór de 2e Wereldoorlog, tijdens die oorlog en na die oorlog. Altijd goed is die in de jaren 1919-1938 niet geweest. Hij verslechterde pas tijdens de bezetting door Nazi Duitsland wat natuurlijk voor de hand lag maar sloeg helemaal door in moordpartijen na Hitler's nederlaag waarbij zeker enkele tienduizenden Sudeten Duitsers door wraaklustige Tsjechen zouden zijn omgebracht. Honderdduizenden werden verdreven. Het laatste half uur van de film vanaf het jaartal 1945 dat aangegeven stond kwam dan ook zeer geloofwaardig over. Tja, de Tsjechen hebben zich de jaren na de oorlog nu niet direct als lievertjes gedragen. Maar..zullen ze zeggen; wij hadden de toestemming van de geallieerden en met name Churchill. Churchill had namelijk op december 1944 in het Britse Lagerhuis het volgende gezegd:

"Verdrijving is de methode die, zoals we hebben kunnen zien, het meest bevredigend en blijvend zal zijn. Er behoort geen vermenging van bevolkingen te zijn die eindeloos problemen veroorzaken. Er moet schoon schip worden gemaakt"

Misschien nu nog de hoofdreden voor de Tsjechen en vooral ook voor de Hongaren en de Polen geen oorlogsvluchtelingen uit het Midden Oosten op te nemen.

Tot zover een stukje geschiedenis.

Wat de film zelf betreft gaat de hoofdprijs voor het acteren zonder meer uit naar Ben Becker in zijn rol van Sturmbannführer Kurt Koslowski. Angstaanjagender kan een SS' r niet neergezet worden. Als je zijn tronie zag, je zou er gewoon bang van worden. Top acteerwerk! Verder bevatte de film helaas enkele zeer ongeloofwaardige scènes die er i.m.o. slechts in gezet werden om er een mooi afgerond verhaal van te maken. Had voor mij niet gehoeven, maar...soît. Het zij zo.

3.5*

Mooie aanvulling van SPT, Fransman en Wibro. Bedankt.

Indrukwekkend maar mij iets te fragmentarisch.

Helaas, de geschiedenis lijkt zich te herhalen.