Queen of Katwe (2016)

Mira Nair is een regisseur die al even op mijn lijstje staat om iets van te zien. Ik had verwacht dat het Salaam Bombay! (1988) of Monsoon Wedding (2001) zou zijn, maar na bespreking in de BBC Film Programme was de titel van Queen of Katwe blijven hangen, door een fragment van een mooie speech van Oyelowo die ergens te gast was, ik meen een BFI evenement. In mijn hoofd zat een beeld van een wat filmhuisachtige regisseur, bij de naam Mira Nair.

Dat was dus niet zo, althans niet bij deze film. Goed, er staat Disney op de poster, maar dat weerhield David Lynch ook niet een goede film te maken met The Straight Story. Hoewel het niet moeilijk is gecharmeerd te raken van Phiona, en Lupita Nyong'o en David Oyelowo prima spel leveren. Voelt het allemaal net iets te gemaakt. Ik miste het rauwe randje. Ik kan er niet precies de vinger op leggen, maar de tegenslagen die de hoofdpersonen te verwerken krijgen raakten me nooit heel diep.

Mooie plaatjes, een fijne soundtrack en toegegeven, bij vlagen word je er een beetje blij van. Maar memorabel is het niet.

3,5*

De film riep bij mij in de eerste plaats herinneringen op aan de twee bezoeken, die ik medio jaren 80 gebracht heb aan de slums van Nairobi (Kenya). Herinneringen die voor altijd op mijn netvlies gebrand staan. De sloppenwijken van Kampala zien er hedentendage nog net zo uit als die van Nairobi toen: geen infrastructuur en een eigen economisch microsysteem. Wat dat betreft is er in dertig jaar tijd weinig tot geen vooruitgang geboekt.

Wonderlijk dat in deze kansarme omgeving een schaaktalent de gelegenheid krijgt en grijpt om uit te groeien tot een baken van hoop op een betere toekomst. Het is een Disneyfilm en dus wordt het verhaal positief ingekleurd. Dat doet evenwel weinig af aan de kwaliteit. Je hoeft geen schaakliefhebber te zijn om dit een mooie en leerzame film te vinden met uitstekende acteerprestaties van David Oyelowo, Lupita Nyong'o en de debuterende Madina Nalwanga.

Ik heb tot op heden een zestal films gezien van regisseur Mira Nair. Dit is naar mijn mening haar beste.

Film waar het woord degelijk voor te zijn lijkt uitgevonden. Bijna onmogelijk om dit waargebeurde verhaal slecht te vinden, maar om nou te zeggen dat ik deze tot mijn favorieten zal gaan tellen gaat te ver. Komt denk ik omdat het verhaal voor een naïeve Europeaan wat onwerkelijk aanvoelt. Nair, beïnvloed door Disney wellicht, slaagt er wat mij betreft niet helemaal in om geloofwaardig te maken dat straatarme mensen in sloppenwijken hun volledige focus lijken hebben te liggen om zo een simpel iets als een schaakspel. Echt betoverd of geïmponeerd word je derhalve nooit, en dat lijkt wel de bedoeling van de producenten van deze bedrieglijk drammerige film. Niettemin, toch de moeite waard om Queen of Katwe een keer te bekijken, ook al door het uitstekende spel van Nalwanga en de sterk ingevulde bijrollen van de zichtbaar gemotiveerde bekendere bijrolacteurs Oyelowo en Nyong'o.

“Checkmate!”

Mooie film over een Oegandees meisje die een groot schaaktalent blijkt te zijn. Het is duidelijk een productie van Disney, maar dat rauwe randje miste ik hier niet echt. Queen of Katwe is gewoon een film met een intrigerend verhaal en uitstekend acteerwerk. Lupita Nyong’o en David Oyelowo zijn altijd geweldig, maar ook de jonge Nalwanga maakt indruk. Het is ook een waargebeurd verhaal, en de laatste scènes met de acteurs en de echte mensen is een perfecte afsluiter.

Het waargebeurde verhaal van schaakgrootmeester Phiona Mutesi, die opgroeide in Katwe, een wijk in de Ugandese hoofdstad Kampala en dankzij Robert Katende, een vrijwilliger bij het door de VN gesponsorde Sports Outreach-program die gespecialiseerd is in schaken, haar eigen talent voor het bordspel ontdekt en daarmee mogelijk een weg uit de armoede kan vinden voor haarzelf en haar familie.

Deze Disneybewerking is een tikje zoetsappig, met een Robert Katende [David Oyelowo] iets te goed om waar te zijn en obstakels die redelijk eenvoudig lijken te worden overwonnen. Het feit dat de van oorsprong Indische regisseur Mira Nair op locatie filmde in Katwe zelf is een groot pluspunt: de film bruist van energie en levendigheid die je onmogelijk kunt namaken en de authenticiteit geeft je als kijker ook werkelijk het gevoel dat je erbij bent, ook door het spontane spel van de jonge cast die vrijwel volledig uit amateurs bestaat! Wacht ook even de aftiteling af waarin de echte hoofdrolspelers hun opwachting maken en er een grappige videoclip volgt.

Goeie film over een jong meisje die in de sloppenwijken woont en het weet te schoppen tot schaakkampioen. Een Disney waargebeurd sportverhaal waarvan er wel meerdere zijn. Maar zoals de meeste is deze toch ook weer onderhoudend en inspirerend. De film gaat zeker over het schaaksucces, maar misschien nog wel meer over het leven in de sloppenwijken. Dat de film is opgenomen op locatie draagt dan ook bij aan de authenticiteit.

Waarom zoudt ge u niet goed voelen na het zien van een biografische Disney waarbij een meisje uit een godvergeten dorpje in Oegande het brengt tot een wereldschaakster ?

Het stoort u niet, niettegenstaande ge perfect weet hoe het verhaaltje zal eindigen, want onderwerg is er niet alleen de weg naar de top, met hoogtes en laagtes, tegenstrubbelingen en zoals altijd financiële problemen en de onvermijdelijke emoties, maar ook een concrete schets van het leven op Oegandees platteland of in de krottenwijken aan de rand van de stad waar toch iets uit te leren valt, evenals een kleine kijk in het adminstratief beheer, waar alles en ook niets kan...

Ook het acteren valt best mee.

Aangenaam relaas van een arm meisje uit Kampala dat haar talent in schaken ontdekt, maar mede door haar armoede en afkomst het moeilijk heeft zich door te zetten. Fijne boodschap ook bij deze om nooit op te geven, steeds in jezelf te geloven en steeds te doen wat je graag doet. Uiteraard heb je wat geluk nodig zoals de coach hier die je op weg helpt.

Vrij zoete film ook, niet onlogisch met de Disneytoets. Het label van 12 jaar kan gerust wat lager al zit je dan al direct aan 6 jaar zeker? Goede setting ook met een beeld op de sloppenwijken en het harde leven daar waarbij je er vaak alleen voor staat. Goed beeld ook dat het zonder man aartsmoeilijk is om te overleven en je je kinderen nodig hebt om brood op de plank te brengen. Los van het dure onderwijs is er gewoon geen tijd om kinderen naar school te sturen.

Goede acteerprestaties ook leek me. Inspirerend verhaal, leuk om gezien te hebben. Fijne aftiteling ook waarbij de echte protagonisten naast de acteurs verschijnen.

De film volgt het bekende Disney sjabloon, maar die is toch weer verdomd goed uitgevoerd. Ondanks het feelgood format krijgt de problematische context van de hoofdrolspeler genoeg aandacht. Die aandacht is er ook voor andere elementen: bijpassende muziek, mooie (kleur)shots en leuk acteerwerk, vooral van Nyong'o.