Libertarias (1996)

Ik heb sterk de indruk dat Vicente Aranda met deze film te veel hooi op de vork heeft genomen. Daardoor wordt een warrig beeld geschetst van de strijd van de Republikeinen, in al hun diversiteit, tegen de Nationalisten tijdens de Spaanse Burgeroorlog, met de nadruk op het vrouwelijk aandeel in dit gevecht.

Dat is op zich jammer, want de figuur van zuster Maria (Ariadna Gil) –met haar ambivalente houding t.o.v. deze strijd– verdient het gewoon om verder uitgewerkt te worden. Daar laat Aranda het een beetje liggen, terwijl hij ruim aandacht schenkt aan het meningsverschil tussen de anarchistische vrouwen, die daadwerkelijk willen meevechten aan het front, en de rigide leiding van de Republikeinen, die vindt dat die vrouwen maar ander werk moeten gaan doen (de was e.d.), al was het alleen maar om het aantal geslachtsziekten terug te dringen.
Over het algemeen een vrij ‘brave’ oorlogsfilm, maar daar komt tegen het slot een abrupt einde aan. Het gruwelijke beeld van een verkrachte en met de dood bedreigde zuster Maria zal best lang blijven hangen.

Ik ben wel tot de conclusie gekomen dat ik hoognodig eens een goed boek moet lezen over die burgeroorlog, want veel verder dan “For Whom The Bell Tolls” (Hemingway) ben ik tijdens mijn studie nooit gekomen. Deze film heeft me wel nieuwsgierig gemaakt naar de achtergronden.

Dan kan ik zeker "Homage to Catolonia" van George Orwell aanraden. Orwell weet heel goed de Spaanse burgeroorlog, en de politieke verhoudingen tussen verschillenden partijen die vochten namens de republiek, te omschrijven vanuit zijn perspectief (hij vocht ook namens de republiek tegen de fascisten). Ik zag vele elementen vanuit dat boek terugkomen in deze film - het was ook door zijn boek dat ik mij meer ben gaan verdiepen in de Spaanse burgeroorlog en zo ook uiteindelijk bij deze film terecht kwam.