V Paprscích Slunce (2015)

Deze documentaire weet propaganda voor Noord-Korea om te keren in anti-propaganda. Verwacht geen spectakel, er wordt simpelweg geregistreerd wat er gebeurt.

Erg subtiel. Je moet af en toe behoorlijk opletten om de scheurtjes in de facade te zien. Dat gaat van een modelwoning waar de klokken niet lopen, tot een modelfabriek waar de lampen op de gang allemaal uit zijn, tot een productie die de ene take 150% zijn doel voorbij schiet en de volgende 200%.

Ik vindt de gekozen vorm, het volgen van een kind erg goed. Er zitten een paar schrijnende scenes in. Als de hoofdrolspeelster in huilen uitbarst en de begeleiders haar vragen om aan iets leuks te denken en er schiet haar echt niets te binnen. Pas als ze dan een gedicht over de grote leider voordraagt weet ze haar emoties weer onder controle te krijgen, niet zozeer omdat ze dat meent, maar omdat ze ter plekke in robotmodus gaat. Brrr.

Ik vindt dit wat eerlijker als bv "the Red Chappel" waar meer de draak gestoken wordt met het regime. Comedy is niet echt gepast miz bij zon enorme humanitaire ramp. Ik zou deze "Under the Sun" willen aanraden als je "The Autobiography of Nicolae Ceausescu" weet te waarderen.

De film/docu vond ik niet echt boeiend. Echt een documentaire is het niet want het is allemaal in scene gezet, en echt een film is het ook niet want er gebeurd weinig tot niks. Wat ik wel erg mooi vind is de poster van deze film. Met Koreaanse Hangul tekens is het gelukt om Under the Sun te schrijven. Knap staaltje typografie.

“By dwelling on both the façade and its cracks, and not just settling for a more conventional, you-are-there genuineness, the film asks us to think through its images and thus evokes a deeper sense of empathy.”

– Robert Greene

Zelden krijgen we een blik in de Noord-Koreaanse staat, en als het al gebeurt, is het maar de vraag wat daarvan precies echt is. Al weten we het intuïtief misschien eigenlijk ergens wel, als erop bedachte westerling. En ook in deze documentaire, die het dagelijks leven van een alledaagse familie uit Pyongyang moet laten zien, zien we al snel dat het tafereel wat in scène gezet lijkt. En niet door filmmaker Vitaliy Manskiy, maar door Koreaanse gedelegeerden die de documentairemakers begeleiden om het hen aangereikte script wel te verfilmen zoals zij willen. Manskiy filmde echter ook door buiten de gescripte scènes om (en smokkelde dat het land uit), wat de kunstmatigheid van wat we zien alleen maar vergroot.

Het is daarmee in feite een documentaire over het maken van een nep-documentaire. Under the Sun is derhalve langzaam, maar tussen de regels door, sijpelt de verstikkende onderdrukking van de totalitaire staat. En als je goed kijkt en wat geduld opbrengt, dan kun je niet anders dan meeleven met de mensen die in deze Orwelliaanse nachtmerrie verblijven. Maar toch is er af en toe een verdwaalde blik van dolende twijfel, een zeldzame lach tussen de alles overweldigende vloedgolven van indoctrinatie door.

Under The Sun is niet heel verhalend, en maakt geen gebruik van een verteller. We zien in principe de plekken en scènes die de Noord-Koreanen gekozen hebben ons voor te schotelen, maar door de lens van de Rus. En dat blijkt alle verschil te maken. Als film riep het bij mij evenzeer meer vragen op dan hij beantwoorde. Hoe bang zijn die kinderen? Hoe bang zijn de volwassenen? Praten ze wel eens met elkaar over hun situatie, met het risico op wegkwijnen in een kamp als er gekletst wordt? Wat weten ze nog van de wereld buiten Noord-Korea om? Laatst lekte informatie over het internet in het land, een situatie die voor ons moeilijk voorstelbaar is. En de belangrijkste vraag blijft natuurlijk helemaal onbeantwoord: op wat voor wijze moet het ooit goedkomen voor het volk van dit land?

Op die laatste vraag na, hoop ik dat Camp 14: Total Control Zone (2012) enkele van de antwoorden kan geven. Maar voorlopig galmt de laatste scène van Under The Sun nog even na.

4*

De film staat op Netflix momenteel. Wie me de muziek kan benoemen tijdens de aftiteling ben ik erg dankbaar

Nutteloze docu.

Hoe Manskiy uiteindelijk het materiaal uit NK "smokkelde" is mij nog steeds niet duidelijk. Volgens hem moesten elke avond de beelden van die dag afgegeven worden bij een aparte dienst, die ze hem dan weer gecensureerd terugbezorgden. Kan me niet inbeelden dat zij deze beelden gezien hebben? Misschien met aparte banden gewerkt die hij dan niet indiende voor inspectie?

Wat er ook van aan is, deze docu toont vooral dat propaganda een gemeen goed is in NK. Da's niks nieuws natuurlijk, zelfs zo'n beetje het enige wat de meeste mensen weten over NK. Wat deze docu niet toont is hoe de mensen dan wél leven. Veel ijkpunten krijg je dus niet, wat rest is vooral op niks gestoelde "ach, hoe zielig moet het zijn voor die mensen" empathie. Niet dat ik ga beweren dat er niks goed fout zit daar, maar ik zou graag een keertje te weten komen wát er nu juist fout zit en hoe fout het dan wel niet zit. Vertrouwen op eigen gespeculeer op basis van Westerse berichtgeving doe ik liever niet.

Verder voelt het aan als de zoveelste Westerse inkijk in een cultuur die de zijne niet is. Niemand die gaat ontkennen dat NK weinig subtiel omgaat met censuur en propaganda, maar men zou beter ook eens in eigen boesem kijken. Tussen alle advertensies, fake news en ongeïnformeerde op eds door hebben we op dat gebied met zeer gelijkaardige problemen te kampen, alleen dan een stuk subtieler uitgevoerd. En in de context van propaganda is subtiel absoluut niet beter.

Uiteindelijk is dit een nietszeggende docu, die toont wat we al wisten en vooral niet toont wat we eigenlijk willen weten. En dat alles op een uiterst trage, "beschouwende" manier. Nopes, niet van onder de indruk.

1.0*

Deze docu gaat veel meer dan slechts over propaganda juist over de onmenselijke Noord-Koreaanse samenleving waarin alles is gebaseerd op leugens, mythevorming, indoctrinatie en een totale onderwerping aan de heilstaat en de grote leider. Propaganda is alleen wat wij in het Westen te zien krijgen, en waar natuurlijk allang niemand meer intrapt.

Ik heb vaak het gevoel van beide kanten.

Misschien dat men gewoon niet zoveel mis vond met de ruwe beelden en niet verwacht had dat deze onbewerkt (incl aanwijzingen) getoond zouden worden. En zelfs dan denk ik dat deze beelden in nr niet als schrijnend ervaren worden simpelweg vanwege een ander normatief kader. Het gebrek aan vrijheid is tenenkrommend, maar of men dat daar ook zo ervaart weet ik niet.

Hoezo westers? Kijk eens naar wie deze film gemaakt heeft: weinig westers aan. Bovendien gaat het om ruwe beelden door nk zelf vrijgegeven en geregiseerd. Het oordeel dat je wellicht voelt komt toch echt van jezelf en niet vd filmmaker. En wat betreft je laatste punt: daar ben ik het nou echt mee oneens. Los van je oordeel over "westerse mediavrijheid", of gebrek daaraan, is subtiel in de context van propaganda nog altijd een enorm en levensbepalend verschil. Zou je willen ruilen? Liever biased media dan volledige en gewelddadige censuur op alles wat je zegt of uit in de media.

Daar zit zeker een kern van waarheid in. De docu is zeer traag doordat het geheel niet tot een flitsend geheel geknipt is. Dat is zijn kracht en tegelijk zwakte. Voor mij persoonlijk zat er nog genoeg nieuw beeldmateriaal in om hem de moeite waard te maken maar dat zal voor iedereem anders liggen. Zo vond ik zelf de beelden in het metrostation veelzeggend. Wat een gebrek aan vreugde of expressie in het algemeen bij de gemiddelde passant.

Mijn oordeel; soms saai maar wel een kijk in de keuken van de nk propagandamachine met hier en daar nog wat zicht op echte levens.

Op zich wel een aardige docu, maar na 3 kwartier is het verhaal wel verteld. Dat uur erna toont weinig nieuws meer en gaat echt slepen.

Dit is een fictieve docu, waarbij hetgeen gebeurt is gescript, gerepeteerd en in meerdere takes is opgenomen. Wat de regisseur goed doet is echt ook die scènes tonen, of meerdere takes (vooral bij het eten, waar opvallend veel lekkernijen op tafel staan) waardoor je als kijker weet dat hetgeen gebeurt niet echt is. Wat overigens niet wegneemt dat voor een deel dit wel degelijk het echte leven kan zijn, maar uiteindelijk weet je dat als kijker niet. Soms echter weet de regisseur veel te zeggen door de camera net wat langer aan te laten en het echte leven te tonen, wat mensen echt denken. Denk aan het dansen (of ochtendgymanstiek?) in het begin waar iedereen vrolijk lijkt, maar eens het klaar is weet iedereen niet snel hoe hij weg moet zijn, op weg naar belangrijkere dingen en weg van dat (allicht verplichte) dansen.

Wel geinig zijn sommige beelden die op het eerst typisch Noord-Koreaans lijken, maar als je verder denkt niet eens zo veel verschillen. Het benoemen van productieaantallen en mensen er een compliment op geven en public, of de militair in de klas die verhalen vertelt. Dat eerste gebeurt bij mij ook als een deadline is gehaald, dat tweede gebeurde op de middelbare school ook, zij het niet door een militair maar wel over het verzet. En in wezen gebeurt dat in de kerk ook, als wordt gezegd hoe geweldig God is. Overigens weet je ook hier weer niet in hoeverre dit voor de film wordt gedaan.

Al met al 2,0*, dat was hoger geweest als na 3 kwartier de eindcredits waren gekomen.