Colette (2013)

Vooropgesteld: iedere film over Auschwitz is verschrikkelijk om naar te moeten kijken. Deze film niet uitgezonderd. Hij is gebaseerd op het verhaal 'Colette: Het meisje van Antwerpen' van de Tsjechische schrijver Arnost Lustig uit 1992 en hij duurt maar liefst twee uur, waarin regisseur Milan Cieslar veel gruwelijks laat zien. Tegelijkertijd is iedere film over Auschwitz een leugen. Geen film is in staat de volledige werkelijkheid van Auschwitz te laten zien, laat staan te laten beleven. Gelukkig maar.

Toch komt Milan Cieslar een heel eind. Kosten noch moeite worden gespaard om te laten zien wat zich in kamp Birkenau afspeelde rond de gevangenen die niet vergast waren, maar in de diverse werkplaatsen moesten werken. Hoe ze zich in leven hielden met handeltjes, diefstallen van eten, het omkopen van bewakers. De film laat zien wat er gebeurde met de inhoud van de koffers en kleding van de joden die vergast waren. Dat wist ik eigenlijk niet en het is schrijnend om te zien. De film laat ook een hoop niet zien: geen gaskamers, geen crematoria, geen stapels lijken. Wel rokende en vuurspuwende schoorstenen. Ook de massaliteit van dat gigantische kamp zie je niet.

In deze film gaat hier vooral om de liefde tussen Colette, een meisje uit Antwerpen en Vili Feld, een joodse jongen uit Polen? De film is niet scheutig met feitelijke informatie. Maar het is wel spannend om te zien hoe de jongen en het meisje zich vasthouden aan hun liefde voor elkaar en hoe ze er in slagen te overleven, daar waar dat vele anderen niet lukt. Een integer verfilmd verhaal.

Tegelijkertijd is het een rare film, waar een hoop mis mee is. Zo spreekt iedereen, joden, kapo's en kampbewaarders Engels. Dan ben je al de helft kwijt van de identificatie met de gebeurtenissen. Temeer omdat het nu juist die taal was, de taal van de moordenaars, die de slachtoffers die overleefden, de rest van hun leven niet meer konden horen. En hoe communiceerde dat Nederlandstalige meisje en die Poolse jongen met elkaar? In het Engels? Ja ja. Het was nergens voor nodig geweest. Internationale markt? Kletskoek. De film heeft nauwelijks enige bekendheid gekregen.

Colette en Vili raken elkaar na de bevrijding kwijt, in de veronderstelling dat de ander het niet heeft overleefd. Ze komen elkaar dertig jaar later tegen in New York, als blijkt dat zijn zoon en haar dochter met elkaar gaan trouwen. Dat is een wel erg ongeloofwaardig toeval. Ook dat weerzien is weinig geloofwaardig en wordt afgeraffeld. Ze praten even bij onder het eten. Nog gekker is dat beiden geen enkele gelijkenis vertonen met de twee mensen naar wie we de hele film hebben zitten kijken. Zelfs geen vage. De film maakt sowieso nauwelijks duidelijk wie nu wie is. Ook de aftiteling en de vermelding van de cast op IMDb is onvolledig.

Het spel van Clémence Thioly en Jirí Mádl is geloofwaardig. Ook de rest van de cast speelt sterk. Cinematografisch is het een juweeltje. Auschwitz is zeer geloofwaardig in beeld gebracht. Jammer dat Cieslar zoveel foute keuzes maakt en al dat werk en inzet om zeep helpt.

De film lijkt trouwens als twee druppels water op de film Die Verlorene Zeit uit 2011 van Anna Justice, waarin eveneens een man en een vrouw uit een concentratiekamp weten te ontsnappen en elkaar daarna kwijt raken om elkaar pas na derig jaar in New York weer terug te zien. Een al even ongemakkelijke film, die ook nogal wat steken laat vallen.

Heldere recensie Fransman en dat voor een film die waarschijnlijk onbekend zal blijven...

Dank. Ondanks mijn kritiek kan ik hem toch aanbevelen om te kijken.