Moeder Dao, de Schildpadgelijkende (1995)

De film kreeg niet alleen een gouden kalf, maar ook een gigantische reeks buitenlandse bekroningen.

Heel erg mooi materiaal, dat je onderdompelt in een andere wereld. Je weet niet wat je ziet. Af en toe pure toverij - met een verwarrende scheut melancholie.

Een must !

'Schildpadgelijkende', wow, ik bedoel echt, wow, wat een woord.

Boeiender dan ik verwacht had, wat vooral de verdienste is van het geweldige geluid. Met name het vaak aanwezige gebrom op de achtergrond geeft de film een onheilspellend karakter, wat natuurlijk past bij alles wat de mens elkaar en dieren aan doet in deze film. De poëzie doet haast berustend aan, wat de beelden een luguber karakter geeft.

3*

Deze film is net zo mooi als de titel!

Heel bijzonder om Nederlands-Indië van begin 20e eeuw te zien. Alle aspecten van de samenleving komen aan bod.

De beelden zijn indrukwekkend. De camerastandpunten zijn steeds opvallend goed gekozen. Bijna elk shot in deze film zou je kunnen inlijsten.

Mooiste fragmenten: de trein die door een landschap met veel hoogteverschillen rijdt, het opschudden van het katoen (betoverend mooi!), de kano's op de rivier die dansen op de golven. Beelden die op mijn netvlies gebrand zijn. Ook de krokodillenjacht is bijzonder om te zien. Er zijn nog zoveel voorbeelden te noemen.

Monnikendam heeft een prachtige selectie gemaakt van archiefbeelden die hij toont zonder commentaar of uitleg. De beelden zeggen zoveel over onze koloniale geschiedenis. Er is echt heel veel uit de beelden te halen.

Het geluidsontwerp is schitterend. Bij de oude beelden zat geen geluid, maar de geluiden die er onder gezet zijn passen er erg goed bij. Dit voegt namelijk echt iets toe.

Je hoort tussendoor ook een aantal gedichten. Het zijn mooie gedichten en de vrouw die ze opleest heeft een mooie stem.

Misschien heb ik liggen slapen maar er is zelden iets te horen op de geluidsband. Af en toe wat geluiden uit de natuur of als er een trein voorbij komt maar verder dan dat komt de geluidsband niet. Daar had de regisseur zeker meer mee kunnen doen. En waarom dat hier zo opgehemeld wordt begrijp ik al helemaal niet.

Komt deze documentaire eigenlijk ook op uitzendinggemist.nl of Holland Doc zichtbaar? Ben er namelijk benieuwd naar, maar heb zelden of nooit een tv ter beschikking.

Ik was er zeker van onder de indruk. Hier en daar schitterende beelden. kappeuter geeft daarvan goede voorbeelden. De gedichten stemmen je melancholiek en herinneren je aan de kloof die er heerste tussen de inlandse bevolking en de koloniale overheersers. Soms ook beelden die laten zien hoe wreed mensen met dieren omgaan. De beelden zijn sfeervol en hebben een eigen zeggingskracht.

En toch miste ik het commentaar, als was het maar terloops, om te duiden waar ik naar keek, waar de beelden gemaakt waren en vooral wanneer. Desondanks een prachtige film.

Een (prachtige) titel die ik een tijdje terug tegenkwam toen ik eens op zoek ging naar de beste Nederlandse films volgens TSPDT. En nu gratis te zien op de site van EYE!

De documentaire geeft een beeld van de koloniale tijd in Nederlands-Indië in de jaren 1912-1933. Veel beelden van productieprocessen (suiker, treinen, katoen, een hallucinant beeld van een gigantische villa in aanbouw), vaak onder toezicht van in koloniaal uniform gestoken Nederlanders. Maar ook zie je de kerstening van Indonesiërs door een zendeling, een groep lepra(?)-lijders (waaronder zeer jonge kinderen), en ook nogal wat dierenleed. Een beeld dat ook wel bijblijft is dat van een jong kind dat eerst aan de borst van zijn moeder lurkt en daarna aan een sigaret. Vrij bizar.

De geluidsband is ingetogen, soms wordt het geluid nagebootst van wat je te zien krijgt, soms is er muziek, en af en toe een stem die verhaalt over de Moeder Dao uit de titel of een gedicht voordraagt. Daardoor ontbreekt er wat context, maar veel beelden spreken voor zich. Een aanrader.