La Faute à Voltaire (2000)

Vandaag te zien op TV > TV5Monde > 21:00 uur, met NL ondertiteling.

Een vroege film van Kechiche, ik dacht; La faute a Voltaire zal wel niet heel speciaal zijn. Mis. Geweldige film.

Binnen het oeuvre van deze regisseur lijkt de prent het meeste op Mektoub. De omgeving is wel heel anders en ook de positie van de karakters: de film volgt de Tunesische immigrant Jallel die een bestaan probeert op te bouwen in Parijs. Wat overeenkomt is het type protagonist, de focus op groepsdynamieken en het nonchalante tijdsbeloop. Eigenlijk houden alle personages van deze film zich op aan de rand van de maatschappij, in meer of mindere mate. Maar zo voelt het niet. La faute a Voltaire laat de kijker deze groep mensen ervaren als de norm van de menselijke samenleving. Heel sterk gedaan.

Typerend is weer het ontbreken van een klassiek narratief en de manier waarop de vertelling vertraagt en versnelt. Momenten worden tot in detail uitgewerkt en vervolgens slaat Kechiche complete stukken over. Een beetje voor de helft verandert de film nogal abrupt van gedaante wanneer Jallel in een psychiatrische kliniek belandt. De manier waarop dit gaat is in zichzelf ongeloofwaardig en aanvankelijk zat ik wat verbouwereerd te kijken naar hoe de film zich ontwikkelt, maar eens Lucie op het voorplan treedt wordt de bedoeling van Kechiche duidelijk. Ik vond dit een schitterende rol van Elodie Bouchez. Ze speelt een jonge vrouw met psychische problemen (je ziet de dyskinessien/overbewegelijkheid door gebruik van antipsychotica, mooi binnen de lijnen gehouden), die nauwelijks een filter heeft en seksueel ontremd is. Er ontwikkelt zich een tedere relatie met Jallel, die zelf door zijn eerdere ervaring de troost van deze afhankelijke vrouw nodig lijkt te hebben. En ze is in zekere zin ook onweerstaanbaar.

Een paar van de mooiste scenes komen voort uit deze relatie. De seksscènes, de lachscenes, het prachtige moment in de metro. Soms doet het een beetje denken aan Von Triers Idioterne in z'n kwetsbare schoonheid. Ook het gedrag van de rest van de groep van verschoppelingen rondom Jallel blijft mooi om te zien, wat een unieke menselijkheid weet Kechiche weer naar het scherm te brengen (voorbeeld: het jeu de boules-conflict).

Het einde is op zich vrij typisch, een filmeinde, maar het wordt wel op zodanig onderkoelde manier gedaan dat het voor La faute a Voltaire gewoon goed werkt. Eigenlijk realiseer je je dan pas goed dat Jallel een steunpilaar was voor een hele gemeenschap van mensen. Toch is dit nergens een politieke film, nergens, Kechiche is geïnteresseerd in mensen en in film en dat is het. De kijker dient voor zichzelf uit te maken wat hij ermee wil. Beelden zijn weer mooi, hoewel de regisseur op dit punt toch wel echt gegroeid is in z'n carrière (gaat hier een paar keer nogal goedkoop over de 180-graden lijn), en ook hier al gebruikt hij geen extradiegetische muziek, een van de tekenen dat hij echt iets kan zeggen met z'n camera.

Misschien is het maar goed dat La faute a Voltaire geen grote bekendheid geniet. Sommigen zullen in het begin hun gelijk willen zien dat immigratie gestopt moet worden en anderen zullen waarschijnlijk vallen over een mannelijke blik of de persoonlijke motieven van de maker in twijfel trekken. Tegen al die mensen zou ik willen zeggen: fuck off.