Abigail's Party (1977)

Who's Afraid of Demis Roussos?
Who's Afraid of Donna Summer?
Who's Afraid of Tom Jones?
Who's Afraid of James Galway?
Who's Afraid of Beethoven?
Who's Afraid of Shakespeare?
Who's Afraid of Vincent van Gogh?
Who's Afraid of olives?
Who's Afraid of cheese-pineapple sticks?
Who's Afraid of erotic pictures?
Who's Afraid of a bottle of red wine?
Who's Afraid of gin and tonic with ice and lemon?
Who's Afraid of Bacardi and coke?
Who's Afraid of cigarettes?
Who's Afraid of putting on lipstick?
Who's Afraid of 'those coloured people living in our street'?
Who's Afraid of your own neighbour?

Alison Steadman (hoogzwanger van regisseur Leigh, prachtig verdoezeld door een zeer opmerkelijke jurk) schittert als de anderssoortige femme fatale Beverly. Het begint al zo fantastisch, ze is alleen thuis, de hapjes staan al op de salontafel, gekleed in een afzichtelijke jurk met een overtreffende afzichtelijke halsketting. Ze maakt een drankje klaar, ze zet Donna Summer op, Love to Love You Baby, de ultieme hijgplaat na Je T'Aime...Moi Non Plus; en ze steekt een sigaret op. Manlief komt thuis, en het eerste wat je denkt is: is dat echt haar man? En jawel hoor, tijdens een ultieme kreun van Donna gaat de volumeknop omlaag. Een voorbode wat komen gaat.

De film barst los als de eerste gasten komen, de nieuwe buren, en inderdaad die passen ook voor geen meter bij elkaar. Beverly praat opeens met een geheel andere stem, het spel gaat beginnen. En als de andere gescheiden buurvrouw ook even later ongemakkelijk bijschuift, kan het feest beginnen. Niet alleen bij Beverly met haar cocktailprikkers met kaas en ananas en een goed gevulde drankkast, ook bij Abigail (de 15-jarige dochter van de gescheiden huisvrouw), en luide rockmuziek dreunt door de muren. We zien Abigail nooit trouwens. De hele 'film' speelt zich af in Beverly's prachtig gedecoreerde woonkamer met vijf karikaturale personages.

Langzaam maar zeker geraakt de film in een stroomversnelling. De irritaties groeien leidend naar bizarre drama en komedie, maar tegelijkertijd is het spannend. Wat is er nu eigenlijk precies gebeurd, wat weet iedereen van elkaar wat niet uitgesproken wordt? En dan op het moment dat 'de uitleg' op het punt staat uitgesproken te worden, gebeurt het noodlottige. Beverly's man krijgt een hartaanval. Toch van de stress, of vergiftigd (wat ik eerst dacht)? Allerlei ideeen spoken door je hoofd. Er wordt niets uitgelegd, maar in deze laatste minuten zijn alle vooroordelen danwel egoistische denkbeelden over zichzelf van alle spelers compleet veranderd.

Ik ben er voor mezelf nog niet of ik dit nu echt een briljant einde vindt, of toch ook erg jammer. Een voorzichtige 4*.

Abigail's Party is onderdeel van de BBC-'reeks' Play for Today. Waar moderne toneelstukken voor tv (zonder publiek) werden bewerkt en verfilmd. Abigail's Party is daarna al snel gebombardeerd tot cult. Niet alleen door de naam Mike Leigh, maar juist door het bijtende realisme van de jaren 70. Je zou nu denken dat het stuk hedentendage is geschreven, met zoveel weerzinwekkende details qua smaak, 'camp'. Leighs handelsmerk is ook zijn werk te situeren in de (lage) middelklasse, daar waar de smaak (generaliserend!!!) niet te pruimen is. Sowieso, als we alle jaren 70 dingetjes weglaten, dan nog is er niets veranderd, nog steeds terug te leiden naar het nu. Herkenbaar, de 'gemaaktheid'.

Dat is niet het enige. De tv-uitzending was 1 november 1977 (jaja, het 30-jarig jubileum komt eraan, vandaar de hernieuwde aandacht), een zondagavond, drie tv-kanalen, waarvan er eentje die dag in staking was en de andere geteisterd werd door een hevige storm en niets kon uitzenden. En wat doet het Britse volk op zondagavond terwijl het guur en koud waait buiten: tv-kijken, and there was only one channel. De BBC, vooral populair bij de hogere klassen. De lagere klassen kregen die avond een spiegel aangereikt. De uitzending was naast het voetbal het gesprek van de dag op het werk blijkbaar.

Multi-interpretabel, leden van verschillende klassen halen hier andere dingen uit, het kan niet anders. Gelukkig weet m'n moeder sinds een tijdje wel dat rode wijn niet in de koelkast/koude kelder hoort te staan...