Kronika Wypadkow Milosnych (1986)

Andrzej Wajda koos in de jaren zeventig en tachtig regelmatig voor films die in het vooroorlogse Polen spelen, zoals 'The Birch Wood' (1970), 'The Maids of Wilko' (1979) en deze 'Chronicle of Amorous Accidents' (1986). Nostalgisch, vaak wat melancholiek en een tikje lethargisch. Dan kon hij prachtige landschappen laten zien, zijn publiek even laten ontsnappen aan de grauwe werkelijkheid en het communistische regime te vriend houden door de inertie van de bezittende klasse 'aan de kaak te stellen'. Ik ken deze drie films, misschien zijn er meer. Maar het zijn met groot vakmanschap en veel liefde gemaakte films. Misschien ook een ode aan het vaderland dat hij miste. Geromantiseerd, maar toch.

In deze film gaat het om een liefdesgeschiedenis van twee jonge mensen: de 19-jarige Witek, letterlijk ziek van verliefdheid op de even oude Alina, dochter van een kolonel, die deze relatie echter niet ziet zitten en Witek letterlijk van z'n erf afschiet. Een lieve film, met prachtige beelden van het rivierenlandschap, met heggetjes, boschages en lang gras waarin Witek en Alina uiteindelijk de liefde bedrijven. Maar daar moeten we wel lang op wachten en dan wordt die mooie vrijpartij ook nog eens afgeraffeld. Het is een lange film van twee uur. Gezien het verhaal en de gebeurtenissen had het ook wat korter gekund.

Wat de film boven de simpele romance uittilt is natuurlijk het tijdstip waarop het zich afspeelt, de zomer van 1939. 'Wat een rotjaar', verzucht een rijke dame, 'er gebeurt helemaal niets'. Dat zou snel veranderen. De oorlog staat voor de deur en iedereen weet dat het dan een oorlog tegen de Duitsers zal zijn. Wajda toont opvallend veel beelden van marcherende soldaten, marsmuziek en cavalerie met galopperende paarden en getrokken sabels. Polen is klaar voor de oorlog, zo lijkt het. Duitse vrienden van het jonge liefdespaar vertrekken naar Duitsland. Dan, op 1 september, is het zover, de eerste bommen vallen.

Maar wat Wajda nou precies voor bedoeling had met die beelden van de Poolse soldaten is me niet duidelijk geworden. Een ode aan het Poolse leger, dat dapper gevochten heeft, maar niet opgewassen was tegen de Duitse stoomwals met z'n 'blitzkrieg', zoals geen enkel leger in Europa? Polen ging een verschrikkelijke toekomst tegemoet, erger dan waar dan ook in Europa, met zes miljoen doden. Dat weet het jonge paar dan nog niet. Hoe het hen zal vergaan vertelt de film niet.

Wat ik me niet zo gerealiseerd had (en wat niemand veel zal kunnen schelen) is dat dit eigenlijk een nogal autobiografische film is van Wajda, een ode aan de streek waar hij geboren was, Pools Litouwen, maar waar de film overigens niet is opgenomen. Voor de liefdesgeschiedenis was hij wellicht nog wat te jong, Wajda was 13 toen de Duitsers het land binnen vielen, maar die marcherende troepen en de Duitse inval in 1939 zal hem zeker bijgebleven zijn. Dat hij de film niet op z'n geboortegrond heeft opgenomen zal te maken hebben gehad met het feit dat Litouwen toen (in 1986) nog door de Russen was bezet.

Dat Pools Litouwen behoeft wellicht een toelichting. Het gebied waar Wajda was geboren was nog maar kort daarvoor door het Poolse leger buitgemaakt op de Russen en de Litouwers, dat toen pas onafhankelijk was geworden en daardoor zijn historische hoofdstad Vinius (Wilna op z'n Pools) verloor en daardoor genoegen moest nemen met het onbetekende Kaunas als plaatsvervangende hoofdstad. Een situatie die in 1945 werd rechtgezet door de Russische troepen.

Wajda was de zoon van een cavalerie officier en (vooral witte) paarden komen veelvuldig in zijn oeuvre voor. De galopperende cavalerie staat in een lange Poolse traditie. Zie daarvoor bijvoorbeeld de film Popioly. Het paard Lotna speelt in de gelijknamige film zelfs de hoofdrol.

De paarden symboliseren in het kort Polen dat in 1939 ten onder zal gaan. Een keerpunt in de Poolse geschiedenis.

Wajda is de romanticus die een ode brengt aan de rijke Poolse cultuur.

Interessant aanvulling van MisterPink. Waardeer ik zeer.

Interessant aanvulling van MisterPink. Waardeer ik zeer.