2000 Meters to Andriivka (2025)

Echte oorlog, pure horror.

All fucked on the eastern front.

Zieke beelden wederom, lijkt bij momenten wel een videogame. Het schetst een indrukwekkend portret van enkele vrijwilligers aan het front. Toch ook een vernietigend relaas tegen het counter-offensief van de Oekraïners, met de kennis van nu. Vond deze nog meer beklemmend dan 20 days in Mariupol.

Uitgezonden door PBS in de VS. Met een VPN te zien hier op youtube.

Vanaf 15 januari 2026 in de bioscoop (Periscoop Film)

Net als 20 Days in Mariupol is 2000 Meters to Andriivka een stukje oorlogsjournalistiek die mij niet kan raken. Inherent aan de ‘authenciteit’ ervan zijn de beelden wat chaotisch en is het vooral een eindeloos schieten in de richting van de Russen terwijl de Russen in omgekeerde richting schieten en je af en toe hoort dat iemand is geraakt. Omdat je er veilig vanuit je bioscoopstoel naar kijkt voelt het als een videospelletje: ik heb de spanning van oorlog niet gevoeld en wat dat betreft werkt geregisseerde fictie – zoals Warfare (2025) – gewoon beter. De boodschap van Chernov is denk ik ook niet dat oorlog spannend is als wel destructief (al is dat natuurlijk eveneens bekend): de oorlog laat niets heel zodat er uiteindelijk wordt gevochten om slechts een plaatsnaam zonder dat de stad zelf nog bestaat, in dit geval om het strategisch gelegen Andriivka. Uiteindelijk blijft ook geen soldaat in leven als de oorlog eindeloos duurt.

Net als 20 Days in Mariupol wordt 2000 Meters to Andriivka door de critici bejubeld, ik neem aan omdat het ‘echt’ is (en misschien ook als eerbetoon aan de moed van oorlogsjournalisten want echtheid vind ik ietwat een rare fetisj als het gaat om oorlog) waarbij het cynisme van de filmmaker het realisme nog versterkt (er zijn geen helden of een uitzicht op triomf, al vind ik iedereen die in de vuurlinie kan staan zonder in z’n broek te pissen en weg te rennen een held maar de film demonstreert het gezegde dat alles went, blijkbaar zelfs oorlog). Maar ik weet niet goed wat ik ermee kan. Chernov heeft bewust romantisering van de oorlog vermeden – zodat in die zin de film bewust niet spannend is – maar de film wel een narratief als van een fictiefilm gegeven door de opmars naar Andriivka door een smalle beboste berm zowat meter voor meter te verslaan, maar dat leidt alleen maar tot de anticlimax dat ze Andriivka wel veroveren maar we bij de aftiteling horen dat de Russen het later toch weer hebben ingenomen (meer in het algemeen mislukt het Oekraïense tegenoffensief in 2023 waar de film over gaat): het bevestigt slechts de cynische boodschap van de film dat oorlog een zinloze vernietiging is (tenzij de moeizame strijd omslaat in een triomf, natuurlijk: dan vier je 75 later nog steeds die ene Bevrijdingsdag).

Het interessantste van deze twee films samengenomen is het contrast tussen tijd en afstand: als je moet standhouden in een belegerde stad zoals Marioepol tellen de dagen terwijl als je zelf een stad wilt veroveren slechts de meters tellen.

Een documentaire gefilmd aan de andere kant van het front, Russians at War (nog relatief aan het begin van de oorlog), is inmiddels ook op youtube te zien.

Microcosmos van het mislukte Oekraïense offensief tegen de Russen in 2023, waarin een groep soldaten opdracht krijgt om 2 kilometer bebost gebied te heroveren en Andriivka, een strategisch belangrijk dorp, in te nemen. Chernov was erbij, volgt de soldaten tijdens de gevechten tegen een grotendeels onzichtbare vijand (en drones) en voert gesprekken tijdens de lange periodes waarin de soldaten wachten op hulp of op orders. Het korte commentaar van de enige Russische soldaat die herkenbaar in beeld komt, is veelzeggend. Veelal gefilmd met camera’s die op helmen zijn gemonteerd. Chaotisch en onoverzichtelijk dus (net als in het echt), maar als authentiek beeld van het leven aan het front (dat erg doet denken aan Niemandsland tijdens de Eerste Wereldoorlog) is dit ongeëvenaard.

Perfecte registratie van deze gruwelijke volstrekt zinloze oorlog.

Je leven geven voor een dorpje van - volgens Wikipedia - voor de oorlog 73 inwoners heeft en waarvan op moment van herovering geen steen meer op de andere staat. En dan, aan het einde, wordt de vlag - met gevaar voor eigen leven- ook nog eens verkeerd om opgehangen.

Alsof de waanzin en zinloosheid van al dat geweld nog eens extra moet worden onderstreept.

Tja wat kan ik hiervan zeggen, het laat de waanzin en zinloosheid van de oorlog goed zien meer kan ik ervan niet maken en of zeggen.

Net als in 20 Days in Mariupol maken de beelden wel indruk allemaal, alleen ik ben niet zo enthousiast als de recensenten vaak zijn. Uiteindelijk leert de film je niets nieuws. Het is vooral moeilijk om naar al die verwoesting te kijken. Het doet aan de Eerste Wereldoorlog denken met die eindeloze vlaktes van verwoest landschap.

En natuurlijk zijn er ook heftige beelden van de helmcamera, zoals dat moment waarop een Russische soldaat zegt zich over te geven en dan toch een granaat gooit. De vijand komt soms ook zo dichtbij dat ze met elkaar kunnen praten. Dit zijn alleen beelden die je tegenwoordig overal op het internet kan vinden. De gesprekken tussendoor en de mensen achter de soldaten die vrijwillig hun leven riskeren zijn interessanter. Daar zie je alleen wat minder van. En dan voelt een documentaire als deze toch wat lang voor wat het is.

Ik vond het trouwens een tikkeltje absurd dat het onophoudelijke vloeken van de soldaten er steeds uit werd gebliept in een film die vol met oorlogsgeweld zit. Het maakte de film net wat minder prettig om te kijken. Ook die muziek had van mij niet zo gehoeven. Zelfs de voice-over vond ik een tikkeltje onnodig. Dat vond ik in 20 Days in Mariupol ook al.

Het was goed om deze docu te zien. Natuurlijk weet je dat oorlog verschrikkelijk is, maar deze docu laat de verschrikking heel nabij zien vanuit het perspectief van de soldaten. Door de helmcamera's lijkt het net een Playstionspel. Alleen nu is het gruwelijke werkelijkheid.

De mannen vechten voor een klote stukje land om een vlag te plaatsen en dat veel later ook weer door de MF-ers wordt heroverd. En de meesten zijn nog vrijwillger ook. Heldhaftig, maar waarom....?

Oorlog is zinloos en is bedacht door megalomane narcistisch MF-ers die doen alsof ze een spelletje Risk spelen. Dit ten koste van 100.000-den levens. Hoe heeft de mensheid ooit zulke idioten kunnen voortbrengen?

Intense, ontluisterende documentaire over een smalle strook bebost land tussen twee mijnenvelden in het oosten van Oekraïne, dat de enige weg vormt naar Andriivka, een door het russische leger bezet dorp. Het kost een Oekraïens peloton drie maanden om er te komen. Regisseur Mstislav Chernov volgt de militairen op de voet en registreert lief en leed. Vooral dat laatste.