2000 Meters to Andriivka (2025)

Net als 20 Days in Mariupol is 2000 Meters to Andriivka een stukje oorlogsjournalistiek die mij niet kan raken. Inherent aan de ‘authenciteit’ ervan zijn de beelden wat chaotisch en is het vooral een eindeloos schieten in de richting van de Russen terwijl de Russen in omgekeerde richting schieten en je af en toe hoort dat iemand is geraakt. Omdat je er veilig vanuit je bioscoopstoel naar kijkt voelt het als een videospelletje: ik heb de spanning van oorlog niet gevoeld en wat dat betreft werkt geregisseerde fictie – zoals Warfare (2025) – gewoon beter. De boodschap van Chernov is denk ik ook niet dat oorlog spannend is als wel destructief (al is dat natuurlijk eveneens bekend): de oorlog laat niets heel zodat er uiteindelijk wordt gevochten om slechts een plaatsnaam zonder dat de stad zelf nog bestaat, in dit geval om het strategisch gelegen Andriivka. Uiteindelijk blijft ook geen soldaat in leven als de oorlog eindeloos duurt.

Net als 20 Days in Mariupol wordt 2000 Meters to Andriivka door de critici bejubeld, ik neem aan omdat het ‘echt’ is (en misschien ook als eerbetoon aan de moed van oorlogsjournalisten want echtheid vind ik ietwat een rare fetisj als het gaat om oorlog) waarbij het cynisme van de filmmaker het realisme nog versterkt (er zijn geen helden of een uitzicht op triomf, al vind ik iedereen die in de vuurlinie kan staan zonder in z’n broek te pissen en weg te rennen een held maar de film demonstreert het gezegde dat alles went, blijkbaar zelfs oorlog). Maar ik weet niet goed wat ik ermee kan. Chernov heeft bewust romantisering van de oorlog vermeden – zodat in die zin de film bewust niet spannend is – maar de film wel een narratief als van een fictiefilm gegeven door de opmars naar Andriivka door een smalle beboste berm zowat meter voor meter te verslaan, maar dat leidt alleen maar tot de anticlimax dat ze Andriivka wel veroveren maar we bij de aftiteling horen dat de Russen het later toch weer hebben ingenomen (meer in het algemeen mislukt het Oekraïense tegenoffensief in 2023 waar de film over gaat): het bevestigt slechts de cynische boodschap van de film dat oorlog een zinloze vernietiging is (tenzij de moeizame strijd omslaat in een triomf, natuurlijk: dan vier je 75 later nog steeds die ene Bevrijdingsdag).

Het interessantste van deze twee films samengenomen is het contrast tussen tijd en afstand: als je moet standhouden in een belegerde stad zoals Marioepol tellen de dagen terwijl als je zelf een stad wilt veroveren slechts de meters tellen.

Microcosmos van het mislukte Oekraïense offensief tegen de Russen in 2023, waarin een groep soldaten opdracht krijgt om 2 kilometer bebost gebied te heroveren en Andriivka, een strategisch belangrijk dorp, in te nemen. Chernov was erbij, volgt de soldaten tijdens de gevechten tegen een grotendeels onzichtbare vijand (en drones) en voert gesprekken tijdens de lange periodes waarin de soldaten wachten op hulp of op orders. Het korte commentaar van de enige Russische soldaat die herkenbaar in beeld komt, is veelzeggend. Veelal gefilmd met camera’s die op helmen zijn gemonteerd. Chaotisch en onoverzichtelijk dus (net als in het echt), maar als authentiek beeld van het leven aan het front (dat erg doet denken aan Niemandsland tijdens de Eerste Wereldoorlog) is dit ongeëvenaard.

Tja wat kan ik hiervan zeggen, het laat de waanzin en zinloosheid van de oorlog goed zien meer kan ik ervan niet maken en of zeggen.