Ghost Elephants (2025)

Ik heb al eens eerder geschreven dat Herzog niet mijn regisseur is en ook deze film maakt wat mij betreft de hype niet waar. De film begint met een disclaimer van Herzog zelf: het is geen wildlife-documentaire maar een soort Moby Dick-avontuur waarin een fantasie van een olifant wordt nagejaagd. Zoals de obsessieve wetenschapper in de film zegt: het is nu eenmaal eigen aan de mens dat die dromen najaagt. Die droom is dan een reusachtige olifantensoort die zou leven in een weinig toegankelijk plateau in Angola welk gebied ook als magisch wordt voorgesteld. Dat klinkt allemaal veelbelovend maar uiteindelijk is het een matig interessante spoorzoeken waarbij het vinden van de olifant bijna als anticlimax aanvoelt, want zoals de wetenschapper eerder vertelde is het mooier als ze de olifant niet vinden want dan blijft de zoektocht en daarmee de droom voortleven. De documentaire weet interessante zaken aan te stippen – zoals de oeroude cultuur van de bosjesmensen in Namibië, waar de reis start, waar alle mensen van zouden afstammen en die nu gewapend met mobiele telefoons deelnemen aan de zoektocht – maar het blijft allemaal bij de oppervlakte.

Hoofdvraag van de film is hoe we de biodiversiteit – waaronder deze nieuwe olifantensoort – kunnen behouden, want de mens doodt alles wat op z’n pad komt. Wat dat betreft vraag je je ook af waarom de obsessie juist naar deze enorme dieren gaat terwijl men in hetzelfde gebied al 200 nieuwe soorten heeft ontdekt. Dat moet te maken hebben met die majestueuze omvang van de dieren die zo de grootsheid (en daarmee het mysterie) van de natuur zelf symboliseert zoals de walvis in Moby Dick: waar precies die grootsheid de Westerse mens prikkelde om de dieren te doden (zodat de jager zichzelf ook groots – overwinnaar van de machtige natuur – kan voelen), prikkelt ze nu de mens om de dieren en de natuur te respecteren en te beschermen zoals de inheemse volkeren dat altijd al hebben gedaan.

Natuurbeschermer en ontdekkingsreiziger Steve Boyes erkent de overeenkomsten tussen hem en kapitein Ahab uit ‘Moby Dick’ in zijn expeditie naar Angola. Hoewel de olifantenpopulatie op het Afrikaanse continent blijft slinken, gelooft Boyes dat hij op het Huila-plateau de grootste bestaande landdieren (de ‘ghost elephants’) zal vinden. Herzog erkent in zijn commentaar dat hij de cultuur van de Namibische Ju|’hoansI romantiseert en vulde de soundtrack met inheems gezang. Die romantisering en de soundtrack maken dit minder goed verteerbaar dan zijn eerdere natuurdocumentaires.

De irritante voice-over van Herzog, en de voortdurend repeterende muziek op verkeerde momenten waren voor mij zo afleidend dat genieten van de zo nu en dan mooie beelden de film vaak onmogelijk was voor mij.