Yek Tasadef Sadeh (2025)

Waar ik de vorige film van Panahi, Khers Nist (No Bears) (2022), briljant en een van de beste films van het jaar vond, viel deze nieuwste van Panahi me tegen. Alle metalagen zijn verdwenen en de film is een simpel, plat ontvoeringsfilmpje dat de kant van het kolderieke op gaat en weinig geloofwaardig is: wat dat betreft heeft Lanthimos’ film Bugonia, ook over een ontvoering, wel de rijkdom en diepgang die je ook bij zo’n film van Panahi zou verwachten waarbij ze wel weer gelijk zijn in het op het verkeerde been zetten van de kijker (in beide films is de ontvoerde toch niet helemaal de onschuldige voor wie je ze houdt). Opnieuw gaat het bij Panahi over de onderdrukking door het Iraanse regime – de film voelt als een vehikel om de misdaden van het regime aan de wereld te vertellen – en hij probeert een simpele tegenstelling van de goeden vs. de kwaden te vermijden door de vragen op te werpen of de slachtoffers in hun wraakzucht toch ook niet kwaadaardig zijn geworden en of de beul van het regime toch niet ook gewoon zijn werk doet en in wezen geen slechte vent is, maar hij slaagt daar nauwelijks in: de slachtoffers blijven toch de goeden en bij de beul is het niet zeker of hij zijn spijt echt meent waardoor de afloop in het ongewisse blijft.

Mechanicien Vahid [Vahid Mobasseri] herkent in een klant [Ebrahim Azizi] de man die hem jaren geleden martelde en nog altijd in zijn nachtmerries verschijnt. Hij slaat de klant neer, maar weet vervolgens niet goed wat hij moet doen. Bovendien is hij niet 100% van zijn zaak. Daarom raadpleegt hij meerdere mensen die ook slachtoffer waren van ‘Peg Leg’. Tragikomische vertelling lijkt op een moderne, Iraanse variant van Alfred Hitchcocks oorlogsparabel Lifeboat. Panahar kiest voor een luchtige, ironische benadering om zijn kritiek op repressieve regimes kracht bij te zetten en levert opnieuw een intelligent, vermakelijk huzarenstukje af. Een terechte winnaar van de Gouden Palm op het Cannes Filmfestival.

Voor mij was dit geen cinematografische beleving waardoor ik op het puntje van mijn stoel belandde, noch waardoor ik enige andere vorm van emotie bij mezelf kon bespeuren. De eindeloze geagiteerde (Perzisch gesproken) dialogen gingen me enorm tegen staan. Op momenten doemde een onbehaaglijk gevoel van saaiheid op. Vooraf werd gezegd (door de film-operateur) dat de film ook geestig zou zijn. Het is volledig aan me voorbij gegaan. Nee, dit was geen hoogstandje, maar een uiterst minieme rechttoe rechtaan vertelling over getraumatiseerde mensen, met uiterst beperkte middelen om een uiterst sobere kijkervaring op te dienen. De troetelprijs begrijp ik wel, maar objectief gezien zou deze film amper een voldoende scoren.

Een mix van politieke thriller, zwaar drama en klucht die elkaar ook steeds afwisselen waarmee de toon steeds verandert en dat doet de film geen goed. In de basis wel een enorm interessant gegeven alleen is de uitwerking vaak niet heel overtuigend. Visueel ook erg degelijk met af en toe een mooi shot (aan het einde met die skyline in de nacht) maar soms ook met saaie shots die maar duren en duren (aan het einde ook bij die boom waar meneer tegenaan is gezet). Het luchtige werkt vaak nog het beste maar die nogal kwade gozer die erbij komt is dan weer te veel van het goede. En zo is dit een film van hit en miss. 2,5*.

Dit was gewoon voor mij een pareltje, iets licht komisch maken over een vreselijk onderwerp, in een vreselijk land. Paheni is niet alleen een fantastische filmmaker, maar ook een enorm dapper man. Heeft al enkele keren in de gevangenis gezeten, ik geloof zelfs één keer zes jaar.

Fantastisch verhaal en echt heerlijk acteren, toch wel één van de beste films van 2025 voor mij. Terecht de prijs gewonnen, waarschijnlijk ook een beetje een middenvinger naar het regime...

Hoogst actuele film van Panahi, onder moeilijke omstandigheden gemaakt, alleen daarom al de moeite waard om te zien. Het begint intrigerend, met de nachtelijke rit over een onverlichte snelweg, en het verloop is spannend, met wat zwarte humor. Maar dan komt als een deus ex machina plotseling het telefoontje van de dochter, en dan wordt het wel een heel stuk minder. Panahi wil mogelijk laten zien dat de burgers die zich verzetten tegen het regime nog voldoende menselijkheid bezitten en niet de monsters worden die ze bestrijden, maar de spanning was ook wel meteen weg, daar kon de confrontatie en bekentenis op het eind niet veel meer aan veranderen. De laatste scène doet vermoeden dat de pion van het regime zich niet aan de afspraak houdt zijn belagers te vergeven en vergeten, dat komt niet als een verrassing.