Urchin (2025)

De titel is een verouderd woord voor een verwaarloosd kind. Het woord was nogal in zwang in de periode dat Charles Dickens leefde, zo las ik. De titel van de film slaat op hoofdpersoon Mike die soms bewonderenswaardig doelgericht en soms hopeloos verloren, probeert zich staande te houden. Mike de onevenwichtige, die richtingen inslaat die soms intentioneel goed en soms intentioneel fout zijn. Hij bevindt zich op een spoor dat niet stabiel is en het gevoel overheerst dat hij elk moment definitief zal afglijden in de ellende.

Urchin is een veelbelovend regiedebuut van Harris Dickinson. Hard, authentiek en indrukwekkend. De film schetst het alledaagse leven van iemand die op straat leeft, afhankelijk is van instanties en met bedelen en het plegen van kleine delicten in zijn onderhoud voorziet. De camera vangt zijn leven in zowel poëtische als harde beelden en creëert aldus een intieme atmosfeer waarin Mike’s fragiele levenswandel op een niet-opdringerige manier in beeld wordt gebracht. Goed acteerwerk van Frank Dillane die zijn personage met subtiele lichaamstaal uitrust, versterkt die sfeer van intimiteit nog eens. Nuchtere en soms tragikomische dialogen alsmede het obstinate gedrag van Mike doorbreken om de zoveel tijd de sfeer van intieme rust zodat de kijker evenals Mike waakzaam blijft en de vergankelijkheid van stabililiteit en rust ervaart.

In dromen ziet Mike zich in een met mos begroeide grot. Een uitdrukking van zijn verlangen naar geborgenheid. Een geborgenheid waarvan hij in zijn ongenadige bestaan ver is verwijderd. Om te overleven moet hij sluw en gewetenloos zijn en is kwetsbaarheid uit den boze. Zijn sluwheid en gewetenloosheid helpen hem weliswaar te overleven maar hebben een keerzijde. Die gedragskenmerken bezorgen hem een korte gevangenisstraf. Na de gevangenis wacht hem een geëngageerde sociaal werker en lijkt het zowaar met Mike de goede kant op te gaan. Uiteraard dagen er vervolgens verleidingen op en is het de vraag of hij die kan weerstaan.

Urchin geeft een ruw portret van een marginaal bestaan in de stad Londen en doorbreekt de rauwe werkelijkheid met momenten van emotionele diepgang. De setting in een armoedig aangekleed en hardvochtig Londen sluit goed aan bij de psychologische gesteldheid van de hoofdpersoon. Urchin maakt indruk door de onvolmaaktheid van het alles te tonen. In een fijn gladgestreken drama met een hoog feelgood-gehalte zou het verhaal van Mike niet zo’n diepe indruk hebben achtergelaten.

Prima film, die ondanks het rauwe leven van de hoofdpersoon op momenten toch best luchtig en geestig is. Andere momenten gaan van ongemakkelijk tot diep treurig. Het heen en weer schieten tussen realisme en surrealisme werkte wel goed voor mij.

Naast een teder portret van een jongen die maar niet in de samenleving past, is de film vooral een aanklacht tegen die samenleving, of in ieder geval tegen het systeem. Er zijn genoeg welwillende mensen en goedbedoelde initiatiefjes, maar het is allemaal niet genoeg en daarmee is iedereen uiteindelijk alleen maar verder van huis.

De film toont een dakloze verslaafde jongeman die na een gevangenisstraf voor een beroving alle hulp van instanties en aardige burgers krijgt om zijn leven op orde te krijgen maar die toch weer afglijdt naar het dakloze, verslaafde bestaan op straat. Ik weet niet of het de bedoeling is dat je sympathie voor hem voelt: ik had dat in ieder geval niet zo want hij is een typische ‘urchin’ welk Engels woord egel betekende maar sinds de 19de eeuw vooral straatkind met een connotatie van irritatie (Dickens werd beroemd met zijn verhalen over ‘urchins’) zoals onze verslaafde dakloze op straat mensen aanklampt voor wat geld waarbij die mensen dat natuurlijk meestal vervelend vinden en hem zoveel mogelijk proberen te negeren (en juist degene die dat niet doet berooft hij). Dat leidt tot de kern van zijn leven: hij wil er graag bij horen maar dat lukt niet omdat hij eigenlijk alleen maar vervelend is. Er zit ook wat surealistische mystiek in de film die me op de gedachte bracht dat zoals mensen vroeger misschien te veel op God vertrouwen – de film opent veelzeggend met dat hij geïrriteerd wakker wordt op straat door de stem van een straatprediker die hij niet wil horen – onze generatie en in ieder geval deze jongeman te veel vertrouwt op de instanties en hun omgeving om voor hen te zorgen als een bijproduct van onze verzorgingsstaat. Ik zag dan ook vooral een man die maar niet volwassen wil worden en waarschijnlijk zijn leven lang kind blijft (en zijn zelftherapie van Oosterse meditaties om meer zelfvertrouwen te krijgen helpt weinig tegen die aangeleerde hulpeloosheid). Wat de film aldus aanstipt is misschien interessant maar de film zelf is helaas ook alleen maar vervelend want er gebeurt eigenlijk nooit iets interessants in de film.

Na vijf jaar op straat te hebben geleefd, wordt Mike [Frank Dillane] veroordeeld tot 8 maanden cel na een brute straatroof. Hij kickt af en vindt werk als kok in een eenvoudig restaurant, maar heeft moeite met de dagelijkse routine en het zich houden aan afspraken. Dillane speelt de sterren van de hemel aan de hand van Dickinsons rauwe, levensechte scenario, dat meer onderhevig is aan de grillen van het leven dan aan conventies. Zware kost, maar zeker de moeite waard.

verder lezen