Kaj Ti Je Deklica (2025)

De cinematografie is geweldig, de overdonderende koorzang, close-ups van de monden met getuite lippen, prachtig en subtiel gefilmd. De blikken, het ongemak, de nieuwsgierigheid en twijfel van de jonge protagonisten. Een hele mooie en subtiele coming of age zoals alleen een vrouw die kan regisseren. De laatste paar shots zijn prachtig.

Het speelfilmdebuut van regisseur en schrijver Urška Djukić die met haar korte films al wat naam had gemaakt. Een van die films is een animatie getiteld Granny's Sexual Life (2021). Op zich niet heel interessant, ware het niet dat in Kaj Ti Je Deklica (Little Trouble Girls) de seksuele component wederom van belang is en dat de personages zich nu aan het andere einde van het leeftijd-spectrum bevinden. De film schetst hoe de sluimerende seksuele driften van protagoniste Lucija zich met kracht verder ontwikkelen nadat zij een naakte man waarneemt.
Om de potentiële kijker die nu in een opgewonden staat verkeert, geen valse verwachtingen te wekken, het volgende: de film houdt het gereserveerd. Dat wil zeggen dat de film afziet van seksscènes. De film toont een verlangen dat in visuele zin amper wordt uitgeleefd. Het gaat in de film vooral over het platonische ontwaken van het seksuele bewustzijn. Een gevoel dat voor Lucija als een verrassing wordt ervaren. Niemand heeft er ooit met haar over gesproken. En dat is op zich niet vreemd als je weet dat Lucija streng katholiek is opgevoed en naar een katholieke school gaat. In die kringen spreekt men niet over natuurlijke zaken als seks.
Behalve over het ontwaken van bewustzijn is Kaj Ti Je Deklica een film over het geloof. Niet dweperig ofzo, maar met een kritische blik. De jonge Lucija begint zich wat dingen af te vragen met betrekking tot het geloof waarmee zij is opgegroeid. Zekerheden zijn opeens geen zekerheden meer. De film verpakt de twijfel van Lucija soms in woorden maar vooral ook in beelden. Zo zijn de oefeningen van het koor waarvan Lucija deel uitmaakt een spiegel van haar innerlijke onrust. Er is zichtbaar onbehagen binnen het koor dat er maar niet in slaagt tot harmonieuze samenzang te komen. Met name de inzet van Lucija is aan kritiek onderhevig. Zij droomt liever weg dan dat zij uit volle borst meezingt. Door haar innerlijke twijfel past Lucija niet zo goed meer in de volgzame groep. Ze krijgt een eigen stem.
Kaj Ti Je Deklica is geen bovenmatig dramatische film. De film verloopt rustig en dromerig en kent maar weinig opzienbarende handeling. In deze film heerst minimalisme. In handeling en in observatie. Die fijnzinnige aanpak resulteert in een sfeervolle en gevoelvolle film die er goed in slaagt het veranderende wezen van Lucija weer te geven. Het acteerwerk bij dat proces is goed. Met name Jara Sofia Ostan in de rol van de timide en gevoelige Lucija die worstelt met haar weg naar de volwassenheid, is fantastisch. Goed camerawerk ook. Gedetailleerd en prachtig. De beelden van het landschap zijn idyllisch van aard en vormen een extra laag sfeer bij de beleving van Lucija's innerlijke worstelingen. Mooi dit.

Meestal zijn debuutfilms niet sterk en het onderwerp van de film – een coming-to-age-film over een meisje dat seksuele gevoelens ontdekt in het katholieke milieu van een klooster – lijkt uitgemolken, maar ik werd aangenaam verrast door deze film. De film concentreert zich vanaf het begin op het sensuele in de vorm van close-ups van delen van gezichten en de eveneens zeer sensuele aspecten van samenzang en ademhaling: wat dat betreft deed het bewust intieme van de film me denken aan La Vie d'Adèle (2013) maar deze film beviel me veel beter omdat het zich niet plat richt op het seksuele maar laat zien dat het erotische zich uitstrekt tot het religieuze. Het verschil tussen protestantisme en katholicisme is met name dat het protestantisme zich richt op het geestelijke (het geloof) terwijl het katholicisme de religieuze praktijk verbindt met het lichaam (en diens passies) en het wereldse om welke reden de Maagd Maria zo’n centrale heeft gekregen in het katholieke geloof want wat is er lichamelijker en wereldser dan een moeder met kind? Deze film laat die sensuele kant van het katholicisme prachtig zien: het meisje moet zich richten op de (eeuwige) aanraking door God maar die is in wezen een platoonse opstijging vanuit de (tijdelijke) menselijke aanraking. Tegelijk bevat de plotontwikkeling ook spanning zodat de film niet alleen een statement is maar je ook wilt weten hoe de verschillende scènes aflopen.

Het meisje in de film is nog maagd en gestimuleerd door haar vriendinnen die al wel ervaring hebben op seksueel gebied, raakt ze verward door alle sensuele indrukken en verlangens, van een eerste kus met haar ervaren vriendin tot het zien van een (half)naakte bouwvakker en van een prachtig beeldhouwwerk van de Heilige Maria tot de hemelse maar zeer sensuele religieuze zang. De tegenstelling tussen het religieuze en het wereldse blijkt slechts dogma terwijl ze in de praktijk door elkaar heen vloeien. Door haar verwarring en fouten die ze daardoor maakt verliest ze haar vriendinnen en door die spanning haar zangkwaliteit, waardoor ze alles kwijtraakt, maar ze lijkt verzoening te vinden in het geloof in plaats van zich als maagd van de brug te storten. Daarmee wordt ze echt volwassen: ze leert dat de menselijke en de goddelijke aanraking beide waarde hebben, juist daardoor ze op elkaar steunen, en geen ervan kan in het leven worden ontkend. De film is daarmee niet alleen een gevoelige, empathische coming-to-age-film over een meisje dat haar seksualiteit ontdekt, maar ook een heerlijke bekrachtiging van de sensuele kant van het katholieke geloof.

Een katholiek meisjeskoor reist naar een nonnenklooster om intensief te repeteren. De 16-jarige nieuweling [Jara Sofija Ostan] raakt bevriend met kamergenoot Ana-Marija [Mina Svajger] die een sleutelrol gaat spelen in Lucija’s reis van zelfontdekking. Het openingsshot geeft al aan dat Djukic bepaald niet subtiel is met subtiele metaforen. De geniaal gemonteerde (beeld en geluid) koorrepetities benadrukken de individualiteit (in close-ups) en de solidariteit (in de meerstemmige zang) van de meisjes, maar ook dat Lucija letterlijk en figuurlijk haar stem nog niet heeft gevonden. De schrobbering van de (mannelijke) koorleider [Sasa Tabakovic] is het dramatische hoogtepunt in dit routinematig geschreven Sloveense volwassenwordingsdrama. Ostan geeft een masterclass in acteren met haar (expressieve) ogen in haar indrukwekkende filmdebuut.