One to One: John & Yoko (2024)

Vanaf 9 oktober 2025 in de bioscoop (Piece of Magic)

Van 16 oktober 1971 tot februari 1973 woonden John Lennon en Yoko Ono in een eenvoudig appartement aan 105 Banks Street in Greenwich Village in New York. In augustus 1972 organiseerden ze het One To One benefietconcert voor de ernstig verwaarloosde geestelijk gehandicapte kinderen in Willowcreek State School. Deze documentaire is een collage van het voortreffelijke optreden van John Lennon en Yoko Ono (ook qua beeld en geluid) en televisiebeelden van het echtpaar dat in die periode onder invloed van met name Jerry Rubin erg activistisch werd, evenals bekende en minder bekende nieuwsfeiten uit die periode, opnames van telefoongesprekken en korte fragmenten uit allerlei televisieprogramma’s waar John en Yoko (die televisie beschouwden als een venster op de wereld) indertijd naar keken en plaatst de publieke en muzikale optredens van Lennon en Ono zo binnen de context van een roerige tijd die nogal wat overeenkomsten vertoont met het heden. In elk opzicht subliem.

Ook dat waren nog eens tijden die zeventiger jaren waarbij de democratie door Nixon en zijn trawanten het uiterste getart werd, maar niet bezweek, mede doordat miljoenen zich steeds weer roerden, en daar soms met hun leven voor moesten betalen.

De misogynie en het overholen racisme waarmee Yoko Ono werd geconfronteerd waar zien we dat nu weer terug, zo het ooit is weggeweest?

Maar nu geen honderdduizenden op straat, maar een verpletterende stilte, mensen die in de oudste democratie van de wereld niet met naam en toenaam hun mening durven te geven tegenover een pers die zich vrijwillig laat muilkorven, een komiek die alleen met een vernederend publiek Mea Culpa zijn baantje weet te behouden, passend in het maoistische China, enzovoorts, enzoverder.

Worden we nog op tijd wakker?

Yoko Ono kan dus wel zingen. En goed ook.

Ik denk dat de documentaire over John en Yoko in New York in 1972 twee belangrijke aspecten heeft.

De eerste is het postmodernisme dat uitdrukking geeft aan de dominantie van de TV in ons leven: de TV staat altijd aan – ook in huize John en Yoko – en die levert een eindeloze stroom van willekeurige beelden en informatie die ons ‘echte’ fysieke leven overwoekert zodat we in hoge mate in die TV-werkelijkheid (inmiddels in die van de sociale media) zijn gaan leven. De documentaire is zelf zo’n stroom dus collage van ogenschijnlijk willekeurige clips van TV-advertenties en beelden van de oorlog in Vietnam tot telefoongesprekken over het kopen van duizend vliegen en interviews met John Lennon die een beeld geven van de tijd en van John en Yoko’s positie daarin zoals de TV ons een venster op de wereld geeft tot welke informatie we ons moeten verhouden.

En die verhouding is vooral politiek hetgeen het tweede aspect is: waar Yoko Ono een postmodernistische kunstenares was en in die hoedanigheid commentaar leverde op kunst en maatschappij (zoals het seksisme dat ze zowel vanuit de drie andere Beatles als de maatschappij ervoer), ontwikkelde John Lennon zich, bevrijd van de enigszins apolitieke Beatles, tot een uitgesproken politiek activist. Thema’s die hem in dat verband bezighield en die een rode draad in de documentaire vormen waren onder meer de Attica-gevangenisrellen (en een poging tot een tour met Bob Dylan om gevangenen op borgtocht vrij te krijgen), het wegkrijgen van Nixon en Watergate (met een eigen paranoia om afgeluisterd te worden), het stoppen van de oorlog in Vietnam en het Willowbrook-schandaal om welke kinderen hij z’n laatste volledig concert One to One gaf die ook de titel en de muziek voor deze documentaire geeft. Dat concert toont eens te meer wat een grote artiest hij was; tegelijk krijg je de indruk dat z’n nieuwe muziek aan kwaliteit inboet doordat het ondergeschikt is geworden aan z’n politieke boodschap en oproep tot geweldloze revolutie (zoals onder meer bezongen in het bekende lied Imagine). Veel lijkt er niet te zijn veranderd hetgeen de actualiteit ervan is: de politieke polarisatie en de activistische retoriek die de tegenstander (Nixon) een ‘fascist’ en de oorlog (Vietnam) een ‘genocide’ noemt klinkt opvallend hedendaags.

Jouw reacties zijn soms wat moeilijk te volgen, maar ze geven me wel vaak de neiging om weer eens lekker over google te scheuren om wat meer over dit of dat te weten te komen. Nu wilde ik toch eens weten wat dat toch precies is, dat postmodernisme. Heeft me weer wat wijzer gemaakt.