Hard Truths (2024)

Wat heeft Mike Leigh hier weer een meesterwerk gemaakt dankzij weergaloos acteerwerk van Marianne Jean-Baptiste. Bij vlagen ongemakkelijk om naar te kijken. Ondanks dat Pansy continu het slechtste van haar karakter laat zien, lijkt ze toch nog een goed gevoel voor humor te hebben zonder dat ze het in de gaten heeft of er überhaupt zelf om zou kunnen lachen. Integendeel. Langzaam wordt duidelijk dat een onderliggende depressie of trauma de oorzaak te zijn van haar gedrag. De laatste scène is hartverscheurend pijnlijk. 5 sterren van mij.

Moederdag staat voor de deur en zussen Pansy [Marianne Jean-Baptiste] en Chantelle [Michele Austin] maken zich op voor een gezamenlijk bezoek aan het graf van hun moeder. Pansy is een werkloze zeurkous die constant moppert op haar echtgenoot Curtley [David Webber] en haar 22-jarige zoon Moses [Tuwaine Barrett] en op iedereen afgeeft die ze maar tegenkomt. Chantelle heeft thuis juist de grootste lol met haar dochters Kayla [Ani Nelson] en Aleisha [Sophia Brown]. Baptistes onzinnige gemekker en de reactie daarop is vaak hilarisch (haar tandartsbezoek is een hoogtepunt). Leighs overkoepelende boodschap lijkt te zijn dat mensen op verschillende manier hun verdriet verwerken. Maar je krijgt toch de indruk dat Pansy’s verdriet niet alleen gaat om het verlies van haar moeder. Het cryptische einde versterkt het gevoel dat Leigh om één of andere reden niet het hele verhaal vertelt. Het acteerwerk is fenomenaal.

Leve regisseur Mike Leigh, maar niet al zijn films zijn geweldig.

De positieve recensies van deze film lijken me eerder voort te komen uit respect voor hem dan uit de kwaliteit van de film. Ruim anderhalf uur keek ik aan tegen een film die maar geen balans kan vinden tussen drama en komedie en waarin de personages eendimensionaal hun rol spelen, wat (begrijpelijkerwijs) uitnodigt tot overacting.

Voelde ik me ongemakkelijk? Geenszins.

Geraakte ik ontroerd? Nooit.

Ik hoop vurig dat deze film niet zijn afscheid vormt, want Mike Leigh verdient beter.

Vooral saai. En Jean-Baptiste is vooral irritant en voorbij de geloofwaardigheid en daardoor ook nooit grappig. Dit wordt dan realisme genoemd maar ik vond de film behoorlijk theatraal en dit verhaal had prima in het theater gepast want de locaties zijn vooral binnen en de camera enorm statisch (en de fotografie ook weinig boeiend). De stukjes met die dochters van Chantelle zijn al vele malen beter. Als geheel zou ik de film niet slecht noemen en dat er niet overal antwoord op komt en je geen uitleg krijgt of dat er aan het eind niet echt een einde is waardeer ik ook zeker. Alleen vond ik de film als kijkervaring niet echt geweldig. 2,5*

Vintage Leigh. Tenminste als hij dicht bij zichzelf blijft. Dus samen met acteurs personages ontwikkelen en dialogen op basis van improvisatie en daar een film uit laten komen. Het resultaat is niet slecht, maar hangt ook vrij ver onder de beste films die hij op deze manier maakte zoals Secrets and Lies en veruit zijn beste Naked. Er zit een zekere eenvormigheid in met name de eerste helft. Nogal veel scenes waarin Pansy de confrontatie op zoekt met anderen. Overdaad begint daar een beetje te schaden in een film die verder poogt een subtielere schets te zijn. Op een gegeven moment worden scenes zo opgebouwd dat je gaat zitten wachten op de zoveelste confrontatie. En dat werkt niet erg goed.

De afwikkeling verderop in de film is veel beter, maar heeft minder impact dan er was geweest bij een bescheidener begin. Laatste 20 minuten is het niveau ouderwets hoog en krijgen we een aantal fraaie net niet confrontaties. En wat vaak mooi is bij Leigh en ook hier weer is dat er een gigantisch achterliggend verhaal wordt gesuggereerd met kleine schetsen en af en toe een opmerking. Is echt een van zijn specialiteiten.

Het eerste uur is gevuld met Pansy die met iedereen – van haar zoon tot de huisarts en van haar zus tot de kassamedewerkster – ruzie maakt, zodat we haar leren kennen als een vrouw die 24 uur per dag woedend is op de hele wereld. Dat is wat veel en het gaat ook wat lang door, maar is wel aldoor vermakelijk zoals een stand-up comedian die een uur lang alles en iedereen op gevatte wijze afzeikt vermakelijk is. Dan komt de verwachte omslag waarin we leren dat zij zich zo gedraagt omdat ze eigenlijk bang (ze heeft ook smetvrees), eenzaam en boos op haar wijlen moeder is en waarin het punt is bereikt dat er iets moet gebeuren omdat het zo niet verder kan en zij ook niet verder wil. Hoe dat dan verder moet of gaat blijft wat open maar ik denk dat het slot ruimte wil geven aan hoop: er kan iets in je leven gebeuren waardoor het toch nog goed komt en in ieder geval een verandering zal afdwingen. Of je de film nu als hilarisch of als ontroerend beleeft, het sterke van de film is dat zulke mensen die hun pijn c.q. teleurstelling in het leven afreageren op hun omgeving zeker bestaan (wellicht kent iedereen zo iemand; de anderen in de film lijden ook maar uiten dat juist helemaal niet) en dat de film dat op aangrijpende wijze laat zien.

Hoewel Pansy bijzonder onuitstaanbaar was, vond ik haar in deze "filmische" context eigenlijk wel grappig. Geweldig hoe ze tekeer ging en hoe ze met dirty talk en gezaag mensen verbouwereerd achterlaat. Waag het aub niet om er tegenin te gaan of je krijgt meteen een nieuwe repliek. Ik dacht bij mezelf - wanneer gaat die Curtley nu eens uit zijn sloffen schieten? Die arme man is ofwel een pantoffel ofwel al zodanig murw geslagen door haar negatieve gekakel dat hij het gewoon heeft opgegeven. Of hij is bang, dat kan ook...

Leukste scènes vond ik toch die bij de dokter en de tandarts. Die zelfingenomenheid, heerlijk! Marianne Jeanne-Baptiste doet het dus bijzonder goed en zit geweldig in haar rol. Toch mocht het na een tijdje wel ophouden en ik vond de achterliggende oorzaak iets te mager uitgewerkt. Dat ze met een onvoldaan gevoel zit ten aanzien van haar overleden moeder begrijp ik, maar ik vond de overgang wat eenvoudig.

Zoals ook hier al aangegeven kan je de film inderdaad op twee manier bekijken: ontroerend of komisch. Ik weet het voor mezelf eerlijk gezegd niet. Ondanks alles is het gewoon een erg onbeschoft respectloos mens. Wat je ook hebt meegemaakt: zo ga je niet om met mensen. "Grappig" als film (net zoals het grofgebekte Three Billboards Outside Ebbing, Missouri (Film, 2017)), in realiteit verdient ze een schop onder haar reet.

Uitstekende film over een vrouw die niet veel voldoening uit het leven weet te halen. Een tragikomische film met een sterk neergezet hoofdpersonage. Irritant, onbeleefd, onsympathiek en ronduit onuitstaanbaar, maar op een menselijke manier geacteerd door Marianne Jean-Baptiste. De dynamiek binnen het gezin en ook met haar zus weet wel te ontroeren tegen het einde.