Message from Sasha (2024)

Op 11 april 2022 wordt de Russische kunstenares Sasha Skochilenko wegens het verspreiden van ‘valse informatie’ en ‘haatzaaierij’. Directe aanleiding is het feit dat ze in een supermarkt minstens prijslabels opplakte met kritische teksten over de manier waarop Poetin het leger inziet en hoe hij publieke opinie beïnvloedt. Hiervoor kan ze maximaal 10 jaar gevangenisstraf krijgen! Rudikova filmde deels in het geheim de gang van zaken rondom de tientallen rechtszittingen waarin zowel de agenten als de rechters de wet met de voeten treden. Sasha’s belangrijkste steunpilaren zijn haar levenspartner Sonja en beste vriend Lyosha. Geeft een zo gedetailleerd mogelijk beeld van (de teloorgang van) het rechtssysteem in dictatoriaal Rusland.

De documentaire is weinig bijzonder maar het verhaal van Sasha is dat wel: zij is een van de eerste critici van Poetins oorlog in Oekraïne die is opgepakt en – zonder deugdelijke wettelijke basis – veroordeeld waarmee Rusland een totalitaire staat is geworden en duidelijk maakt dat elke criticus er voor gevangenisstraf of erger moet vrezen. In de gevangenis wordt ze bovendien gemarteld: haar verhaal maakt duidelijk dat Stalin en de staatsterreur weer terug is in Rusland. Omdat zij een van de eersten was werd zij erdoor verrast hetgeen haar verhaal zo schrijnend maakt.

Haar verhaal laat zo zien dat de ‘rechtsstaat’ in Rusland in z’n tegendeel en in een nachtmerrie is veranderd. Tegelijk bekroop me het gevoel dat dit het nieuwe normaal zal worden in zelfs het ‘vrije’ Westen waar de massa op sociale media zoveel haat en bloeddorst spuit dat het oppakken, veroordelen zonder deugdelijk proces en martelen van mensen die jij stom vindt voor velen niet als een nachtmerrie maar als een droom die uitkomt zal worden beschouwd en die met het zien van een documentaire als deze nog gretiger zullen stemmen op figuren als Trump die het beleid van Poetin dolgraag zouden willen imiteren.