Das Licht (2025)

Subtiel is het niet, maar voor cinefielen is deze gewaagde, eigenzinnige, genre-overstijgende dissectie van de moderne familie een traktatie die gemaakt is voor het grote scherm. Milena [Nicollete Krebitz] en Tim [Lars Eidinger] zetten zich in voor een betere wereld, maar dat gaat ten koste van hun relatie en dat met hun tienerkinderen Jon [Julius Gause] en Friede [Elke Biesendorfter]. Een tweetal tragische gebeurtenissen zet de boel op scherp en de komst van huishoudster Farrah [Tala Al Deen], die spirituele sessies doet met behulp van een stroboscoop, biedt het gezin de mogelijkheid om hun leven als gezin onder de loep te nemen. Schitterend in beeld gebracht door Christian Almesberger.

Das Licht is een film die de toestand in de moderne samenleving onder de loep neemt. Een groot aantal actuele thema’s komt langs. Migratie, de geprivilegieerde status van de witte Europeaan, klimaatactivisme, isolement, moederschap en mannelijkheid zijn zo van die dingen die prominent aan de orde komen. Ze komen langs in een film waarin een disfunctioneel Berlijns gezin met behulp van een omineus lichtapparaat dat wordt bediend door hun Syrische schoonmaakster Farrah, probeert het gebrek aan onderlinge communicatie en saamhorigheid weg te nemen en weer nader tot elkaar te komen.

Het verbindende en helende element in de film is Farrah. Een vrouw met een migratieachtergrond, die moeilijk is te peilen, een enigszins mythisch aura om zich heen heeft hangen en de ander altijd vriendelijk en begripvol tegemoet treedt. Ze wordt bijzonder indringend en goed gespeeld door de mij onbekende Tala al Deen. De castleden die in de huid van de gezinsleden kruipen, doen het eveneens uitstekend. Ze voeren perfect uit wat van hen wordt verwacht. En dat is de kijker emotioneel betrokken te maken. Dat is overigens minder moeilijk dan het wellicht lijkt omdat het gezin in de film model staat voor elke willekeurige moderne Europese gezinsconstellatie en de handel en wandel van de gezinsleden aldus de tekortkomingen van het kijkende publiek weerspiegelen.

Regisseur en schrijver Tom Tykwer legt de schuld van de problemen waar de samenleving mee kampt bij de leden van de samenleving. Bij de kijker. Bij ons dus. Gelukkig heeft hij ook de oplossing. Volgens hem is de enige weg naar de verlossing om ons eerlijk en open tot elkaar te richten om op die manier saamhorigheid, wederzijds begrip en constructieve communicatie te bewerkstelligen. Zo ontstaat een natuurlijke structuur waarin eventuele onvrede geen kans krijgt om een probleem te worden. Misschien een wat simpele en naïeve boodschap, maar wel iets om over na te denken. Of niet, want ook zonder aandacht te hebben voor de boodschap is de film gewoon erg intrigerend en goed.

Omdat de onderlinge communicatie niet hoogstaand is en de personages hun gevoelens maar moeilijk kunnen tonen, gebruikt Tykwer visuele middelen om die gevoelens tot uiting te brengen. Musicalachtige zang- en dansscènes, komische scènes en een onderwaterscène. Leuke, speelse en fantasievolle momenten die weergeven wat een personage onmachtig is om te laten zien en te delen. En dan is er nog het titulaire licht dat als middel wordt ingezet om het innerlijk bloot te leggen en mensen nader tot elkaar te brengen. Het gebruik ervan is een spannend element in de film.

Het licht als wenselijk tovermiddel. Tykwer weet de oplossing voor alle problemen waar de westerse wereld mee kampt maar weet ook dat zijn oplossing onhaalbaar is. Het is een realistische en sombere gedachte die nog eens wordt onderstreept door de immer neerplenzende regen die de personages steeds weer dwingt om te schuilen en weinig reden tot openheid en vreugde geeft.