Vogels Kun Je Niet Melken (2023)

Vanaf 29 februari 2024 in de bioscoop (M&N Film Distribution)

Aanvankelijk viel het me wat tegen, en leek Bote met zijn Grutto-roepje me een beetje een malloot, maar gaandeweg werd een beeld geschetst van een sympathieke boer, met een gezin waarin verschillende visies over het runnen van zijn boerderij leefden.

Bote heeft een stuk van zijn land als 'oude grond' gelaten (hij zegt zelfs dat er sinds 1700 eigenlijk niets meer aan veranderd is), en daar groeit alleen ouderwets gras en typische weidebeplanting. En vogels, met name de grutto, voelen zich daar heel erg thuis. Het is echter niet goed geschikt als gras voor zijn koeien, dus het hindert de opbrengst van zijn land.

Bote zelf is gek van vogels, en probeert een steentje bij te dragen aan het in stand houden van het weidevogelbestand in Friesland. Zijn twee oudste zoons zien het liefst dat het stuk grond rendabel gemaakt wordt (Vogels kun je niet melken!). Ook de (Rabo)bank is voorstander van dat laatste. Moeder de vrouw ook eigenlijk wel.

Het gezin wordt gedurende enige tijd gevolgd. Lang genoeg om te zien hoe de oudste zoon uiteindelijk een boerderij in Portugal overneemt, en het stuk oude grond verpacht wordt aan een vogelbeschermingsgroep (of zoiets). De BBB komt ook nog even buurten, en verschillende standpunten over het boerenbestaan in Nederland anno nu komen aan bod. Veel informatiever dan dat geschreeuw van de dumpboeren op de snelwegen.

Buiten de twee oudste zonen komen we niet heel veel van de kinderen te weten, en dat is goed, anders zou het te druk worden.

Gelukkig een docu zonder vervelende voice-over, en met rustige en passende begeleidende muziek, zowel in het stuk in Friesland als tijdens het uitstapje in Portugal.

Zelfs af en toe een vleugje humor.

Prima docu derhalve.

De documentaire bevat een mini-drama over de moeilijkheden van het huidige boerenbestaan: om de noodzakelijke renovatie van een stal te kunnen financieren zou de gevolgde boerenfamilie het ‘oude land’ dat voor de weidevogels is moeten veranderen in grasland waar extra koeien kunnen grazen om daarmee de winst van het bedrijf veilig te stellen, maar de pater familias voelt daar niets voor want hij leeft juist voor de bescherming van de vogels. Een zoon trekt z’n conclusies en koopt een boerderij in Portugal terwijl de andere zoon, die het bedrijf van z’n vader wil overnemen, mokt dat de vogels zijn toekomst in de weg zitten. Heel boeiend is dit drama niet maar de documentaire wordt gered door de prachtige natuurbeelden van allerlei wilde diertjes (van insekten tot de slechtvalk die op de weidevogels loert) die op de boerderij te vinden zijn.

De zoveelste prachtige documentaire voor omroep HUMAN gaat over de familie De Boer uit Tjerkwerd. Vader Bote heeft de melkproductie van zijn boerderij in de laatste 10 jaar flink teruggeschroefd ten faveure van landschapsbeheer, vooral uit liefde voor de grutto. Iedereen vindt het prachtig dat hij dat doet, maar “it komt net út”. Zoon Jan Jochem (Botes beoogde opvolger) ziet daarom geen andere optie dan meer koeien te nemen, meer melk te produceren en minder tijd en geld te besteden aan landschapsbeheer. Makkinga is aanwezig bij de confronterende gesprekken aan de eettafel over de toekomst van het bedrijf en vele oeverloze gesprekken met instanties die Bote graag financieel zouden willen ondersteunen, maar nooit over de brug komen. Zoon Marc besluit een boerenleven op te zetten in Portugal, waar hij als agrariër veel meer vrijheid en zekerheid heeft. Jan Jochem en Bote staan symbool voor wat veel Nederlandse boeren het liefste willen: een gezonde bedrijfsvoering met een stabiel inkomen combineren met liefde en respect voor de natuur. De schitterende natuurbeelden van specialisten Jeffrey van Houten en Dirk Harrewijn herinneren ons er keer op keer aan waar het Bote om te doen is. Een authentiek portret van een nuchtere boerenfamilie die door loze beloften en/of gebrek aan daadkracht van de overheid (en burgers) bijna tot wanhoop wordt gedreven. Een must voor eenieder die enig inzicht wil krijgen in wat ik gemakzuchtig maar even omschrijf als de ‘boerenproblematiek’.