Beyond Utopia (2023)

Ik had het boek 'Meisje met zeven namen' van Hyeonseo Lee ooit al eens gelezen waarin ze haar ontsnapping vanuit Noord-Korea beschrijft, dus het onderwerp was niet helemaal nieuw voor me, maar het blijft fascinerend. Het engste en meest afgesloten land ter wereld, waar mensen met gevaar voor eigen leven uit wegvluchten.

Zeker het volgen van het gezin met de oma van 80 was erg spannend en aangrijpend, maar ook de beelden uit Noord-Korea zelf en de details van het leven daar zijn altijd weer verbazingwekkend om te zien en horen.

4*

Bijzondere docu in de zin dat het echt de vluchtende familie op de voet volgt terwijl ze de levensgevaarlijke oversteek maken naar China en uiteindelijk via Laos en Vietnam het veilige Thailand bereiken met de hulp van de dappere pastoor Kim.
Uiteindelijk ook een ontroerend einde wanneer blijkt dat de hele familie gezond en veilig is aangekomen en een beetje is gesetteld. Eind goed al goed, al is dat niet te zeggen voor een vrouw wiens zoon bij een oversteekpoging gepakt werd en naar een goelag werd gestuurd.
Verder unieke beelden (niets is geënsceneerd) van het alledaagse leven (en opvoeding) in Noord-Korea.

Het blijft een bizar land, dat nog steeds, na al die decennia nog steeds in de greep is van het Kim regime. Ik hoop ooit nog mee te maken dat de Kim dynastie uitsterft, dat er een coup wordt gepleegd en die dikzak pijnlijk aan zijn einde komt. Maar als je je burgers zo brainwasht en zo'n sterk systeem van sociale controle in stand houdt, is het nog maar de vraag of dat ooit nog goed gaat komen daar.

Verhalen uit Noord-Korea zijn altijd zowel schrijnend – omdat de staatsterreur er vergelijkbaar is met met nazi-Duitsland – als intrigerend omdat het volk er niet in opstand komt doordat het regime erin slaagt de bevolking geheel te isoleren en wijs te maken dat het buiten Noord-Korea nog erger is: buiten Noord-Korea zou er een soort Hobbesiaanse natuurtoestand heersen waar iedereen elkaar hersenen inslaat met de Amerikanen als een soort moordlustige zombies zodat het regime – hoe wreed ook – te verkiezen is boven geen regime en het levensdoel van de Noord-Koreaan niets anders is dan de verering van de heerser Kim-Jong-Un omdat wat ze aan beschaving of leven hebben aan hem te danken zouden hebben. In feite plagieert het regime de Bijbel door de heerser als een soort Jezus – de Messias – voor te stellen zodat de Bijbel bij uitstek het verboden boek is in Noord-Korea. De documentaire gaat over een Zuid-Koreaanse dominee die overlopers helpt te vluchten waarbij zowel een mislukte als geslaagde poging wordt gevolgd. Wat opvalt is dat de lokale tussenpersonen die nodig zijn om de mensen te redden louter gedreven worden door geld en dat communistische landen als China, Vietnam en Laos gevluchte Noord-Koreanen meedogenloos uitleveren aan Noord-Korea waar ze een gewisse marteldood sterven: het zijn louter christenen die iets om de Noord-Koreanen geven.

Noord-Korea is het gevaarlijkste land ter wereld. Na het zien van deze indrukwekkende documentaire valt daar weinig tegen in te brengen. Gavin spreekt met overlopers als Hyeonseo Lee die nu wereldwijd lezingen geeft over de feitelijke situatie in Noord-Korea. Unieke beelden van het leven en Noord-Korea – waaronder schokkende beelden van ondervragingen – bevestigen de verhalen die Lee en andere overlopers vertellen. Het meest bijzondere aan deze documentaire is de registratie van de poging van de familie Roh die de zwaarbewaakte rivier Yalu overstak om in China te komen en met de hulp van welwillende boerenfamilies en vooral de morele en praktische steun van Sung-eun Kim, de naar Zuid-Korea overgelopen oprichter van een smokkelnetwerk duizenden kilometers door China, Vietnam en Laos moet doorreizen om de veiligheid van Thailand te bereiken.

Als ik zou moeten kiezen tussen leven in Noord-Korea of in de hel, doe dan maar de hel, daar heb je het waarschijnlijk beter. De enige vrijheid die een Noord-Koreaan heeft is de vrijheid om te sterven. En het verschil tussen het leven van een Noord-Koreaan en een koe op weg naar het slachthuis is dat de Noord-Koreaan nog lang in de ellende zit terwijl de koe snel van de ellende verlost zal zijn. Bovendien dient een dode koe tenminste nog ergens voor, wat je van een Noord-Koreaan niet kunt zeggen. Tenminste, die conclusie mag je wel trekken na het bekijken van Beyond Utopia. Een mensenleven is in Noord-Korea niets waard, dat is wel duidelijk. Maar het meest schrijnende van alles is nog dat de Noord-Koreanen volgens de doctrine van Kim Jong Un op een vreselijke manier voorgelogen worden.

Ik had al mijn mening over Noord-Korea maar die moet ik wel ernstig bijstellen. Naar beneden wel te verstaan. Ik zal geen voorbeelden aanhalen uit deze indrukwekkende documentaire. Maar het leven is daar nog veel erger dan ik mij had voorgesteld. Ik dacht dat o.a. Syrië, Afghanistan, Irak en Bangladesh zo'n beetje het afvoerputje van de wereld waren, maar dan is Noord-Korea toch zeker het riool waar dat puntje op uitkomt.