The Dmitriev Affair (2023)

Verder lezen

De documentaire gaat over Dimitriev van de mensenrechtenorganisatie Memorial, welke (Nobelprijs voor de Vrede-winnende) organisatie als gevolg van Gorbatsovs ‘glasnost’ Stalins misdaden onderzoekt en het individu voorop stelt, maar die constateert dat Poetin weer een neostalinistisch regime voert die opnieuw (de waarde van) het individu wil elimineren en regeert door middel van leugen en angst, die in 2021 Memorial en daarmee het onderzoek naar Stalins misdaden heeft verboden en die al eerder Dimitriev persoonlijk dwars zat door hem te betichten van kindermisbruik (zodat Dimitriev de rest van zijn leven in een strafkolonie zit).

Dit is echter weer zo’n documentaire die je in ieder geval de laatste jaren veel ziet in de bioscoop en dat eigenlijk geen documentaire maar een ‘human interest’-verhaal is: over Stalins Grote Terreur of zelfs de rechtszaak die Poetins regime tegen Dimitriev en de organisatie Memorial voert komen we niet veel te weten, maar over het privéleven van Dimitriev des te meer zoals over zijn huwelijken en dat zijn hond pijn heeft in de achterpoten. Gelukkig is nog net niet verteld welke onderbroeken Dimitriev koopt; ik begrijp dit soort documentaires niet: ze worden neem ik aan gemaakt uit minachting voor het publiek die ‘niets zal kunnen’ met abstracte feiten, cijfers en informatie maar waarom zou ik me moeten interesseren voor het privéleven van Dimitriev?* En selecteren de bioscopen juist dit soort ‘human interest’-documentaires omdat het persoonlijke doet denken aan een dramafilm? Hoe dan ook, ik kan niets met human interest en ga denk ik documentaires in de bioscoop mijden.

* Het lijkt kenmerkend te zijn voor met name Nederlandse doucumentaires dus ik stel me zo voor dat er een fanatieke docent werkt op de Nederlandse Filmacademie die alle studenten elke dag inpepert: ‘Een film is geen boek! In een boek kun je zeggen dat walvissen grote dieren zijn maar in film werk je met beelden en ‘walvissen’ is abstract en niet te filmen: voor een film moet je één (concrete) walvis filmen en door middel van die walvis de kijker leren dat alle walvissen groot zijn. Zo ook moet je één Rus (concreet persoon) filmen als je iets wilt zeggen over Rusland (abstractie).’.

Joeri Dmitriev is het hoofd van de Russische mensenrechtenorganisatie Memorial Karelië. In de jaren 90 ontdekte hij twee massagraven in de bossen van Karelië, de provincie die grenst aan Finland. Na nauwgezet onderzoek vond hij schriftelijk bewijs van de identiteit van de slachtoffers die in de jaren 30 op bevel van Jozef Stalin op een geheime plaats werden geëxecuteerd en begraven tijdens ‘De Grote Terreur’. Gorter volgt Dmitriev vanaf 2016, kort voordat hij wordt gearresteerd en de Russische staatstelevisie een lastercampagne begint om zijn geloofwaardigheid aan te tasten. Sterker nog: ze doen een oprechte poging de geschiedenis naar hun hand te zetten. Zeker met de kennis van nu een opzienbarende documentaire en een demasqué van Rusland onder Poetin dat aantoonbaar steeds meer overeenkomsten vertoont met het terreurbewind van Stalin.