The Natural History of Destruction (2022)

Aan de ene kant is de documentaire zeer indrukwekkend: de getoonde beelden zijn vaak opmerkelijk en brengen je fysiek naar Duitsland in de Tweede Wereldoorlog waarbij Loznitsa zich focust op de oorlogsmachine (van beide kanten) en haar vernietigende kracht waarmee hele steden in puin worden gebombardeerd. Aan de andere kant zien we zeker de laatste jaren bijna dagelijks vergelijkbare maar actuele beelden van oorlogsgebieden zoals Syrië en Oekraïne in het nieuws en kent de documentaire geen voice-over waardoor de eindeloze beelden van de arbeid in wapenfabrieken, kapot geschoten gebouwen en vluchtende Duitsers ook monotoon zijn en de documentaire wat saaiig wordt.

Compilatie van archiefbeelden uit de Tweede Wereldoorlog bevat veel beelden die liefhebbers van het onderwerp zeer bekend voorkomen. Maar dit monumentale meesterwerk onderscheidt zich op twee cruciale manieren. Ten eerste bestaat dit voor een aanzienlijk deel uit niet onderbroken shots, onder anderen van een autorit door een door een bombardement verwoeste Duitse stad en (voor mij het meest indrukwekkende segment) een nachtelijke bomaanval, volledig gefilmd vanuit een van de deelnemende vliegtuigen. Ten tweede zijn de beelden ontdaan van de bijbehorende commentaren. Door minutenlang vanuit de lucht te kijken naar een zich in stilte voltrekkende serie explosies, en later een even lange rit door een geruïneerd stadscentrum te zien, dringt de impact van zo’n gebeurtenis aanzienlijk dieper tot je door dan door een flitsende montage met statistieken en commentaren. Grote lof ook voor de sublieme geluidsmontage en het spaarzame, maar effectieve gebruik van muziek.

Indrukwekkend maar uiteindelijk ook beetje monotoon. De morele vraag: kan/ mag je onschuldige burgers betrekken in oorlog moet je denk ik met een tegenvraag beantwoorden: kan/ mag je er wel buiten blijven, toen in Berlijn nu in Moskou? Net doen alsof je het jou niet aangaat, en ook kunnen doen omdat het jou niet treft.