't Geheim Dokument (1963)

Literaire schattenjacht

Ik heb het al wel eens meer bij films gezegd maar ik vraag me soms echt af waar ze bij EclipsTV hun films vandaan halen. De laatste jaren ben ik me meer en meer aan het interesseren in Belgische (eigenlijk vooral Vlaamse) films en dan is dat een zender die echt wel interessante dingen aflevert. Zo hebben ze een aantal documentaires/films van Wim Telders op de kop kunnen tikken waarvan 't Geheim Dokument er eentje van is. Een film van hoop en al een uurtje en die vooral in een erg vreemd vierkant formaat is gefilmd. Je hebt letterlijk meer zwarte balken aan de zijkant dan dat je beeld in het midden hebt.

En het is niet dat de beelden an sich vervormd zijn, Telders heeft dit echt zo gemaakt op het eerste zicht. In ieder geval: het documentairegenre in film is me niet onbekend maar ik heb toch nog niet gauw gezien dat het op deze manier wordt aangepakt. Kort samengevat volgen we een 15-jarige knul genaamd Piet die op een dagje vakantie aan zee in slaap valt en in zijn dromen op literaire wandeling gaat. En "literair" mag je letterlijk nemen, want hij vind een soort van schatkaart die hem langs allerlei plaatsen in België brengt die iets te maken hebben met schrijvers. Zo komt het land van Pallieter (Felix Timmermans) aan bod, passeert hij nog eventjes langs Zichem (Ernest Claes) en ga zo maar door. Het is me alleen een raadsel waarom Telders beslist om al van in het begin duidelijk te maken dat dit zich allemaal afspeelt in de fantasie van Piet. Je had hier evengoed een echte schattenjacht van kunnen maken en dan had het avonturengedeelte van de film nog wat beter tot zijn recht gekomen. Nu is de ontknoping gewoon iets in de zin van "en Piet was blij dat hij in zijn fantasie langs al deze plekken is gekomen en we hopen dat U dat als kijker ook vindt" en dat is me echt te belachelijk voor woorden.

En dan kom je dus tot het documentairestukje van de film. Het is dan ook vooral de bedoeling van Telders om bepaalde plaatsen in België te tonen maar de manier waarop is wel tenenkrommend slecht. Het is allemaal nogal statisch gefilmd en het hoofdpersonage, René Hendrickx, spreekt geen woord. In de plaats daarvan krijgen we een flauw voice-over (Telders zelf trouwens) die op een vreselijk monotone manier en in slaapverwekkend algemeen Nederlands wat feiten vertelt. Ik had dit dan ook absoluut niet uit 1963 verwacht maar eerder eind jaren '40. Je moet het Telders wel aangeven dat hij op zijn eigen manier probeerde om een dynamische film te brengen maar de uitwerking kon me echt niet boeien. 't Geheim Dokument is één van zijn laatste films (hij zou in hetzelfde jaar ook nog een aantal bedrijfsfilms maken voor metaalfabriek H.T.I.) vooraleer hij zich zou toeleggen op teken- en schilderkunst. Als ik me niet vergis heb ik "Onschuldig Verlangen" ook nog liggen, een film uit 1958. Dat lijkt op het eerste zicht een remake van Jeux Interdits uit 1952 te zijn en ik hoop dat dat me beter gaat bevallen.

Want neen, dit was het toch niet. Het is concept is wel leuk gevonden en het is wel fijn om een blik te kunnen werpen op het België anno 1963 maar de voice-over, de enorm houterige René Hendrickx en vooral ook muziek die nergens lijkt te passen doen de film/documentaire finaal de das om. Je krijgt er wel een soort van avonturengevoel bij zoals bepaalde Jommeke albums bijvoorbeeld dat ook doen maar daar is de ontknoping dan weer een streep door de rekening.

1*