I Am Greta (2020)

Typisch? De film is nog niet eens officieel verschenen, of mensen hebben hun mening al klaar. Want Greta is dit, Greta is dat, en voor sommigen nog iets heel anders. Ze doet iets, als icoon van een beweging. En tegelijk juist helemaal niets, als tiener die zonder concrete oplossingen over de brug komt… Kan ‘I am Greta’ aan dat bipolaire beeld iets doen?

Voor wie met onbevangen blik de zaal betreedt: zeer zeker. Nathan Grossman toont immers niet alleen hoe het meisje is uitgegroeid tot een waar fenomeen, want de blik achter de schermen laat ook iets anders zien, met name de eenzaamheid, de angst, de stugheid die samengaat met haar syndroom van Asperger. De dagelijkse pasta met bonen, opgewarmd in een door Europa meegezeulde microgolfoven: soms zegt een beeld meer dan woorden kunnen…

Tussen de regels valt overigens heel wat te lezen en te zien. Zoals: waarom Greta? Omdat ze door haar onvrijwillig non-conformisme – wie anders dan iemand die semi-ongevoelig is voor de directe gevoelens van hiërarchisch hoger op de maatschappelijke lader geplaatste derden zoals Guterres, Trump, Juncker en konsoorten zou hen in hun eigenste bijzijn frontaal durven aanvallen? – tegelijk voor slachtoffer én voor held doorgaat. Ze wekt mededogen op - Asperger als ‘beperking’ - en simultaan geeft ze vanuit een persoonlijke noodzaak een emotioneel signaal. Zowel underdog als icoon: wie zal het verbazen dat de media haar blijven lusten?

Wat we echter ook moeten zien is dat ze, mede onder impuls van een weliswaar zorgzame vader, geraffineerd in de markt geplaatst wordt. Talloze interviews, uitnodigingen ver weg, radicale keuzes zoals een misselijkmakende (en dito in beeld gebrachte) oversteek van de Atlantische Oceaan per zeilboot: ze volgt de door haar ingeslagen weg steeds verder, en dat induceert lijden. Haar vader heeft het beste met haar voor, maar realiseert hij niet ook een eigen ambitie? Vaart Greta er wel bij, of realiseert hij dit deels ten koste van haar? Nathan Grossman stelt dergelijke pertinente vragen niet luidop, maar ze sudderen onder het oppervlak. Nogmaals: voor wie met onbevangen blik de documentaire bekijkt.

Ah, wat voor toekomst staat Greta te wachten? Ze wil studeren, maar móét haar queeste verder zetten – per slot van rekening van zichzelf. ‘I am Greta’ toont kortom heel mooi en ontroerend een onvermijdelijke verscheurdheid: hoe iemand ten prooi valt aan het eigen hypertroof geweten, maar daar door de manier waarop het brein werkt (Asperger) geen weerstand aan kan bieden. Is Greta vrij, even vrij als wij zijn? En werpt dat inzicht in de wijze waarop haar brein functioneert – denk aan de schitterende beelden waarin ze als een klein kind danst, of schaterlacht zoals een tiener van haar leeftijd niet meer hoort te doen – geen licht van mededogen op haar figuur?

Samengevat, wat krijgen we te zien? Greta als icoon, én Greta als product. Het lijkt er op dat ze nog maar weinig moet zeggen, haar snoetje volstaat. Gewoon hier en daar een selfie, een zoveelste speech die vaak een nog woedender en meer gepijnigde variatie is op de vorige…waar moet dit eindigen? Denk je aan het slot niet dat Greta beter even van het toneel zou verdwijnen? Voor zichzelf, om niet te verworden tot een product (een spreekbuis die niet langer mens hoeft te zijn). Men noemt haar een Jeanne d’Arc…zien we dan ook dat ze nu al in brand staat?

Bewondering, medeleven, vertedering, hoop: you name it, en Nathan Grossman heeft het in zijn documentaire gepropt. Na ‘I am Greta’ moeten zowel de fans als de haters allicht hun mening over haar herzien. Is dat geen geweldige verdienste – nuance aanbrengen daar waar zowat iedereen al een positief dan wel negatief (voor)oordeel klaar heeft?

3,5*

De documentaire doet wat je verwacht: we zien Greta zowel voor de schermen met haar beroemde speeches voor wereldleiders als achter de schermen waar ze een gewoon maar ook getroubleerd meisje met sociale en psychische problemen blijkt. Dan blijkt duidelijk dat haar autisme en kinderlijkheid haar kracht is: ze is zo gefocused op haar boodschap waar ze zich intensief in heeft verdiept dat ze niets heeft met het politieke spel – ze wil er ook niets mee te maken hebben want ze wil dat de politiek stopt met loze beloftes (het spel) maar in actie komt – en zij de enige is die zichzelf is en de waarheid vertelt waar de politici slechts een rol spelen en betrokkenheid veinzen. Zo laat ze zien dat de koning geen kleding draagt en zet ze als een compulsieve hofnar de machtigen voor schut. Het is aldus haar waanzin waardoor juist zij de waarheid kan spreken (ze lijdt ook aan selectieve mutisme dat volgens haar betekent dat ze alleen spreekt als dat noodzakelijk is hetgeen nu het geval is omdat ze alarm moet slaan): ook in die zin – naast haar leidende rol in een ditmaal mondiale strijd om politiek in actie te komen om het leven op Aarde te redden – is zij de hedendaagse Jeanne d’Arc die immers ook werd gedreven door waanzin (hallucinaties) en een goddelijk soort roeping.

Zelfs de paus blijkt dan ook een bewonderaar van haar, al levert alle bewondering voor haar alleen maar ongemakkelijke situaties op omdat ze sociaal zo onbeholpen is: ze is de belichaming van datgene wat elke politicus wil hebben of veinst – authenticiteit en oprechtheid – maar is precies daarom ook ongeschikt voor de politiek: populariteit interesseert haar niet. Als antipoliticus kan ze ook niet leiden en wil ze ook niet leiden: ze is de strijd moederziel alleen begonnen en dat ze evengoed een beweging op gang heeft gebracht berust in wezen op haar ‘heiligheid’ als eenzame, kwetsbare strijdster voor de goede zaak. Natuurlijk ergert haar kinderlijkheid en gebrek aan diplomatie ook velen: ik zie dat het publiek op ImdB de documentaire – ik neem aan dat is bedoeld: de persoon Greta – met een extreem lage score (2,9) beoordeelt (en hier lijkt het ook die kant op te gaan) zoals Wouter zich al afvroeg hoe het kan dat überhaupt iemand deze film wil zien.

De documentaire neemt veel van haar heiligheid weg, want zoals haar stoornis haar de moed gaf op het hoogste podium de waarheid te vertellen zo zien we in de documentaire vooral het zwakke meisje achter de grootse Greta, een meisje dat de strijd begon vanuit een diepe depressie waarin ze jaren niet sprak en dat het zwaar heeft onder alle aandacht en verantwoordelijkheden die haar activisme hebben meegebracht. In die zin heeft de documentaire bovenal de heilige Greta ontheiligd en de nu al legendarische klimaatheld weer tot mens gemaakt.

Hoewel je als kijker uiteraard niet ontkomt aan Gretha's boodschap is dit zeker geen heiligverklaring van deze Zweedse klimaatactivist. Deze bijzonder openhartige documentaire volgt haar vanaf het moment dat ze vrijwel onopgemerkt voor het eerst op vrijdag van school staakt en met haar beroemde protestbord voor het Zweedse parlementsgebouw gaat zitten met een thermoskan en een paar boterhammen. Natuurlijk zien we hoe de aandacht groeit en de camera volgt Gretha ook wanneer ze spreekt bij een massale demonstratie in België, rondom de speeches bij de EU en de VN en film tevens haar ontmoeting met de Franse president Emmanuel Macron.

Deze documentaire begint echter met een beeld dat bepalend is voor Gretha zelf, maar ook voor de grote schare trouwe volgelingen, die overigens vaak meer geloven in haar integriteit dan in haar boodschap. Gretha zit zwijgend in het duurzame bootje waarmee ze de Atlantische Oceaan oversteekt om een Klimaattop in New York te bezoeken. Die reis is de opmaat naar Gretha's emotionele, meest kritische speech ooit en deze documentaire legt op indrukwekkende wijze bloot waar Gretha's woede, frustratie en verdriet uit voortkomt.

Op haar 15e heeft Gretha al gekampt met een langdurige depressie, mede veroorzaakt door het feit dat klasgenoten haar pestten en haar structureel uitsloten. Het spreekt voor zich dat zij tijdens al de media-aandacht nog steeds enorm worstelt met haar recente verleden en er is dan ook veel aandacht voor de sleutelrol van haar vader, die haar over vergezeld en haar constant op het hart moet drukken dat ze goed voor zichzelf moet zorgen. Gretha is geen heilige: ze is vaak halsstarrig en vader moet vaak heel lang (en streng) op haar inpraten voor ze overstag gaat. De meest memorabele momenten hebben dus eigenlijk niets te maken met het klimaatprobleem. Ronduit ontroerend zijn de momenten met haar paard en aandoenlijk zijn de scènes waarin ze in haar eentje danst of 'gewoon' dolt met haar ouders, haar zusje of haar geliefde honden.

Opvallend (en zichtbaar) is Gretha's bewustwording van het feit dat de uitnodiging van de VN en de EU veelal uitlopen op selfie-sessies: iedereen wil met haar gezien worden, maar niemand is bereid werkelijk naar haar te luisteren. Het is tekenend dat Vladimir Putin de enige is die de houding van wereldleiders ten opzichte van Gretha kan en durft te verwoorden. "I Am Gretha" werkt op verschillende fronten: het is het verhaal van een éénling die door haar volharding, oprechtheid en integriteit een wereldwijze beweging op gang weet te brengen; het schetst een beeld van de minachting en de hypocrisie waarmee de oprechte boodschap van een welingelichte, intelligente zelfverklaarde nerd wordt gebruikt voor PR-doeleinden; maar het is vooral een portret van een meisje dat enorme persoonlijke demonen en barrières heeft moeten en kunnen overwinnen in een poging haar eigen toekomst - en die van de planeet - in de juiste richting te sturen.

De heiligverklaring van een puber met meerdere ernstige stoornissen die behandeling nodig heeft maar in plaats daarvan wordt uitgebuit door haar activistische ouders en het grootkapitaal. Wat een misselijkmakende propagandafilm. Een -1 voor mij.

Jawel hoor, dat zie je juist heel goed. Sowieso is haar asperger-autisme een doorslaggevende factor bij haar strijd.

Ik ken wel meer mensen die dit hebben en die zijn precies zoals zij. Totaal zwartwit en met een sterk rechtvaardigheisgevoel. Ze snappen niets van alle volwassenen met al hun maskers die links zeggen en rechts doen en zoals Greta zijn ze bvb gek van honden, die zijn namelijk zoals zij heel puur en beoordelen je alleen op wie je bent.

Dat haar ouders haar uitbuiten en dat zij het voor geld of roem zou doen is volstrekt lachwekkend, ook als je deze docu ziet. Die laatste zaken interesseren haar in de verste verte niet en ondanks dat ze beseft dat om aandacht te krijgen zij zich moet tonen heeft ze niets met aandacht op haar eigen persoon. Haar ouders zijn eerder bezorgd dan dat ze haar stimuleren maar beseffen dat die kleine dit gewoon moet doen van haarzelf.

Voorts blijkt dat Greta door dit alles zichzelf juist ontwikkelt omdat ze meer buiten komt en onder de mensen is wat heel goed blijkt voor haar ziekte, hiervoor sprak ze 3 jaar lang vrijwel niemand.

Dat dit een heiligverklaring is begrijp ik al helemaal niet, er wordt nergens een oordeel over haar geveld.

Ik lees ook kritiek dat ze 'geraffineerd in de markt wordt geplaatst'.

Dat zie ik juist totaal niet. Ja, andere belangengroepen, personen, hooggeplaatsten en politieke instellingen gebruiken haar, dat zeker. Ze nodigen haar uit, gaan met haar op de foto en oh oh zie ons eens naar Greta luisteren, terwijl ze in feite totaal niet haar boodschap geinteresseerd zijn.

Dat is geen in de markt plaatsen door Greta zelf.. dat is voor haar juist het meest frustrerende van allemaal.

Ik snap best dat er allerhande kritiek op haar te leveren valt (haar ongenuanceerdheid wellicht) maar de argumenten die ik langs zie komen zijn wel van een (zie docu) Trump en Bolsonaro niveau, uiterst dom, onterecht en op de persoon.

Ik zeg go Greta, waren er maar meer zoals zij.

-edit- ik lees hier ook al dat ze voor het grootkapitaal strijdt, hahahahaha

Ik vind het een interessante documentaire. Zoals ik al verwachtte, vind ik Greta Thunberg een interessant meisje. Ik houd van mensen die in zekere zin anders zijn dan anderen, de zogenaamde outcasts (dat bedoel ik niet negatief, en ik was/ben er zelf ook 1). Bovendien vind ik het boeiend om te zien hoe iemand helemaal in iets op kan gaan. Bij Greta komt dit laatste waarschijnlijk mede door haar autisme (Asperger). Ik vind haar heel oprecht, ze meent wat ze zegt en haar emoties zijn echt. Ik ga niet zo fanatiek mee in haar strijd voor het klimaat, maar ik snap haar best goed en ik vind het mooi wat zij in beweging heeft gezet. Het is zeker een belangrijke kwestie. Naar mijn idee komt Greta uit een fijne, warme familie en heeft ze veel steun aan haar ouders en huisdieren. Ik vond het mooi om een stukje van haar thuisleven te zien. Wel denk ik dat een meisje als Greta gauw door kan schieten in haar (goedbedoelde) strijd, dat ze er te erg in meegetrokken kan worden, en dat al de aandacht haar gauw te veel kan worden, of misschien al wordt/werd. Dat vind ik zorgwekkend. Tot welk punt blijft iets gezond? Wanneer sla je erin door? Zij is een intelligent, sterk en tevens kwetsbaar meisje en ze moet denk ik echt op haar grenzen letten. Gezien dat waarschijnlijk heel lastig is voor haarzelf, is het goed als ze daar hulp bij krijgt. Op foto’s van haar die vrij recent zijn, zag ik dat ze erg vermagerd is, en ik vraag me ook af waardoor dat komt. Over een eetstoornis wordt niet echt gerept in de film, maar ik kan het me (helaas) best voorstellen bij Greta. Ik denk in ieder geval dat zij een meisje is dat het hart op de goede plaats heeft. Ik vind het een documentaire die tot denken en discussies zet, en genoeg diepgang en inhoud heeft. Een 7. 3,5*

I am Greta is een documentaire die niet zo heel veel nieuws brengt. Voornamelijk veel gemonteerd van wat je al op journaals en duidingsprogramma's hebt aanschouwd. Desalniettemin toch een interessant gegeven hoe het klimaatdebat is uitgegroeid van iets individueels naar een massaevenement over heel de wereld.

Ik heb me tijdens de docu voornamelijk toegespitst op de persoon Greta zelf. Over het klimaatdebat heeft wel iedereen een mening (over Greta ook overigens), maar ik vind het verrassend en het stemt me tegelijk triest hoe gepolariseerd dit debat is tussen believers en non-believers. En uiteraard word je erg gauw in politieke groepjes onderverdeeld, van groene fundamentalisten tot tegenovergestelde extreemrechtse splintergroeperingen. Nochtans belangt het ons allen aan, welk standpunt je er ook over hebt ...

Greta dus. Gezien autisme me nauw aan het hart ligt en Greta zelf aangaf de diagnose te hebben viel het me inderdaad op hoe obsessief gefocust ze is over een bepaald onderwerp en zich verliest in details (hoofd- en bijzaak?). Niet alleen over het klimaat waarover ze ongetwijfeld enorm veel lectuur en studies heeft verslonden, maar ook over andere zinloze lijstjes als de tabel van Mendelejev. Ze benadert alles ook erg rigide en vanuit haar eigen zwart-witdenken vanuit het grote gelijk en het eigen rechtvaardigheidsgevoel. Er is weinig ruimte voor de andere. Dit bleek ook sterk in haar laatste speech op de VN-top in New York, mede doordat ze ervoer dat haar hele opzet weinig zoden aan de dijk bracht.

Op zich erg knap voor een meisje van 15 om zich midden in de mondiale spotlights te plaatsen (niet dat dit haar initiële bedoeling was), maar daarbij ook erg veel tegenwind te pakken. De social media, maar ook vooraanstaande nieuwsankers en politici lieten het niet na haar persoonlijk en vrij grof onderuit te halen. Het autisme is dan een makkelijke zondebok. Ik vond dat ze zich erg goed staande hield. Niet evident die onstabiele rollercoaster voor een meisje dat aangeeft routine en dagdagelijkse structuur nodig te hebben. Verbaal ook erg sterk terwijl ze aangaf dat ze graag ook uren kan en wil zwijgen.

Wat de ouders betreft vind ik niet dat het aan mij of ons is een oordeel te vellen. Ik hoop en veronderstel dat zij er wel zijn om grenzen te trekken. Vaak is het ook een trial and error. Ik zou mijn kinderen niet blootstellen aan dergelijke aandacht, maar zo eenvoudig of zwart-wit is het niet altijd. Dan is het je plaats om je kind te steunen en te ondersteunen wanneer dat nodig blijkt.

De meeste CO emissies komen van de industrie, en dingen produceren is een hoeksteen van onze samenleving. Zolang er mensen consumeren, zal er geproduceerd worden, zal er energie nodig zijn om die productie tot stand te brengen, met emissies tot gevolg. En reken maar dat ze alles zullen uitdelven en zuigen tot de laatste steen en druppel. Zo zit het systeem in mekaar. Behalve dit vind ik klimaat ook maar een deel van het probleem : het werkelijke probleem is overbevolking. Ik geloof niet dat Thunberg een erg brede kijk heeft op de problematiek : die beperkt zich tot de nefaste gevolgen van climate change en niet meer dan dat, terwijl het de oorzaken zijn die aangepakt dienen te worden. Maar daar hoor je niks van. Zoals Putin terecht insinueert, de wereld is complexer dan door de ogen van Greta.

Met alle respect voor haar. Ondanks dat ze soms wat creepy is, vind ik haar wel een intelligent en oprecht geëngageerd meisje, maar het is niet een minderjarige met nul politieke ervaring die geacht is de les te lezen aan regeringsleiders. Behalve het misplaatste showgehalte is dit ook een verkeerd signaal. Voor de acties moeten we nog altijd op de politiek rekenen want door enkel maar te mekkeren hoe slecht de planeet er voor staat verandert er natuurlijk ook niks. En zo krijgen we het portret van de mascotte van het moment. Om eens samen mee op de selfie te staan, of om eens naast een wereldleider te zetten die daarmee de schijn wekt dat hij bezig is met het klimaat. Mensen inspireren, daar is uiteraard niks verkeerd mee, maar als volwassenen een 15-jarige nodig hebben om zich te laten inspireren, daar heb ik wel wat ernstige vragen bij. En met Greta een beetje medelijden uiteindelijk.

En dan nog dit : 7 miljoen mensen betogen voor het klimaat, zegt de docu op het einde, alsof ze daarmee een spectaculaire statement maken. Als ik kan rekenen is dat 0,01% van de wereldbevolking. Wow, I'm impressed. Nee, dit is geen al te beste docu, gebouwd rond de persona van Thunberg maar die niks bijbrengt over het klimaat en de uitdagingen voor de toekomst etc.

Nog maar even een berichtje over de documentaire zelf. Het lijkt me dat een deel van de negatieve stemmen en berichten niet ter goeder trouw is (zie ook de stemverdeling), want dit is toch minstens een bovengemiddelde docu. Vloeiend brengt I am Greta de belangrijkste hoogtepunten in het verhaal van Greta Thunberg en hoe ze met haar protest de aandacht van de wereld opeiste. Het grote verhaal zeg maar. Alles komt wel voorbij, inclusief de bekende speech voor de VN in New York, wat helaas één van haar mindere optredens is. Maar ook het allereerste begin, een meisje dat gewoon in haar eentje met een protestbord op de grond gaat zitten tegenover het parlement in Stockholm. Dit zijn schitterende beelden. Iemand die zoiets bedenkt en doet, die heeft een oorspronkelijke geest en een jaloersmakende persoonlijke moed. Wat I am Greta tegelijk heel goed doet is het meer persoonlijke verhaal uitlichten; het gewone meisje dat Greta is, wat dit alles met haar doet en ook hoe ze langzamerhand inziet dat het systeem haar gebruikt voor pr maar niet werkelijk verandert.

De docu is behoorlijk intiem, met een camera die er telkens dicht op zit en de mimiek van Greta goed vangt (de reactie op de toespraak van Juncker is natuurlijk puur goud). Maar er zijn ook echt persoonlijke momenten, als Greta bijvoorbeeld danst of stilte zoekt bij haar dieren of zich mokkend op bed werpt. De interactie met haar vader, diep respect voor hem, is bijzonder mooi en eerlijk. Prachtig hoe hij haar volwassen laat zijn op de momenten dat ze dat aan kan, maar ook de regie voorzichtig terugneemt als het moet.

Hier bovenop komt dan nog dat I am Greta een paar beelden laat zien die volgens mij niet eerder te zien waren en die de kijker echt meer inzicht geven. Bijvoorbeeld hoe ze de speeches schrijft, een dieper inkijkje in de keuken is bijna niet mogelijk (het is als een schilder die laat zien hoe hij schildert). En misschien wel het meest indrukwekkend de bootreis. Het klinkt nog vrij makkelijk, 3 weken op een zeilboot, maar wacht maar totdat je ziet wat dat inhoudt. De boodschap die ze in haar telefoon inspreekt, wat wil je nog meer dat een documentaire vastlegt? En dan vervolgens de aankomst in New York, prachtig beeld.

Ja ik vond dit heel goed. Niet zo'n groot liefhebber van het genre documentaire maar deze behoort duidelijk tot de beteren. Als het dan ook nog over zo'n interessant figuur gaat, niet veel 15-jarigen hebben immers zoveel weten los te maken, dan maakt dat het helemaal top. Zelf vind ik Greta ook fijn om naar te kijken qua mimiek, lichaamstaal en persoonlijkheid, maar dat zal subjectief zijn. Hoe dan ook: sterk.

Hoeveel Aarde's hebben we nodig als we leven zoals de gemiddelde Nederlander? Hoeveel CO2 pompen we de lucht in als we leven als ... etc. Het gaat niet om de totalen maar om de hoeveelheden per inwoner:

CO2 footprint per capita per country

CO2 Emissions per Capita - Worldometer - worldometers.info

Ecological footprint per capita per country

List of countries by ecological footprint - Wikipedia - en.wikipedia.org

De documentaire begint bij het begin, waar anders kon zij beginnen? Bij een Zweeds meisje dat op een dag besluit om iets te doen tegen de opwarming van de aarde. Geheel alleen zit ze naast een bord met daarop "School Staking" tegenover het parlementsgebouw van Stockholm.

Een lange weg volgt, waarin langzaam maar zeker duidelijk wordt dat het hier niet gaat om zomaar een gemiddeld meisje dat de kont tegen de krib gooit. Ondanks haar handicap, syndroom van Asperger, weet ze zich moedig staande te houden. Vanuit een sociaal isolement weet ze op te klimmen tot symbool van een wereldwijde beweging, en vanuit die rol treedt zij in contact met mensen uit alle hoeken van de aardbol. Niet voor niets brak haar moeder tijdens de (mislukte) taart in snikken uit; als geen ander had zij de toekomst voor haar dochter in geheel ander daglicht gezien.

De offers die Greta Thunberg opbrengt om consequent vast te houden aan de keuzes die ze maakt, vallen samen met de ontberingen die ze ondergaat tijdens haar oversteek naar New York in een heuse zeilboot.

Als geen ander doorziet zij de hypocrisie van de moderne maatschappij; zelfs haar eigen rol analyseert zij genadeloos - "Spreek ik wel dezelfde taal?" (of woorden van gelijke strekking)

De prachtige reis, die we in de documentaire samen met Greta afleggen eindigt waar zij begon; thuis in Zweden, waar vertrouwde dagelijkse routines enig houvast bieden.

Ik vond het prachtig en vooral ontroerend om zo'n kwetsbaar meisje (alsof haar beeldtenis toevalligerwijs de aarde ook zelf vertegenwoordigt) zo te zien worstelen met haarzelf en vooral met de wereld om haar heen.