Cunningham (2019)

Vanaf 3 september in de bioscoop (Cherry Pickers Filmdistributie)

Merce Cunningham weigerde zijn leven lang om zichzelf anders te categoriseren dan als 'danser'. In 1942 kwam hij tot de conclusie dat hij niet gebonden wilde zijn aan een bepaalde dansstijl en daarom begon hij zijn eigen dansschool. Hij werkte daarbij niet zozeer met regels maar met ongebruikelijke uitgangspunten. Regisseur Alla Kovgan maakt volop gebruik van audio- en videoopnames van interviews met Cunningham, alsmede van verschillende dansers die in de periode van 1942 tot 1972 met hem samenwerkten. Bovendien laat ze de huidige leden van de Merce Cunningham Dance Company de besproken dansvoorstellingen uitvoeren op verrassende locaties (een tunnel, het dak van een flatgebouw, een voetgangersbrug bij een vliegveld, een stadsplein), iets wat onderstreept dat Cunningham regels wilde breken om daarmee zichzelf, zijn dansers en het publiek steeds weer opnieuw uit te dagen.

Voor wie, net als ik, weinig verstand heeft van dans is het ondanks het soms ietwat pretentieuze commentaar allemaal goed te begrijpen. Cunningham repeteerde zonder muziek en gebruikte een stopwatch om de timing van de choreografie te perfectioneren. Bij de uitvoeringen kwamen dans en de aritmische muziek (meestal van John Cage) pas samen, iets wat een extra element van spanning en verrassing toevoegde. Het resultaat is een fraai schouwspel waarbij de minimale muziek je dwingt om op te gaan in de dans en dat maakt dit tot een fascinerende documentaire. De cameravoering lijkt echter wel in strijd met Cunninghams filosofie: te vaak vertelt de camera ons waar we kijken moeten terwijl Cunningham juist het principe van een 'centrum' op het podium verwierp. Close-ups van dansers zijn sowieso overbodig en ronduit storend als we daardoor niet zien wat de betreffende dansers met het onderlichaam doet.

Niet dat ik zo wereldvreemd ben, maar ik had eerlijk gezegd nog nooit van Cunningham gehoord. Ik ben dan ook niet zo thuis in de wereld van dans. Een legende zo te zien die zijn stempel op de danswereld heeft gedrukt met zijn choreografieën en eigen visies.

Fraaie docu met archiefmateriaal en een mooie balans met de interviews. Focus ligt op drie decennia als ik het goed voorheb, hoewel zijn carrière best wat ruimer was. Vooral zijn hoogtepunten en doorbraak bij het grote publiek werden onder de loep genomen.

Interessant om eens gezien te hebben, maar voor mij als leek ook niet meer dan dat.