Salut en de Kost (1974)

Debuutfilm van Patrick Le Bon die uiteindelijk maar vier films zal regisseren. Sociaal drama gedrenkt in de jaren zeventig, met als hoofdthema de coming of age van Hans Royaards, die zich een weg zoekt in het leven. Zijdelings komen thema’s als immigratie, abortus (toen nog volledig illegaal in België), de hippiebeweging en diens uitwassen langs. Beste vertolkers zijn voor mij hoofdrol Hans Royaards, Hanny Vree en Romain Deconinck (fijn om deze theaterlegende alsnog aan het werk te zien). Verder is het fijn om René Verreth in een bijrol te zien, met redelijk lange haren.
Net zoals opvolger Hellegat (1980) is dit een wat links geïnspireerde film van Patrick Le Bon, die duidelijk een stem wil geven aan het onrecht in de wereld, en dat siert hem. Al komt het vandaag soms wat naïef over in zijn simpelheid.

Bovenal vind ik het een soort snapshot van het Vlaanderen van zoveel jaren geleden. Aan het begin zien we bijvoorbeeld een conflict tussen vader Romain en zoon Hans over het feit dat laatstgenoemde niet naar de kerk geweest is op een kerkelijke feestdag; een film van heel lang geleden dus. Verder is het genieten van het straatbeeld en de mode van toen wat wel wat herinneringen oproept. Het was ook lang geleden dat ik (zoals in deze film) nog eens een diavoorstelling zag - de huidige generatie kent dat niet eens - grappig hoe de technologie zo veranderd is.

Geen meesterwerk maar wel een eerlijk gemaakte film. En de titelsong van meester troubadour Zjef Vanuytsel op de klankband is een mooie bonus.

Bedankt voor den boterham

Gisteren raakte bekend dat regisseur Patrick Le Bon op 81-jarige leeftijd was overleden en het is eigenlijk enorm triest om te zien hoe weinig ruchtbaarheid daar aan wordt gegeven. Oké, Le Bon was misschien niet de meest ronkende naam uit de Vlaamse filmgeschiedenis maar toch wel iemand die veel voor de cinema heeft betekend. Hij is onder andere nog mee lid geweest van het Fugitive Cinema collectief, waar na het overlijden van Robbe De Hert vorig jaar niet veel meer medewerkers van overschieten, en maakte in 1974 zijn regiedebuut met deze Salut en de Kost.

Ik ben vooral fan van Zaman maar ook Hellegat mag er zeker zijn. Zijn meest bekeken film, De Paniekzaaiers met de onvermijdelijke Gaston & Leo, vond ik persoonlijk iets minder en gelukkig is Salut en de Kost weer een stap in de goede richting. Grappig om te zien hoe Le Bon hier al zijn vertrouwde thema's weet boven te halen maar wat overblijft is een ietwat sociaalkritische film over ondertussen lang vervlogen tijden. Zo is de legerdienst alweer een aantal jaren afgeschaft maar is het schrijnend om te zien dat er vandaag de dag nog altijd niet zo nauw wordt gekeken naar bouwvoorschriften en dat het vooral allemaal maar snel snel moet gaan. Spilfiguur in het geheel is Billy (die trouwens wel erg lang haar heeft voor net afgezwaaid te zijn uit het leger, ik dacht dat ze daar instant een militaire coupe kregen) die met zichzelf geen blijf weet nadat hij afgezwaaid is. Hij maakt zijn vriendin per ongeluk zwanger, met zijn familie botst het langs alle kanten, hij is liever lui dan moe en kan geen werk vasthouden en krijgt het bovendien aan de stok met iedereen. Een niet al te aimabel personage maar het interessante is dat Le Bon zich niet laat vangen om hier een coming of age van te maken en dat Billy uiteindelijk tot inkeer komt.

Het laatste dat we hem zien is dat hij geld van zijn vader heeft gestolen (het is subtiel maar hij vraagt 5.000 frank, krijgt 4.000 van zijn vader en die zegt dat hij hiermee 5.000 frank heeft) en al mijmerend over het feit dat hij Mieke kwijt is met zijn moto in de nacht vertrekt. De invulling van Hans Royaards is af en toe op het randje maar in scènes met theaterlegende Romain Deconinck stijgt hij naar een hoger niveau. Af en toe ook een beetje tongue in the cheek humor (Frieda die vertelt dat ze gaat trouwen en Billy vraagt met wie waarop Frieda antwoord "met Dirk natuurlijk, met wie anders? Marc Dex?" terwijl die Dirk wordt gespeeld door... Marc Dex) en een toffe titelsong van Zjef Vanuytsel. Dex mag op het bovengenoemde trouwfeest ook nog even een liedje zingen, het was in de eerste plaats een zanger natuurlijk, maar dat oogt wat gekunsteld. Let vooral ook nog op een kleine bijrol van Fred Van Kuyk (die wel vaker te zien is in films die onrechtstreeks met Fugitive Cinema te maken hebben) en René Verreth als de ploegbaas die iedereen achter de veren zit.

Ik zag dat de televisiefilm De Zoete Smaak van Goudlikeur (die ooit werd gedraaid voor de Made in Vlaanderen reeks voor de toenmalige VRT) op Youtube staat dus die passeert binnenkort ook nog wel eens. Jammer dat Le Bon uiteindelijk maar zo weinig films heeft gedraaid. Hij stapte zo'n 20 jaar geleden uit de filmwereld omdat hij zijn politiefilm "Zure Regen" maar niet gefinancierd kreeg, jammer dat het er nooit meer van zal komen nu.

3.5*