Rudeboy: The Story of Trojan Records (2018)

Zoals de titel al aangeeft vertelt de documentaire het verhaal van het Britse platenlabel Trojan Records maar daarmee natuurlijk dat van de muziek uit Jamaica (ska, rocksteady, reggae) die door Trojan Records naar Engeland werd gebracht en die een stempel zou drukken op de popgeschiedenis.

We leren dat Jamaica in de jaren ’50 een cultuur van sound systems ontwikkelde zodat men op feestjes plaatjes kon draaien in plaats van live muziek. Men draaide er Amerikaanse r&b maar omdat men plaatjes te kort kwam was er een stimulans voor Jamaicanen om zelf plaatjes te maken. Toen vele Jamaicanen in de jaren ’60 naar Engeland emigreerden namen ze die muziek mee waar het werd opgepikt door blanke skinheads die net als de Jamaicanen tot de arbeidersklasse behoorden: met de muziek en het uiterlijk (kort haar) zetten zij zich af tegen de hippies (lang smaak) en de smaak van de elite zoals de BBC die neerkeek op deze muziek. Maar weldra bestormden de platen van Trojan Records de hitlijsten waarna ze bewust de Amerikaanse Motown van de troon probeerden te stoten en de reggae vercommercialiseerden door er strijkers aan toe te voegen waardoor het ook meer een soulgeluid kreeg (de skinheads hielden niet van deze zoetigheid en imiteerden daarbij liever de stijl van de Jamaicaanse gangsters die men rudeboys noemde). In 1975 ging het platenlabel failliet maar de muziek heeft behalve legendarische nummers ook de multicultuur nagelaten (men vergelijke ook in dit opzicht het belang van Motown voor de VS): de muziek uit Jamaica verenigde wit en zwart op de dansvloer.

De documentaire heeft m’n interesse gewekt voor die oudere, nog duidelijk in de r&b gewortelde ska/reggae van Trojan Records als de Britse tegenstrever van Motown – van voor de (politieke) ‘rootsreggae’ van onder meer Bob Marley die we veel beter kennen – en dat maakt de documentaire in mijn geval dus sowieso succesvol.

Trojan Records was een platenlabel dat van oorsprong Jamicaanse ska en rock steady populariseerde bij een breed publiek en daarmee een podium was voor zwarte muzikanten als Desmond Dekker, Dave & Ansel Collins en The Maytals. Deze documentaire bevat bijdragen van de nog levende grondleggers van de muziekstijl, sleutelfiguren bij Trojan en succesvolle artiesten die de weg vrij maakten voor de volgende generatie muzikale legendes waaronder Bob Marley en The Specials. Conventioneel gestructureerde muzikale documentaire is voer voor de liefhebbers maar wie weinig affiniteit heeft met het genre zal hier niet bijzonder warm voor lopen.