Hjertelandet (2018)

Vanaf 13 december in de bioscoop (Cinema Delicatessen)

Dat een bepaalde streek van Denemarken is verbonden met een bepaalde streek in Thailand door middel van duizenden huwelijken is een interessant onderwerp, maar ik vond de documentaire jammer genoeg wel een beetje te weinig gestructureerd: men springt telkens van de hak op de tak, waarschijnlijk om verveling bij de kijker te voorkomen maar het effect is alleen maar dat het moeilijk te volgen is… Wel is het beetje structuur dat de documentaire heeft, namelijk dat de documentaire halverwege zeven jaar verder in de tijd springt zodat we kunnen zien hoe het alle deelnemers in de tussentijd is vergaan, geslaagd want interessant.

Al met al geeft de documentaire de indruk dat de huwelijken weinig meer met (omgekeerd) sekstoerisme te maken hebben – nota bene de Thaise vrouwen in Denemarken klagen dat het al weer acht maanden geleden is dat ze voor het laatst seks hebben gehad met hun Deense echtgenoot – maar meer zijn gebaseerd op wederzijdse zorg, nu de Thaise vrouwen geld nodig hebben voor hun kinderen in Thailand en de Denen hun eenzaamheid beu zijn. De match is zo succesvol omdat ze zo elkaar perfect aanvullen: de Thai komen geld tekort en Westerlingen komen gezelschap tekort. Er is weliswaar wenig echte liefde en mogelijk nog minder seks maar de wederzijdse zorg lijkt oprecht en intens: in onze geëmancipeerde Westerse samenleving zijn de mannen geconditioneerd om vrouwen te respecteren (“Wees niet bang voor ze. Ze behandelen ons beter dan de Thaise mannen”) en ze begrijpen en respecteren maar al te goed dat deze Thaise vrouwen hongerige kindermondjes moeten voeden terwijl de Thaise vrouwen uit een soort dankbaarheid voor hun Deense redders in nood dit respect en deze zorg aan hen teruggeven. Zo zijn zowel de Deense mannen als de Thaise vrouwen vooral in de weer om het leven van de ander zo prettig mogelijk te maken ondanks het ontbreken van ware passie voor elkaar. Verstandshuwelijken zijn wel eens minder ideaal geweest.

Interessante maar ook wat rommelige documentaire over gearrangeerde huwelijken tussen verschillende Deense mannen en Thaise vrouwen. Janus Metz en Sine Plambech volgden gedurende tien jaar een viertal Deense mannen en hun uit Thailand overgekomen vrouwen en het proces dat eraan voorafging. Spil in deze verstandshuwelijken is Sommai, een Thaise vrouw die al enige tijd is getrouwd met een Deense man. Zij koppelt als een Moeder Theresa verschillende andere vrouwen uit haar geboortestreek in Thailand aan door haar geselecteerde Deense mannen; de vrouwen krijgen zo de kans om in betere omstandigheden te leven (en aan bijvoorbeeld de prostitutie of mishandeling te ontsnappen, zo leren we), hun kinderen een betere toekomst te bieden en hun familie in Thailand financieel te ondersteunen, de mannen wordt zo een totale afgang in de liefde en/of eenzaamheid bespaard, zo lijkt het.

Janus Metz en Sine Plambech hebben met deze evenwichtige documentaire de valkuil vermeden om vooral een cliché beeld te tonen (vieze oude man, te jong Thais meisje). We zien zowel vanuit het perspectief van de Thaise vrouwen als de Deense mannen wat hen bezighoudt en we leren de verschillende stellen zo beter kennen. Echter, door het voortdurende schakelen tussen locaties, tijd en de verschillende personages komt de documentaire ook wat rommelig over. Desondanks een oprecht en liefdevol, maar zeker ook boeiend portret van deze bij elkaar gebrachte mensen.

Wat is het toch een oneerlijke wereld waarin wij leven. Je kunt zeggen dat dit soort verstandshuwelijken de ideale oplossing zijn - zij krijgt wat bestaanszekerheid, hij wat aandacht - en dat beide partijen er beter van worden, maar uiteindelijk is het een pleister op een van die vele wonden waar 'het systeem' aan lijdt. Het is te treurig voor woorden dat die Thaise vrouwen naar het kille Denemarken komen om met een vent te trouwen die ze niet kunnen verstaan, omdat anders hun familie sterft van de honger. En voor die Denen is het ook verdrietig dat ze aan de onderkant van de samenleving bungelen met hun kutbaantje en geen vrouw uit eigen land kunnen krijgen omdat het ze aan geld en macht en charme ontbreekt.

De docu zelf vond ik best aardig. Goed onderwerp, goede keuze om die tijdsprong te maken, mooi dat het verhaal (tot op zekere hoogte) van beide kanten werd verteld. Het werd mij alleen niet helemaal duidelijk wat voor belang die regeltante had. Arrangeerde ze de boel voor karma, of zat er een handeltje aan vast? Verder was ik wel benieuwd wat de Thaise man ervan vindt dat al die leuke dames er met rijke buitenlanders vandoor gaan. Want volgens mij verplaats je het probleem hier alleen maar mee.

Gisteren was hij op NPO2, dit vervolg op Fra Thy til Thailand (Ticket to Paradise) en Fra Thailand til Thy (Love on Delivery) die ik beide eerder ook al eens op tv had gezien.

Mooie documentaire en inderdaad een goed idee om na tien jaar de balans weer eens op te maken. De toewijding van de makers blijkt wel uit hoeveel belangrijke momenten uit de levens van de hoofdpersonen zijn vastgelegd. Net als de dames zelf vliegen de makers van hot naar her, van Denemarken naar Thailand en weer terug. Waan je je net in de exotische warmte en armoede, zit je een paar minuten later alweer in het weidse, ontnuchterende en kneuterige Jutland. Voor mij werkt het prima. Sommige van die overgangen zijn erg mooi gemaakt, zoals een van de oude Deense mannen die in de verzengende Thaise hitte ziek op een bed ligt te ijlen. Naast het bed waarop hij ligt staat een ventilator die op hem is gericht. Bij de daarop volgende scene golft de wind door de verkoelende graanvelden van het Deense platteland, prachtig! De muziek was bij vlagen ook erg mooi.

De docu is bij mij vooral ook binnengekomen als een registratie van het menselijke leven zelf, met thema's als eenzaamheid, (het ontvluchten van) armoede, liefde, ouderdom, ziekte, dood, afscheid, heimwee, familie, keuzes maken, e.d. De eenzaamheid bij de Deense mannen en de armoede bij de Thaise vrouwen wordt dan wel doorbroken, aan de ellende van het leven wordt uiteindelijk ook door deze 'kruisbestuiving' niet ontkomen, lijkt de strekking een beetje te zijn.

Op Fryslan Dok is eens een soortgelijke documentaire gemaakt over net zo'n Thaise gemeenschap maar dan in het noorden van onze eigen provincie Friesland, ook al betreft het daar geen honderden maar tientallen dames. Die docu heette "Thai op de Klei". Ook daar een vrouw (uiteindelijk de 'doorgewinterde' 'regeltante' geworden) die ergens in de jaren tachtig helemaal alleen op de aardappelakkers aankwam. Die legde uit dat ze het hier veel beter had maar tegelijkertijd de Thaise mensen om haar heen mistte. Enkele naasten van haar (vrouwen) kwamen ook naar Friesland en vervolgens was er geen houden meer aan. Hetzelfde zou hier in Jutland aan de hand kunnen zijn: eens een bemiddelaar, altijd een bemiddelaar...