Du Sollst Nicht Langweilen: Billy Wilder (2017)

Interessant om via deze, helaas wat korte, documentaire, meer te vernemen over deze veelzijdige schrijver-regisseur van talloze film van uiteenlopende genres en thema's.

Aan de hand van meerdere getuigenissen, van vroegere en recentere datum, en filmfragmenten blijkt dat Wilder niet alleen een onversaagbare man was die, enerzijds zich dierf verzetten tegen de studiobonzen uit het Hollywood tijdperk en van zijn medewerkers en spelers een strenge discipline verwachtte, maar ook wanneer de film een nieuw gezicht kreeg, met een nieuwe generatie acteurs en vernieuwddenkende regisseurs, hij trouw bleef aan zijn principes over wat film voor hem betekende.

"Never be boring", zei de man en als ik het gemiddelde bekijk van de 20 films die ik van Wilder zag, dan zie ik een 3,68 staan. Verveeld heeft hij mij dus heel zelden gedaan...

Een kleine documentaire over een kleine maar grootse regisseur

Met een gemiddelde score van 3.85 op 10 geziene films kan het wel gezegd worden dat Billy Wilder me ligt. Wanneer je het echter wat specifieker gaat bekijken, dan blijkt hij een aantal echt uitstekende films gemaakt te hebben (zijn Marilyn Monroe films, Double Indemnity, etc) maar ook een paar lichte stinkers. Zo heb ik de waardering voor Stalag 17 en The Apartment nooit zo goed begrepen maar bon, een regisseur die interessant genoeg is om eens een documentaire van te bekijken.

De keuze viel op Never Be Boring: Billy Wilder (die trouwens werd uitgezonden naar aanleiding van de uitzending van The Apartment op Cinema Canvas, ik hoop dat ze dit soort duo-programmatie eens vaker uit hun mouw gaan schudden) en die doet perfect wat je verwacht. In een speelduur van iets minder dan een uur kun je niet enorm diep gaan in een oeuvre dat bijna 50 jaar omvat maar de te verwachten films worden allemaal wel (lichtjes) besproken. Verder veel archiefmateriaal van Wilder zelf die aan het vertellen is om dan uiteindelijk redelijk wrang te eindigen met het interview van Marthe Keller. Zal waarschijnlijk wel terecht zijn hoor, Wilder heeft wel vaker de naam van dictator gekregen, maar het kwam me nu allemaal net iets teveel over als gal spuwen. Al moet je het regisseurs Jascha Hannover en André Schäfer (die blijkbaar nog een hoop andere filmdocumentaires hebben gemaakt) wel aangeven dat ze dat niet geknipt hebben. Verder een goede afwisseling tussen archiefmateriaal en echte interviews (hoewel niet iedereen daarin even goed lijkt te passen) waardoor dit vlotjes wegkijkt.

Tof om eens gezien te hebben omdat het een aantal puntjes aanstipte die ik nog niet eerder wist van Wilder en het gebruik van veel archiefmateriaal is sowieso positief. Geeft in ieder geval een goede inkijk in het wel en wee van Wilder maar het blijft allemaal natuurlijk redelijk algemeen. Perfect voor iemand die geïnteresseerd is in filmgeschiedenis en een uurtje tijd vrij heeft.

3*

Voor wie weinig of niets van Wilder heeft gezien zal dit vermoedelijk een interessante documentaire zijn, want er wordt zóveel aangestipt qua films, geschiedenis en persoonlijke eigenaardigheden dat de kijker waarschijnlijk wel benieuwd wordt naar diverse aangehaalde titels, en terecht, want er zitten behoorlijk wat beroemde (en geweldige) bij. Wie daarentegen al wèl diverse films van Wilder heeft gezien (ik 23) zal wellicht vooral het contrast opvallen tussen de rijkdom, de interessante thematiek en de gevarieerdheid van zijn films enerzijds en het onvermogen (of de onwil) van deze documentaire om de meeste van zijn films meer dan oppervlakkige aandacht te schenken anderzijds. Toegegeven, hoeveel kun je doen met zó'n oeuvre in minder dan een uur? – maar dan had deze documentaire eigenlijk gewoon veel langer moeten duren. Moeilijk om te bepalen vanuit welk standpunt ik hier een oordeel over moet vellen. (Overigens zijn er wel interessante mensen voor de camera gehaald : Jack Lemmon, Marthe Keller, Mario Adorf, Volker Schlöndorff...)

         De titel van deze documentaire kende ik trouwens al uit een citaat van Wilder : "I have ten commandments. The first nine are, thou shalt not bore. The tenth is, thou shalt have right of final cut." De kijker mag blij zijn met de eerste negen geboden, het tiende lijkt mij essentieel voor elke serieuze filmmaker – maar hoevelen zijn daar niet over gestruikeld?