Soldatii. Poveste din Ferentari (2018)

Een hele bijzondere film, op velerlei manieren. Gebaseerd op een autobiografisch boek van Adrian Schiop over zijn tijd in de Boekarestse buurt Ferentari waar hij veldwerk deed voor zijn thesis over Manele: Roemenië’s meest populaire muziekvorm na de val van het communisme, afkomstig uit de Roma gemeenschap, en dus altijd ter discussie staande. Adrian, ook wel Adi genoemd, wordt verliefd op de hypermasculiene ex-crimineel Alberto die op geheel eigen wijze toenadering zoekt tot Adi. Albert is een man-man, een hosselaar, iemand die zijn status ontleent aan sterke verhalen over zijn tijd in de gevangenis en die gewelddadig wordt als hij zijn zin niet krijgt. Een onwaarschijnlijk liefdesverhaal waarbij rauwheid en tederheid elkaar in rap tempo afwisselen tegen een decor van armoede en waarbij de corrigerende onzichtbare hand van de geharde buurt in de Roemeense hoofdstad altijd voelbaar is.

Adrian Schiop wordt gespeeld door Adrian Schiop. Vele mensen deden auditie, maar regisseur Mladenović vond niemand geschikt. Ze ging terug naar Schiop, die haar de rechten van het toen nog niet gepubliceerde boek cadeau had gedaan, met de vraag of hij het toch niet wilde doen. En dus gaf de schrijver en antropoloog toe. De rest van de rollen worden ook ingevuld door non-actors. Mensen uit de buurt of uit steden nabij Roemenie. De film, die dus al gebaseerd was op een autobiografisch boek, krijgt op deze manier een documentaire-gevoel, alsof wij zelf even mee mogen kijken in Ferentari, vanaf een barkruk of vanuit een hoekje van Adi’s rommelige woonkamer (in beide gevallen met een flesje bier in onze hand, of een mok wijn).

De film schittert mijns inziens het meest wanneer we buiten het appartement van Adi zijn; in de kroeg, in de club, de bruiloft, de live manele performances, in het park of op het plein waar de illegale straatverkopers altijd op de uitkijk staan voor naderende politie. Daar wordt de dynamiek van de buurt niet alleen zichtbaar maar voel je deze ook. De film heeft het nodig om te begrijpen waarom de relatie tussen Adi en Alberto zich ontwikkelt zoals ie doet, vol ongemak en twijfel, ondanks de vrijwel onmiddellijke aantrekkingskracht tussen de twee.

De Q&A met Ivana Mladenović na afloop was zeer interessant. Mladenović is een energieke, enthousiaste vrouw die zonder terughoudendheid vertelde over haar tijd rondom deze film. Over het eerste contact met Schiop, over de zoektocht naar geschikte acteurs, de conflicten met producers en haar cinematograaf, en over haar pogingen om de film vooral niet een insult te laten zijn naar de buurt en de mensen die daar leven – zij weigerde dit laatste overigens ‘research’ te noemen, ondanks dat ze meer dan een jaar meeliep en -werkte met een NGO in de buurt om te ervaren hoe het er daar aan toe ging.

‘Soldiers’ is de tweede queer movie uit Roemenië (in 2017!) en de eerste die een relatie tussen twee mannen laat zien. De backlash was dan ook aanzienlijk. Backlash vanuit de buurt, religieuze organisaties protesteerden tegen de film en Schiop ontving online haat en doodsbedreigingen. Anderen, die het thema afkeurde, maar milder waren in hun reactie toonde zelfs wat begrip: we begrijpen wel dat je deze rol speelt; niet omdat je gay bent, dat bestaat immers niet, maar omdat je er betaald voor krijgt. Puur transactionalisme, typerend voor de bagabonți-mentaliteit van de buurt en een terugkerend thema in manele.

Mladenović, die na de afronding van Soldiers een deel van haar haar verloor (!), zou een film als deze nooit meer maken, zelfs al kreeg ze een miljoen.