Xangadix Lives! (2017)

Net als de andere donateurs aan de crowdfunding, mocht ik gister dan eindelijk de documentaire zien die Bram Roza en Yfke Van Berckelaer hebben gemaakt over de Nederlandse Horror-film De Johnsons.

In Nederland hebben we niet al te veel Horror-films. De Lift van Dick Maas was min of meer de eerste Neder-horror en werd aanvankelijk met zo'n scepsis behandelt dat het een wonder is dat de film überhaupt is gemaakt. Dick Maas volgde de film met de Nederlandse slasher Amsterdamned. Dat is zo'n beetje waar de bekende films toen ophielden. In werkelijkheid was er 6 jaar voor De Lift al een Nederhorror, verschenen Bloedverwanten genaamd. Gedurende de jaren '80 maakte Wim Vink in Ede ook enkele door hem zelf gefinancierde Splatter-films, waarvan Half Past Midnight de bekendste is. Begin jaren '90 had je dan ook nog de bizarre film Intensive Care, een film met een zombie-arts, de langste explosie in de Nederlandse filmgeschiedenis en een briljante dialoogscène tussen een steenkool-Engels sprekende Jules Croiset en de Amerikaanse acteur George Kennedy. The Room is er niets bij.

Maar de Neder-horror zou begin jaren '90 een nieuwe impuls krijgen en wel door De Johnsons van Rudolf van den Berg. De film verteld het verhaal de Indiaanse demon Xangadix, die volgens de legende een zevenling zou verwekken. Als deze zevenling hun zuster zal bevruchten zal de aarde in volledige duisternis gehuld worden. We volgen een professor van volkskunde en occulte zaken en een moeder en een dochter die gaan kamperen in de Biesbosch.

Via een wonderlijke samenloop van omstandigheden is een filmscript over een moeder die haar dochter moet beschermen tegen een gang Hilbillies van Amerikaanse exploitatie filmers uiteindelijk in Nederland terecht gekomen. Aanvankelijk zou Ruud van Hemert de film maken, maar de productie raakte herhaaldelijk in de problemen. Onveranderde omdat Ruud perse in Artis wilde filmen. Bij wijze van grap suggereerde Rudolf van den Berg dat hij beschikbaar was en zo werd Van den Berg - die helemaal niets met horror had - de regisseur.

Na afloop zou van den Berg honend te horen krijgen van critici en collega's dat hij zijn ziel had verkocht door een Horror-film te maken. Dezelfde scepsis die Dick Maas ontving dus. Het idee dat een Horror-film meer is dan goedkope schock wil er bij veel Nederlanders gewoon niet in. Want De Johnsons is veel meer dan een film met bloedvergieten. Omdat van den Berg het originele script niet geloofwaardig vond, herschreef hij het meerdere malen samen met Leon de Winter. Hij was vastbesloten om de moeder en dochter geloofwaardige personages te maken met echt drama en de Horror-legende te gebruiken als een metafoor in de stijl van Griekse mythen. Dit alles maakt De Johnsons alles behalve een standaard Horror-film.

Bram Roza - Johnsons-fan van het eerste uur - maakte samen met Yfke Van Berckelaer - die de Johnsons pas later zag en meteen verkocht was - de documentaire Xangadix Lives!. In rap tempo verteld de film over de wonderlijke ontstaansgeschiedenis van deze Nederlandse horror-film. Alle betrokkenen vertellen door middel van leuke anekdotes en doen hun zegje. Van de Amerikaanse scriptschrijvers, de Nederlandse cast en crew tot Horror-kenner Jan Doense en een fan die ooit een onofficieel vervolg maakte. De docu is op een leuke manier ge-edit en een stuk minder lang van stof als andere vergelijkbare films. Het enige minpuntje dat ik zou kunnen bedenken is dat de docu voor mijn doen vrij kort was en ik had ook graaf achter-de-schermen-beelden willen zien.

Als Nederlandse horror-fan moet je deze docu absoluut gaan zien als je de kans krijgt!

Mwah, was dat het nu?

Ik heb hier dus ook wat geld in gestoken, maar moet toegeven dat het eindresultaat me nogal teleurstelde. Vlot verteld, maar inhoudelijk toch wel heel summier. Op één enkele anekdote na, heb ik niks nieuws over de totstandkoming van De Johnsons (1992) geleerd eerlijk gezegd.

Het meandert allemaal maar wat, terwijl er toch meer vuurwerk in had gezeten: Simonelli en Frumkes mogen zich niet uitspreken over het resultaat, Van Hemerts visie wordt nooit echt duidelijk (Ruud vooral als 'De Bruut' neergezet, maar zo kennen we hem allemaal al - niets nieuws dus), pretentieuze 'scriptdokter' Leon de Winter komt nooit aan het woord, de parallellen met Intensive Care (gejat door Dorna en Hans of toeval?), etc. Op het einde poogt men de cultstatus van De Johnsons te onderstrepen, maar die vage slotscène over de halloweenviering (?) op een derderangs theateropleiding draagt daar niet bepaald aan bij.

2,5*