November (2017)

In de wereld van November lopen fictie en realiteit naadloos in elkaar over. De fantas(ma)tische toon van de film wordt gezet als een uit de kluiten gewassen wandelende tak in de openingsscène een koe terugbezorgt bij zijn rechtmatige eigenaar. Betoverende zwart-witbeelden zijn het visitekaartje van een naarstig vreemde wereld.

In die wereld is zoveel te zien dat het verhaal lang van ondergeschikt belang blijft. Sarnet begint met fel overbelichte shots, om dan langzaam de duisternis van de Estse bossen op te zoeken. Creaties van de nacht melden zich snel en mengen zich tussen de bewoners van een dorp dat in angst leeft. Plaag en duivel hebben een ziel, een gezicht, en wie zijn eigen ziel verkoopt is zijn leven niet langer zeker.

Na een goed halfuurtje schijnt de plot van November door in de bonte mix van Estse folklore en Christelijke mythologie. Helaas bezwijkt de wat willekeurige romance onder het gewicht van de prachtige stilering: naarmate Sarnet meer aandacht aan zijn personages besteedt, gaat de magie van de nachtwereld wat verloren. Het clichématige gegeven van een dorpsjongen (Jörgen Liik) die verliefd wordt op een schone slaapster annex kasteelmuze (Jette Loona Hermanis) doet afbreuk aan Sarnets stilistische potentieel – denk vooral in lijn van Robert Eggers’ The Witch (2015).

Interessanter is dan de manier waarop een verband wordt gelegd tussen het personage van Hermanis en een onzeker dorpsmeisje (de stille minnaar van de dorpsjongen, sterk gespeeld door Rea Lest). De parallelle montage tussen de mystieke bosrituelen waaraan Lest zich waagt en de slaapwandelende Hermanis op het kasteeldak doet sterk denken aan de klassieke methoden van F.W. Murnau (Nosferatu, 1922) en Nicolas Roeg (Don’t Look Now, 1973). De film speelt met bovennatuurlijke elementen zonder dat ze daar noodzakelijk dialoog voor nodig heeft – een prettig gewin, gezien Sarnet zogezegd steken laat vallen op narratief vlak.

Wie de innemende zwart-witfotografie kan waarderen, stuit met November gemakkelijk op één van de fijnste genrefilms van het jaar. Dat de release net in het verkeerde seizoen valt, mag de pret niet drukken. Een spoedcursus folklore is wél aanbevolen.

web

De film ziet er prachtig uit, is sfeervol, speelt zich af in een extreem arm en zwaar achterlijk dorpje tijdens een Duitse bezetting (die het christendom brengt) ergens in de middeleeuwen en roept herinneringen op aan (Russische) sprookjes over mysterieuze bossen en moerassen met wolven, geesten en heksen (het absurdisme van de film is in mijn ogen de typische kinderfantasie waarin alles mogelijk is en verlaat niet het kader van het sprookje). De film weet echter nauwelijks het niveau van zo’n kindersprookje te ontstijgen en komt uiteindelijk diepgang en/of spanning te kort om echt indruk te kunnen maken.

Op visueel vlak zeker een mooie film. Het zwart/wit paste uitstekend in dit middeleeuws Ests sprookje maar het duurde allemaal wat te lang. Op die oude lelijke dorpsbewoners raakte ik op een gegeven moment behoorlijk uitgekeken en van het verhaal moet deze film het van mij zo wie zo niet hebben. Zeer verrukkelijk daarentegen vond ik de verschijning van Liina, een zeer mooie jonge vrouw. De onderwater scène met haar aan het einde vond ik een van de mooiste in deze Estse film. Ook zeer mooi trouwens vond ik de beelden met de "Grote Boze Wolf", maar ja, wolven doen het voor mij altijd goed in dit soort sprookjes.

3.5*

Hier ben ik blind in gegaan en daar heb ik geen spijt van. Wat een verassing. Dit is voor mij de eerste film die ik zie uit Estland en dus de eerste film van Rainer Sarnet. Mijn interesse in zijn werk is zeker gewekt!

Vanaf de opening gelijk heerlijk bizar; we zien hoe een “kratt” (huisgemaakt wezen, een ziel verkregen door de “duivel”) een koe meesleurt uit een stal en als een soort helikopter over de bossen vliegt. Ja dit is een opening waar ik van houd, totaal bizar, en nog mooi gemaakt ook.

November vertelt een verhaal over een arm dorp aan de voet van een oud adellijke landhuis, bewoont door een rijke baron en zijn dochter. In tegenstelling de arme dorpelingen waarvan enkele hun heil vinden in het maken van een pact met de “duivel”. We volgen vooral Liina, een jonge vrouw hopeloos verliefd op de jonge Hans. Die er alles voor over heeft zijn hart te overwinnen. Wat volgt is een bizar sprookjesachtig, hilarisch en bij vlagen angstaanjagend verhaal over folkloristisch rituelen, bijgeloof en onbeantwoorde liefde.

Wat de film vooral veel karakter geeft is de cinematografie. Die is namelijk beeldschoon. Prachtig geschoten in zwart wit in de sfeervolle bossen van Estland, wat herinnerd aan films van Bella Tarr, Nosferatu (1922) , en recentelijk The VVitch. Vrij donker, scherpe contrasten, onheilspellend en grauw.

Ondanks het duistere karakter van de film was het een verassend humorvolle ervaring. De avonturen van de dorpsbewoners waren vaak zo absurd dat ik bijna de hele film een genietende glimlach op m’n gezicht had. Ook de poëtische en soms ietwat melodramatische liefdes perikelen waren zowel betoverend als grappig. De acteer prestaties waren wat over de top, maar dat droeg alleen maar bij aan de absurditeit van het geheel. Vooral de “duivel”, die helaas maar kort in beeld kwam, vond ik erg humoristisch.

De muziek was erg sfeervol en paste goed bij de sferische zwart wit beelden. Klassiek en onheilspellend, niet bombastisch of overdreven. Precies de juiste toon.

Mijn enige minpunt was de speelduur. Niet dat de film perse traag is, in tegendeel. Er zit een goed tempo in. En door het onvoorspelbare karakter van de film blijft het boeien, als de film wat inzakt gebeurt er weer iets totaal absurd waardoor je interesse weer is gewekt. Echter heb ik toch het gevoel dat men hier en daar wat had kunnen snijden.

Erg genoten van deze film!

Donker, absurdistisch liefdessprookje, waarvan ik niet zo snel weet wat ik er nou van moet vinden. De sfeer sprak me wel aan en er waren ook enkele komische momenten. Maar verder... Ik mis denk ik te veel op het gebied van folklore

Een niet al te snuggere boer krijgt advies om een 'liefdesgerecht' te maken van zweet, ossenhaar en uitwerpselen... en hij volgt het advies nog op ook! In Estland rolt men wellicht over de grond van het lachen bij dit soort scènes, maar ik kon alleen maar meewarig m'n hoofd schudden en me bijna hardop afvragen waar het allemaal op slaat. Ik vermoed dat er meer pogingen tot humor zijn dan ik heb kunnen ontwaren, maar grappig is dit allerminst. Het rommelige verhaal betreft de bewoners van een armoedige boerengemeenschap in vroeger tijden, die deals maken met de duivel en in ruil daarvoor een 'Kratt' krijgen waarmee hun diepste verlangens worden verwezenlijkt. Prachtig gefilmd en de openingsscène is fenomenaal, maar mede door een keur aan onsympathieke en slecht uitgewerkte karakters, alsmede door de abrupte verandering van toon, wordt het eerst verwarrend en uiteindelijk ronduit afstotelijk. Komt wel in aanmerking voor de titel 'meest bizarre verkrachtingsscène ooit', maar dat is zeker geen aanbeveling...

Geweldige film, verveelde geen moment. Ik hoef bij films niet altijd precies te weten wat of waarom iets gebeurt. Dat is juist wat me pakt. Deze film is als een sprookje, een lelijke wereld die daarom juist mooi wordt. Erg van genoten. 4 sterren.

Tja hoe beschrijf je dit nu weer?

In de eerste plaats is het een tragische liefdesverhaal over twee boerenjongeren, Liina en Hans. Zij smoorverliefd op hem, hij alleen geïnteresseerd in de elegante barones die in een vervallen landhuis verderop woont. Echter klutst regisseur Rainer Sarnet; folklore, sprookjes, magie, bijgeloof en christelijke religie door elkaar in dit – ja, wat is het eigenlijk?

Beeldschoon gefilmd en behoorlijk absurd, Misschien ook omdat we niet bekend zijn met Estse folklore.(ik niet in ieder geval) In feeërieke zwart-wit beelden volgen we een arme negentiende eeuws Estlandse boerengemeenschap waarin iedereen vooral bezig is z’n eigen hachje veilig te stellen.Soms lijkt het een nachtmerrie en soms een sprookje.Een deel van die cast bestaat uit gewone mensen van het Estse platteland en dat resulteert in onvolmaakt, gerimpeld, met slechte tanden gezichten. Ook is er de duivel, komt de Pest in verschillende vormen, een plaatselijke heks en op Allerzielen komen de doden tot leven om de sauna te gebruiken en in kippen te veranderen. Maar het hoogtepunt van alles zijn de amorele wezens, Krats genaamd, gemaakt van huishoudelijke attributen en die hun ziel van de duivel krijgen in ruil voor die van hun maker. De film is een visueel toverachtig mengsel van donker en licht maar net dat vleugje magie waardoor de film je echt raakt, ontbreekt.

Erg apart.

Wist niet echt wat te verwachten van deze film, maar het is me zeker niet tegengevallen. Vooral visueel natuurlijk uitmuntend, met krachtig gebruik van zwart/wit. Als ik dan even vergelijk met alle Roma hype, dan vraag ik me toch af waar de meeste critici hele weken lang naar zitten kijken. Op basis van de cinematografie een waar meesterwerk.

Toch gaat er visueel wel een beetje kwaliteit verloren door de wat matige editing. Die had net wat scherper en subtieler gekund. Maar uiteindelijk is het toch vooral de toon van de film die nooit geheel weet aan te slaan. Een mix van duister en komisch, maar zonder echt grappig te worden of écht duister te zijn. Het zweeft er maar een beetje tussen.

Jammer, want de Estse folklore wordt volop benut en zorgt voor een hele hoop originele en creatieve scenes. Althans, voor iemand die niet bekend is met deze folklore. Iemand hierboven noemde dit een genrefilm, maar de film was allicht een stuk beter geweest als er meer typische genre elementen in hadden gezeten. Nu is het toch vooral een arthouse insteek die overheerst en wat mij betreft de film niet volledig tot z'n recht laat komen.

3.5*

Geen voltreffer voor mij, maar ik ben toch op meerdere vlakken behoorlijk onder de indrik.

Een tijd terug heb ik 'The man who spoke Snakish' gelezen van Kivirähk, de man die ook het boek geschreven heeft waar dit op gebaseerd is. En ook dat was een vreemd werkje, waarin allerlei magische, folklore-achtige elementen prominent aanwezig waren en waarin de oude legendes en gewoontes langzaamaan verdwenen onder invloed van de modernisering en het opkomende Christendom. Dit speelt zich af in een vergelijkbare setting, en ik kan niet anders zeggen: dat is fantastisch gedaan. Visueel is dit echt een pareltje, en de sfeer op het Estse platteland waarin allerlei magisch-realisme plaatsvindt is prachtig. De Kratts bijvoorbeeld zijn een prachtige vinding, maar ook heel tof vormgegeven. Alleen al daarom zal ik de film ook zeker te zijner tijd gaan herkijken.

Maar hoewel het genieten is van de sfeer en de beelden, vond ik het qua verhaal wat slepen. Het kon me niet altijd even goed interesseren wat er gebeurde, en uiteindelijk moest ik me er regelmatig echt toe zetten om mijn aandacht er bij te houden. Misschien klikt het op een ander moment beter. Maar alsnog, November ziet er zeldzaam mooi uit, en alleen al daarom sowieso een ruime voldoende.

In de eerste 3 minuten is het meteen duidelijk dat dit een apart filmpje gaat zijn en moet zeggen dat het een tijdje geleden is dat ik zoiets bijzonders gezien heb. Een mix van fantasy, horror & romantiek komen hier prachtig samen in een boerendorpje in Estland, wat ook schitterend in beeld wordt gebracht. Een verrasing van jewelste!

Een bijzondere film, die het meer moet hebben van de atmosfeer dan van een verhaal. Het is een mix van plattelandsgebruiken, dromen, fantasy en magisch realisme. We zien een jong meisje zich voorbereiden op haar taken als vrouw. Met Allerzielen komen de doden uit het dorp op bezoek om eens even bij te praten en wat te eten. We zien een mechanisch monster dat bezield wordt, zodat het met zijn messen aan het werk kan. Op het kasteel zorgt de Baltische graaf en gravin voor de oude barones en er verdwijnen kostbaarheden vanonder de planken in het huis. Er valt dus genoeg te zien. Maar de echte spanning, dat wat je op het puntje van je stoel brengt, die heb ik gemist.

November speelt zich af in de mistroostige setting van een landelijk gebied waar het leven zwaar is. De mensen hebben zorgen. Geld bezit bijna niemand en voedsel is schaars. De pest waart rond en neemt af en toe een bewoner tot zich. Met creativiteit, magie en een incidenteel pact met de duivel probeert men onder deze barre omstandigheden te overleven.

Er wordt weinig gesproken. De film spreekt voornamelijk in beelden. In mooi stilistisch zwart-wit passeert veel fraais waarvan de betekenis niet direct of nooit duidelijk wordt. Neem bijvoorbeeld de kratts. De huishoudelijke hulpen die door de dorpsbewoners uit allerhande materialen (buizen, hooivorken, koeienschedels of wat maar voorhanden is) zijn samengesteld en op magische wijze in beweging worden gebracht om opdrachten uit te voeren. De film trapt zonder enige uitleg af met een kratt die de opdracht heeft om een loslopende koe te vangen. Heel bevreemdend en hilarisch tegelijk. November is een bijzondere en moeilijk toegankelijke film. Zoveel is duidelijk.

November vertelt van een tragische liefdesgeschiedenis. Een driehoeksverhouding tussen de drie jonge personages die als enigen nog niet fysiek getekend zijn door de zwaarte van het (over)leven. De liefdesgeschiedenis verdwijnt vaak op de achtergrond ten gunste van een inkijk in het dorpse leven dat waanzinnige en groteske taferelen laat zien die in een komedie niet zouden misstaan.

Onmiskenbaar zijn de horrorelementen die regelmatig opborrelen en zorgen voor een ongemakkelijke en duistere sfeer. Wandelende doden, weerwolven, de duivel. Klassiek materiaal dat heel fijnzinnig en naturel in het verhaal wordt verweven. De uitstapjes naar oude mythen en oude gebruiken dragen fundamenteel bij aan de surrealistische indruk die de film maakt. De film kijkt als een waanzinnige koortsdroom. Als een absurde nachtmerie.

Veel in de film blijft onverklaard. November levert weinig vaste grond onder de voeten. Het verhaal is secundair. De personages zijn niet gemakkelijk identificeerbaar en hun handelingen leveren amper een empathische beleving op. Het zijn vooral de beelden die fascineren. Even raadselachtig als de verhalende inhoud, maar ook erg mooi en wonderbaarlijk en sfeervol. De inkijk in deze merkwaardge, naargeestige, onbegrijpelijke en vervlogen wereld is een bevreemdende en vooral een fascinerende ervaring.

Toch wel een bijzondere Estse film. Ik wist niet goed wat te verwachten, maar was danig onder de indruk van de openingsscène met het kalf. Een duivels gebroed van ijzerwerk dat tot leven komt, een kratt genaamd, gaat hier wel erg driest te werk. De boeren schrokken er alvast niet zoveel van. Een veelbelovend begin voor meer dacht ik. De film gaat echter een geheel andere richting uit.

Niet dat er niet nog vreemde dingen gebeuren, een metamorfose van mens tot wolf en een duivel die een pact wil sluiten om de ziel van de ongelukkige te verwerven. Allemaal erg fantasierijk in een grauw donker sprookje in een mistroostige setting. Ideaal dus om in beeld te brengen in zwartwit. De film slaagt daar dan ook glansrijk in.

Inhoudelijk vond ik het iets te mager. De boeren lijden honger en de constante zoektocht om te voorzien in hun levensonderhoud is hun voornaamste bekommernis. Maar eigenlijk draait het om een liefdesverhouding tussen drie personen waarbij er eentje jaloers is en uit de boot dreigt te vallen.