Wit Is Ook een Kleur (2016)

Ah, daar is ze weer! Sunny op introspectietoer.

Los van de complete onkunde waarmee haar docus aan elkaar hangen, staat ze wel garant voor een klein uurtje met opengesperde mond naar het schermpje staren. Een opeenstapeling van frullig geëdite fragmentjes en testjes, voorzien van conclusies waar alle hoekjes van afgereden zijn en een hoop clichés waar je U tegen mag zeggen. En dat alles met een onnoemelijke serieux gebracht dat het zowaar bijna grappig wordt.

Bij de titel had ik meer verwacht dat "wit" als een gelijkwaardig ras zou neergezet worden, maar deze docu is (uiteraard) uit op het tegenovergestelde effect. White guilt en white privilege zijn de stokpaardjes die aangetoond dienen te worden en daar wordt dan ook vol op ingezet. Wie op zoek is naar hokjesdenken en racisme richting blanken heeft aan deze docu dan ook een geweldige samenvatting van 50 minuten aan ruwe clichés en karikaturen.

Nergens wordt er kritisch ingegaan op bepaalde onderwerpen, de conclusies lagen duidelijk aan het begin van de docu al klaar, er werd enkel naar materiaal gezocht om deze te ondersteunen. Hoe langer hoe meer vormt er zich ook een narratief waar kritische bedenkingen en vragen gewoon onder tafel geveegd worden als bewijs dat "de blanke" niet kan luisteren, zich superieur opstelt en blijkbaar als enige ras inherent racistisch is. Een kwalijke evolutie, want zo wordt discussie onmogelijk gemaakt.

Mij lijkt het veel interessanter om racisme weer eens wat breder te trekken en te kijken naar meerderheden vs minderheden, het waarom van menselijk hokjesdenken, de menselijke nood aan samenhorigheid en de paradox van iedereen uniek maar iedereen gelijk. En vanuit die kennis het probleem rond racisme aan beide kanten bloot te leggen.

Maar daarvoor moet je niet bij Sunny zijn natuurlijk. Die leutert in half comateuze toestand weer een hoop wollige en compleet onnezele conclusies bij elkaar, op zo'n manier dat je weet dat het vooral weer extra gaat polariseren. Wat een figuur ook ... een soort van linkse Wilders, qua ideologie het tegenovergestelde maar even lomp en onhandig. En ook best hilarisch, moest het achterliggende probleem niet zo serieus zijn.

0.5*

Het lastige aan een documentaire als 'Wit Is Ook een Kleur' (2016) is dat het maatschappelijke debat rond discriminatie, identiteit en racisme, langs alle flanken emotioneel en subjectief wordt gevoerd. Iedereen voelt zich gepiepeld, of meent te moeten spreken voor een groep die zich mogelijkerwijs de gedupeerde voelt. Het wordt een rare discussie waarin iedereen langs elkaar heen lijkt te praten, terwijl er over en weer heilige huisjes en taboes worden opgeworpen die elke vruchtbare dialoog bemoeilijken. Jij mag niet vinden dat Zwarte Piet eigenlijk een racistische karikatuur is. En jij mag niet vinden dat Nederland een VOC-mentaliteit heeft en we daarom zo'n fijn en leefbaar land hebben. Je kunt een heleboel over Sunny Bergman zeggen, maar ze is glashelder waar ze staat in het debat: ze is een linksgeoriënteerde feministe, die vindt dat blanke witte mannen bij zichzelf te rade moeten gaan waarom ze zichzelf een superieure positie aanmeten in de maatschappij.

Onderhond snijdt het al aan, anderen gaan het waarschijnlijk ook aansnijden: het subjectieve, het suggestieve en het provocerende van deze specifieke documentaire. En op zich klopt dat natuurlijk. Ik heb zelf niet de vakkennis om het wetenschappelijke van het poppenexperiment te kunnen beoordelen, maar het lijkt inderdaad erop of de conclusies wat voorbarig zijn. Ze komt in ieder geval niet met tegengeluiden om mogelijke andere verklaringen uit te lichten. Ook is de kans aanwezig dat de meesten van ons niet tot politiek-correcte uitspraken komen als je met een blote bast in het zonnetje liggen na te genieten van een paar biertjes. Laat staan dat je even jouw 'blanke identiteit' analyseert van alle invalshoeken denkbaar. Jezelf kennen is best lastig, zeker als er een dame tegenover je staat die zegt volledig inzicht te hebben in jouw onbewuste vooroordelen en racistische onderbuikgevoelens. Dat 'langs de lijn-principe' riekt bij mij eerder naar een Amerikaan die ooit goud geld heeft verdiend met pseudowetenschappelijke methodiek, dat het inmiddels goed doet in de zelfhulpboekjessferen. Zo kan ik nog even doorgaan, maar dat vind ik óók te makkelijk.

Want de werkelijkheid wil dat Bergman en consorten een open zenuw raken die je moeilijk kunt ontkennen. Het interessante is dat - hoewel het meestal de commercie zelf is die bijvoorbeeld Zwarte Piet uit de schappen haalt in grote winkelketens of bij een commerciële zender als RTL nieuws- mensen er veel aan genegen lijkt om symbolen als Sylvana Simons of Sunny Bergman de schuld ervan te geven. Want laten we alsjeblieft niet doen alsof Simons en Bergman (en soit...Geert Wilders, maar ander verhaal) erom vragen dat zij doodsverwensingen en beschimpingen aantrekken. Omdat een meerderheid bepaalt heeft dat ze nu eenmaal irritant zijn en daarom ongestoord haat over zich heen kunnen krijgen. Iets anders vinden is bakken stront over je heen krijgen, net zolang tot jij je bek houdt en de dingen vooral laat zoals ze zijn.

En nu kom ik op een punt waar ik misschien geen vrienden mee ga maken, maar je kunt niet zeggen dat Bergman helemaal ongelijk heeft: er zijn een heleboel boze witte Nederlanders die genoegen nemen met dubbele standaarden.In een open en vrije democratie, waarin het recht van demonstreren een groot goed is, is het ondenkbaar om één dag per jaar met een T-shirtje 'Zwarte Piet is racisme' langs een optocht te gaan staan. Terwijl het bijvoorbeeld wel gedoogd wordt als witte mensen zich nog negerachtiger uitdossen om de andere partij te provoceren. (die berichten kwamen er dit jaar ook) Even laten zien wie er de macht heeft in ons land. Het is niet politiek als de meerderheid erachter staat (want kinderfeestje) en het wordt politiek als een minderheid er andere meningen op nahoudt? En dan heb ik het niet eens over 'de echte' onderwerpen die je gewoon op het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek) kunt vinden: etnisch profileren, inkomensverschillen, afwijzingen bij sollicitaties, wie er waar woont, wie er welk schooladvies krijgt en op de universiteiten terechtkomen, etc.

Hier zit voor mij de kracht van Sunny Bergman: als een polemiste. Zij gaat naar de kern van de maatschappelijke pijnpunten, die er kennelijk zijn als het steeds zoveel reuring oproept, en benoemt de dingen vanuit haar eigen kader. Je mag het afschieten. Je mag het er volledig mee oneens zijn. Je mag het zelfs een verspilling van belastinggeld vinden en klagen over het grote onrecht dat je daarom wordt aangedaan. Maar als strontirritante figuren als Thierry Baudet en Jan Roos redelijk probleemloos seksistische uitspraken mogen doen (en met publiek geld zelfs in het debat worden gehouden), dan snap ik niet de woedende reacties van boze witte mannen die steeds haar openlijk afschieten op haar persoon. Omdat ze een vrouw is en irritante dingen vindt? Ik ben trots op een publieke omroep die in ieder geval de ruimte biedt voor tegengeluiden, juist als die niet per se de mijne zijn. Omdat de tirannie van de meerderheid soms andere gezichtspunten kan overschaduwen met algemeen geaccepteerde emoties.

Vind ik toch een te makkelijke conclusie. Ophef veroorzaken kan je ook (en allicht nog makkelijker) door de grootste onzin uit te kramen op een groots podium. Dus de ophef die ze veroorzaakt geeft weinig tot geen zekerheid over haar precisie.

Bergman gaat volgens mij absoluut niet tot de kern van de problemen, ze morrelt wat rond in de symptomen en stelt dan nogal simpele kwakzalvermiddeltjes voor. Type "als je het warm krijgt van de koorts kan je best even naakt in de sneeuw gaan rollen om af te koelen".

Dit is wat mij het meest tegenstaat aan het hele discours dat Bergman c.s. hebben geschapen. Er wordt een veld vol boobytraps neergezet, waarbij iedere mogelijke beweging (reactie) van de 'witte' persoon een van te voren ingecalculeerde reactie is die altijd het gelijk van Bergman moet bevestigen. Vragen, gelijk geven, kritisch zijn..... elk van deze mogelijke reacties wordt weggezet als wit privilege, en moet daarom bestreden worden.

"Want de werkelijkheid wil dat Bergman en consorten een open zenuw raken die je moeilijk kunt ontkennen." (Donkerwoud)

Bergman gebruikt dit zelf ook als een soort van argument: doordat de witte Nederland verkrampt reageert, zal er wel een kern van waarheid in zitten. Ik vind dat eerlijk gezegd een redenering van lik-me-vestje. Als ik een docu maak waarin ik de holocaust ontken, zal er ook boos en geïrriteerd worden gereageerd, maar dat zegt nog niet dat ik een valide punt heb gemaakt.

Over het 'onderzoek': ze had beter een wetenschappelijk onderzoek kunnen gebruiken en haar onderzoek als illustratie kunnen geven. Nu is het natuurlijk een volstrekt kansloos argument, je kan oneindig veel nuances en kritische vragen stellen bij haar aanpak.....hoewel dat waarschijnlijk weer een vorm van wit privilege is: de witte man denkt altijd het recht op twijfel te hebben, en stelt het verhaal van de ander niet centraal. Het is een irritante cirkel vol drogredeneringen waardoor de film totaal niet uit de verf komt.

En dit is geschreven door iemand die waarschijnlijk aan dezelfde kant van het spectrum staat qua meningen als Bergman, want dat racisme en discriminatie een werkelijk probleem zijn twijfel ik niet aan. Sterker nog, het is een hoogst belangrijk probleem. Te belangrijk om het in de handen van dilettanten als Bergman te laten vallen. Ik heb echter een te grote behoefte aan conceptuele toelichtingen, wetenschappelijke onderzoeken etc. Wat is racisme? Hoe toont het zich? In hoeverre onderscheidt het zich van andere vormen van discriminatie? In hoeverre is het de kleur van de mensen die hier een rol in speelt? Pas wanneer we een heldere probleemschets hebben, kunnen we ook oplossingen aandragen. Nu wordt de discussie vooral gevoerd binnen het discours van de post-kolonial-gender beweging binnen de wetenschappen dat barst van de vooronderstellingen, en dat lijkt mij de minst vruchtbare weg wanneer je daadwerkelijk uit bent op een betere toekomst.

Ik ga dit niet eens meer kijken, kan me nog boos maken om die gruwelijke schurftbagger die Bergman maakte met die Zwarte Pieten docu. Wat een vreselijk mens, met haar docu's die al vanaf minuut 1 haar mening hebben die ze ons door de strot probeert te douwen. Goede review van Onderhond hierboven.

Mee eens met Ajax. Dit soort onnozele blanke autochtonen beschouw ik als een soort vijfde colonne. Ze zijn in feite veel gevaarlijker voor onze samenleving dan jihadisten uit één of ander islamitisch buitenland. Veiligheidsdiensten hebben daar nauwelijks vat op.

In feite zijn ze dat helemaal niet natuurlijk.

Echt snugger ben je niet of wel?

Met 'vrienden' als Hendrick99 heb je geen vijanden meer nodig.

Een documentaire die vanuit de zelfreflectie naar de racismeproblematiek kijkt. Ik verwachtte gezien de reacties (van diegenen die het wel gezien hebben) een behoorlijk polariserende film. Voor een deel klopt dat ook, zeker aan het begin was dat zo, want er werden nogal eenzijdige beelden getoond die snel aan white trash doen denken. Jammer dat het zo moest beginnen, ook de keuze voor termen als "witte superioriteit" drukt je snel in de verdediging. Met het stapje naar voren-stapje naar achteren experiment veranderde dat wel, dat liet zien hoe uiterlijke kenmerken (niet alleen kleur) van invloed zijn op hoe iemand wordt behandeld. Het "verboden toegang"-verhaaltje kwam vervolgens wel nogal gekunsteld over.

Het bevat wel aardige "conclusies" zoals dat blanken zich vanzelf goed behandeld vinden en (onbewust en ten onrechte) daarmee van mening zijn dat anderen voor wie dat niet geldt dit aan zichzelf te danken hebben. Of dat de mening van een blanke als "objectief" wordt gezien en men de mening van een niet-blanke ziet als iets wat door zijn/haar etniciteit is gevoed. Of dat blanken evengoed segregeren door te kiezen voor 'witte buurten'.

Ook het witte/zwarte pop-experiment was interessant in de zin dat het laat zien hoe de geldende ideeën op kinderen onbewust van invloed zijn. Op zich niets nieuws, een tijd terug las ik een onderzoek waaruit bleek dat mensen van nature bevooroordeeld zijn, dat wat ze kennen beschouwen ze als goed en dat waaraan ze niet gewend zijn beschouwen ze als negatief of bedreigend. Als je zo'n poppenonderzoek in China zou houden zouden kinderen waarschijnlijk zeggen dat poppen met een Chinees uiterlijk betrouwbaar en slim zijn en blanke poppen onbetrouwbaar en stout.

Het enige wat tegen zulke ingebouwde vooroordelen helpt is besef van je eigen vooroordelen, opvoeding en opleiding, en aan dat besef probeert deze docu mee te werken, al zullen vermoed ik degenen die dat besef niet hebben hier met een grote bocht omheen lopen. Een kleine 3,5*.

Aangename ons soort mensen-filmpje uit de Jordaan. Waarin blanke mensen worden geëtaleerd die hele domme dingen zeggen. En in de andere hoek: donkere mensen die daar lekker op inhakken. Je kan als blanke ook heel weinig tegen de monologen van Dibi inbrengen, toch probeer je het natuurlijk. Op deze site zie je ook de andere invalshoek opdoemen: Ho ho ik heb twijfels over de methodiek die is gebruikt voor deze docu

Of de wat simpele museum directeur: ja maar in deze context vind ik de Ruijter niets met slaven te maken.... bla bla.

Maar ja, Bergman geeft tamelijk simpel haar werkelijkheid weer (die ik niet ga ontkennen). Deze film heeft een fijne flow. Rustiek zelfs.

Ik denk dat doordat de deelnemers specifiek naar hun eigen verwachtingen wordt gevraagd dit niet de juiste conclusie is van het 'experiment'. Het laat naar mijn idee zien hoe de mensen zelf denken dat ze zullen worden behandeld, of hoe ze denken dat ze worden behandeld. Dat is een net zo waardevol uitgangspunt, maar wel een wezenlijk ander uitgangspunt. Dergelijke subtiliteiten is Bergman ongevoelig voor, en maakt het vermoeiend om naar te kijken: de argumenten stroken simpelweg niet met de conclusies.

Ik zou niet willen ontkennen dat de witte mensen in het experiment bepaalde informele privileges hebben ten opzichte van de donkere, maar dat is niet wat het experiment aan kan/wil tonen. Het toont aan dat de witte mensen zelf verwachten dat de meeste dingen vanzelfsprekend zijn, terwijl de donkere deelnemers de meeste zaken niet als vanzelfsprekend ervaren. Of studeren/toezichtloos winkelen etc. daadwerkelijk verschillend is kun je hier niet uit opmaken, je kan alleen zeggen dat ze het verschillend ervaren. (denk ik)

Dit is precies het soort nuance dat naar mijn idee ontbreekt in de documentaire. Hoe verhoudt racisme tussen wit/zwart zich ten opzichte van meer generalistische theorieën over racisme? En hoeverre heeft het met de historie te maken, en in hoeverre met de sociaal-maatschappelijke werkelijkheid? Of is het slechts een psychologisch mechanisme?

We leren feitelijk niks over racisme, behalve dat de witte mens er niet over mag praten, maar er alleen zelf in stilte over mag reflecteren.

Maar om deze groep "veel gevaarlijker voor onze samenleving dan Jihadisten" (of andere extremisten/fundamentalisten; mijn persoonlijke interpretatie) te noemen...?

En dat vervolgens een "feit" te noemen? Zonder verdere uitleg, getallen, grafieken of tabellen of ander bewijsmateriaal voor jouw claim te leveren?

Newsflash: een feit is iets dat:

- meetbaar is

- waar te nemen is met je zintuigen

- wetenschappelijk te bewijzen valt

Verder wat Kos zegt.

Heeft Sunny dat "sociale experiment" in die gymzaal zelf bedacht? En met die poppen. Over de rug van onwetende kinderen. Walgelijke journalistiek. Stuitend

Er bestaan meer van dit soort 'trainingen' om te reflecteren op je 'witheid' dacht ik. Zag zoiets eerder in een krant voorbij komen. (Help ik ben wit?)

Dat met die poppen is volgens mij al een heel oud experiment, ben dan ook benieuwd hoe hedendaagse psychologen hierover denken: Brown at 60: The Doll Test | NAACP LDF - naacpldf.org

Zoals in het begin van de docu ... oh nee, wacht. 

Dat snap ik mikey. Maar die simplistische, vooringenomen vraagjes van Sunny. Ik walg ervan

de grunt: Wie is het slimst? Wie is het stoutst?

Het zou zomaar een aflevering van 30 mimuten van Arjan Ederveen kunnen zijn geweest. Bij vlagen verbijsterend geconstrueerd van opzet. De conclusies liggen vooraf vast en er wordt een hele verzameling open deuren ingetrapt. Maar voor Sunny is het de ontdekking van de eeuw. Racisme bestaat en niet iedereen (vooral blanken) praat daar even graag over! Het blowtje ontbrak, dat had het reflexieuurtje met haar vriendenkring vast naar nog hogere knulligheid kunnen tillen... Onderzoeksjournalistiek voor egotrippers. Racisme doet zich overal voor en de Black Power beweging voelt zich minstens zo superieir. En wat dat je van Jappanners die ons blamke Gajin noemen.. ze werkt hiermee eerder aan het onderdrukken van 'de zwarte', dan dat ze hen het gevoel geeft wel gelijkwaardig te zijn.

Dat is een vooringenomen mening.... en dan Sunny hetzelfde verwijten? Dat is wel erg hypocriet.

Ik maak er geen docu van, maar geef op een filmforum 1 berichtje kritiek. Daarnaast heb ik haar idiote Zwarte Piet docu gezien dus kan vrij goed inschatten hoe niet objectief haar volgende bagger zal zijn.

Inderdaad, dus de stelling dat je daar kinderen voor zou nodig hebben wordt door de eerste paar scenes in de docu zelf al onderuit gehaald.

Die volwassenen in het begin ook niet? Wat is het verschil nu?

Daarbij zijn die "kinderen" ook al niet zo jong meer dat ze compleet vrij zijn van invloed. Dat weet Bergman volgens mij ook, want daarna gaat ze nog eens met de ouders praten alsof hoe ze hun kind opvoeden effect zou moeten hebben?

Die kinderen waren 5 en die vrouwen op die boot 45. Die laatste groep was niet zo fris. Maar die kinderen kan je niks verwijten. Die geven geen sociaal onwenselijke antwoorden. Ook al zijn ze in mijn brein sociaal onwenselijk. En hun opvoeding: ouders zaten met hun handen in hun haar. Ondanks... de... opvoeding. Want ze (kids) zijn niet vrij van invloeden.

Ik vraag me trouwens af in hoeverre die keuze van de kinderen door racistische cultivatie voortkomt. De keuze wit/licht/goed vs zwart/donker/kwaad ligt naar mijn idee een veel dieper in de psyche opgesloten. En hoe maken kinderen in Afrika, China en bij de eskimo's dexe keuze?

In het ene geval gaat het om een persoonlijke mening, in het andere om een docu die toch probeert een statement te maken via een publiek forum. Daar ligt wel degelijk een groot verschil tussen.

Vooringenomenheid is gewoon deel van de mens, maar wanneer je met journalistiek te maken krijgt dan mag je als lezer/kijker verwachten dat de journalist zich zo goed mogelijk ontdoet van zijn of haar vooringenomenheid. In dat opzicht zijn de docus van Bergman complete draken, want het zijn gewoon emo/ego documenten.

Zie de reactie van Onderhond hierboven.

Ik geef gewoon mijn mening over Bergman op een forumpje, probeert niemand te beeninvloeden. Zij probeert Nederland wel een mening (of zelfs schuldgevoel) door de strot te duwen met haar bagger. Daarnaast gaat mijn bericht niet over wit of zwart, maar slechts over de filmmaakster. Nogal een verschil.