De opmars van de sportdocumentaire: waarom Drive to Survive-achtige series blijven scoren

Er was een tijd dat een sportdocumentaire een terugblik was. Een carrière, een toernooi, een archief vol korrelig beeld en een voice-over die alles al wist. Sinds Netflix in 2019 met Formula 1: Drive to Survive de paddock indook, is dat model gekanteld. De sportdocu volgt het seizoen nu terwijl het gebeurt, en die aanpak werkt: de serie is inmiddels aan zijn achtste seizoen toe.

Van nicheproduct naar fanfabriek

Drive to Survive doet iets bijzonders. Het trekt niet alleen bestaande fans, het maakt ze aan. Onderzoekers van het vaktijdschrift Communication & Sport interviewden kijkers en zagen dat zo'n twee derde zijn nieuwe of gegroeide liefde voor de Formule 1 rechtstreeks aan de serie toeschrijft. 

Wie de sport op tv vooral zag als rondjes rijden, kreeg ineens personages en rivaliteit om zich aan vast te houden. Seizoen zeven trok naar verluidt ruim tien miljoen kijkers en liet daarmee de andere sportseries op het platform achter zich.

De verklaring ligt voor de hand. De serie legt niet de sport uit, maar de mensen. Teambazen werden bekender dan sommige coureurs, en nieuwe kijkers kozen geen team maar een hoofdpersoon. Een goede docu levert zo meer nieuwe fans op dan menige titelstrijd.

Het format is een blauwdruk geworden

Producent Box to Box Films heeft het recept overal uitgerold. Full Swing doet voor golf wat Drive to Survive voor de autosport deed, Break Point volgde het tennis, Tour de France: Unchained kroop in het peloton en Six Nations: Full Contact deed hetzelfde bij het rugby. Niet elke titel haalde hetzelfde niveau, maar het patroon is steeds gelijk: toegang tot de kleedkamer, personages boven uitslagen, een cliffhanger per aflevering.

Voor filmliefhebbers is dat interessant, want de grens tussen documentaire en drama vervaagt bewust. Coureurs klaagden dat montages spanning suggereerden die er op het circuit niet was. De makers noemen dat gewoon vertelkunst. Wie de series naast de echte seizoenen legt, kijkt eigenlijk naar twee versies van hetzelfde verhaal, en juist die wrijving maakt het genre het bespreken waard.

Van kijken naar meeleven

Het effect stopt bovendien niet bij de aftiteling. Ook de cijferkant van de sport hoort daar tegenwoordig bij. Nieuwe fans die via een serie binnenkomen, duiken daarna in kwalificatietijden, rijdersstatistieken en Formule 1 voorbeschouwingen bij gereguleerde aanbieders als Betnation. Wie eenmaal is ingestapt, wil niet alleen weten wie er wint, maar ook hoe die zege tot stand is gekomen.

Wat er nu op de rol staat

Doorgaan doet het format sowieso, de echte vraag is welke sport de volgende is. De makers van Drive to Survive gaven begin dit jaar aan dat er geen einde gepland staat zolang de serie nieuwe kijkers naar de sport blijft brengen. Voor de kijker betekent dat vooral meer keuze. Wie het genre nog moet ontdekken, begint het beste bij het origineel en beoordeelt daarna zelf welke spin-off de vergelijking doorstaat. De recensies daarover lopen op deze site tenslotte al jaren lekker uiteen.