Lisa e il Diavolo (1973)

Moet bekennen de negatieve reacties niet goed te begrijpen. Inderdaad, verhaaltechnisch geen hoogstandje maar de vormgeving is buitengewoon! De scene's in het kasteel zijn qua kleursamenstelling en shotcomposities zo bijzonder en beladen de film met een dusdanige sfeer dat ik toch redelijk onder de indruk was.

Lisa and the Devil

Toen ik afgelopen zaterdag de laatste Bava uit de collectie hier thuis zag, was ik er met mijn broer over bezig dat House of Exorcism zo'n schijnbaar verknipte versie is. Hij had de film nog niet gezien maar ik kon ieder geval beamen dat het Bava onwaardig was. Waarom dan eens niet naar het origineel op zoek gaan? Zo gezegd, zo gedaan dus daarjuist de versie opgezet zoals Mario Bava ze had bedoeld. En wat een verschil geeft het eigenlijk! Nu is het alweer een tweetal jaar geleden dat ik de andere versie heb gezien maar toch, dit is wel een stuk beter precies.

Vanwege het succes van Baron Blood kreeg Bava een complete carte blanche om de film te maken en dit resulteert in een sfeervolle sfeer zoals alleen Bava het kan maken. Voornamelijk het kleurgebruik is erg geslaagd en de sfeer is dan ook navenant. Ik heb het al eerder gezegd maar voor mij blijft Bava toch één van de geniaalste en meest sfeer opwekkende horror regisseur die ik ooit heb gezien. Vooral het einde op het vliegtuig is hier een perfect voorbeeld van. Lisa die uiteindelijk ontsnapt en op het eerste het beste vliegtuig stapt maar dan realiseert dat het compleet leeg is. Waar de regisseur tijdens Baron Blood een oersaaie openingsscène in een vliegtuig maakt, is het hier van een veel hoger niveau. Lisa die eindeloos lijkt te lopen, al de lijken tegen komt en dan op het einde die kale kop van Leandro.. Geweldig gewoon! Het plot had trouwens wel iets duidelijk gemogen. Nu heb ik de film wel zonder ondertitels gezien maar hoewel mijn Engels zeker en vast goed genoeg is, heb ik toch liever iets om nog op terug te vallen want gewone geluiden (een auto die voorbijrijd bijvoorbeeld) willen er nog wel eens voor zorgen dat ik bepaalde zinnen niet mee heb. Soit, gelukkig valt alles op het einde nog wel op zijn plaats en steken de sfeervolle scènes er met kop en schouder bovenuit.

In Baron Blood speelde Elke Sommer al mee en hoewel ze er daar enorm goed uitziet, was haar acteren niet van hetzelfde niveau. Bava koos ervoor om terug met haar te werken en in dat jaar lijkt ze wel serieus veel aan haar acteerwerk te hebben gedaan maar is ze ook enorm veel van haar charme kwijt geraakt. Beetje jammer maar ze doet in ieder geval niet meer zo van die stomme acties zoals in bovenstaande titel. Wat ik me herinner van House of Exorcism is dat Telly Savalas daar wel vrij degelijk in was. In Lisa and the Devil komt dat zowaar nog beter tot zijn recht. Savalas is heerlijk gecast als de mysterieuze ventriloquist. Vooral de continue lolly in zijn mond geeft een heerlijk tintje aan zijn personage. Het is een tic dat Savalas later al zou hebben in Kojack maar dat is eigenlijk puur toevallig gebeurd want hij was juist gestopt met roken en dit was een aangename afwisseling. Hij kon geen beter moment hebben uitgekozen want het past perfect bij Leandro. Leuke bijrol trouwens nog voor Sylva Koscina die de rol van de niet al te trouwe Sophia op zich neemt.

De gotische sfeer gecombineerd met de bevreemdende wereld waarin het verhaal zich afspeelt zorgt ervoor dat Bava een bijzonder sfeervolle film aflevert. Onbegrijpelijk dat dit geen deftige release heeft gekregen en dat het zelfs pas twee jaar na Bava's dood was, dat dit een première op televisie kreeg. Vanavond House of Exorcism maar eens opzetten want nu ben ik wel benieuwd geraakt naar hoeveel Leone hier eigenlijk aan heeft verkloot.

4*

Belangrijke film van Bava die voor het eerst in zijn carrière vrij spel kreeg om volledig te doen wat hij wou. Al bleek dit achteraf een desillusie, want aangezien de film geen distributeur vond, besliste producer Alfredo Leone om een alternatieve versie van Lisa and the Devil in te blikken, teneinde meer poen te kunnen scheppen. Gevolg: twee versies die wel eens met elkaar verward worden. Dit bericht gaat over Lisa and the Devil, en niet de exploitatie-versie getiteld The House of Exorcim.

Eerlijk is eerlijk, toen de eindtitels van het scherm rolden had ik het gevoel de film niet helemaal begrepen te hebben. Gelukkig is er zoiets als google en vond ik dit artikel waarin Lisa and the Devil tot in detail besproken wordt, inclusief de aanwezige symboliek. Na het lezen hiervan kan je rustig stellen dat het script inderdaad even warrig is als het op het eerste zicht lijkt, zij het dan met een geldige reden. Wel gaat de romantische component in het script gebukt onder een theatrale invulling die op haar beurt versterkt wordt door stroperige muziek en de tenekrommende nasynchronisatie. Kortom, Bava goes Mooi & Medogenloos. Los daarvan kan de nachtmerrieachtige storytelling waarin logica vaak ver te zoeken is, rekenen op een Bava die op visueel vlak zijn reputatie alle eer aandoet. Het weelderige landhuis waarin het verhaal zich afspeelt is gehuld in primaire kleuren die doorgetrokken worden in de kostuums. De look&feel waar de Italiaanse grootmeester om gekend staat is dus alom aanwezig. Voeg daar nog een spookachtige ontknoping aan toe en het resultaat is een brok onvervalste gothic horror.

Okay geen sex-scenes en geen Exorcist-verwijzingen...dus dan betekent het dat ik de originele Mario Bava-versie heb gezien.

En dan beginnen we in giallo-achtige sferen om vervolgens in een oud huis te komen waar een beetje een soort van gothic sfeer hangt...we kabbelen eventjes wat om vervolgens nog even af te sluiten op top-Bava-niveau met ontbindende lijken in bed en Telly Savalas in de weer met levensechte wassen beelden.

D'r zit ook nog een muziekje in dat me nogal deed denken aan het latere "Einsamer Hirte" tenzij die panfluit het weer eerder ergens anders vandaan gehaald had.

Tsja beetje vreemde film wel, maar er staat me nog bij dat ik gisteravond toch afsloot in hoog enthousiaste sferen, maar ik zou de film nog een keer moeten zien om hem helemaal te bevatten.

Herkijk klinkt zeker niet als onprettig vooruitzicht.

Helaas naar wat het blijkt de verkeerde versie! Toch erg genoten van de film. Prachtige sfeervolle beelden afgewisseld met lugubere moorden en een weirdo verhaal. Ik begreep van de reacties dat de exorcisme en naakt scene`s niet in de origineel bedoelde film hoorde. Erg benieuwd geworden hoe het origineel eruit ziet. De film is zeker een review waardig!

De titel Lisa and the Devil en de eerste helft van de film zijn vrij misleidend. De duivel speelt namelijk niet echt een rol in het verhaal. De film is meer een vreemde familietragedie waar de grenzen tussen realiteit en het bovennatuurlijke op surrealistische wijze vervagen. De film bevat ontelbare zijlijnen in het verhaal en heeft een non-linenaire vertelstructuur. Alsof dat nog geen aparte mengelmoes was besloot producent Alfred Leone om de film om te dopen in The House of Exorcism. De film werd namelijk door geen enkele distributeur uitgebracht, ondanks overwegend succes tijdens het Cannes-filmfestival. Leone zag zijn kans schoon en propte demonen en een exorcisme in de film om het als een Exorcist-kloon uit te kunnen brengen.

Telly Savalas was wel een geinige butler en speelde een aardig hoofdrolletje Elke Sommer. Alida Valli (Suspiria, Novecento) speelt de oude gravin, een type-casting die altijd wel goed werkt. Verder was het acteerwerk niet heel jofel.

Hoewel het verhaaltje best sfeervol en macaber is missen we hier toch echt het prachtige kleurgebruik van Bava. Vrijwel alle scènes zijn met felle studiolampen belicht waardoor het lijkt alsof je naar een kostuumdrama uit de jaren '50 aan het kijken bent. De muziek herinnerd er dan wel weer op bombastische wijze aan dat het toch echt de jaren '70 is. Vooral veel romantische melodieën.

Een nogal vreemde film van Mario Bava dus en ook een van zijn laatste. Hierna zou hij alleen nog maar de poliziotto Rabid Dogs maken die pas in 1997 werd uitgebracht en Shock wat bedoelt was als een aflevering voor Dario Argento's TV-serie. Gelukkig zijn er nog zat films waarvan hij het camerawerk heeft verzocht die wellicht de moeite waard zijn.

Blijkbaar de aangepaste versie gezien waarbij Alfredo Leone het nodig vond om het thema exorcisme bij te voegen om zo mee te gaan in het succes van The Exorcist. Kan niet vergelijken met de eerste versie van Lisa and the Devil, maar laat nu net het gedoe rond exorcisme in deze film verkeerd uitpakken. Het oorspronkelijke verhaal is bijzonder sfeerrijk en heeft best wel een interessant gegeven, maar de scènes die het thema exorcisme bevatten zijn gewoon slecht. Vooral de eindscène is belachelijk. De naaktscènes zouden ook weggelaten zijn in de oorspronkelijke film wat dan weer een beetje jammer is. Telly Savallas, vooral vroeger bekend van de politieserie Kojak, zit goed in zijn rol en Elke Sommer zet een overtuigende rol neer. 5/10