Camera Sutra (of de Bleekgezichten) (1973)

Opgedragen aan mijne beenhouwer

Ik vind het altijd ergens jammer dat iemand eerst moet sterven vooraleer er pogingen worden ondernomen om zijn/haar werk terug onder de aandacht te brengen. Robbe De Hert overleed op 24 augustus 2020 aan de gevolgen van suikerziekte en een maand later is het In Memoriam van Cinematek, die mee verantwoordelijk zijn voor het Belgische filmarchief, van start gegaan. Er worden in Cinema Flagey 5 films van het Antwerpse enfant terrible gegeven en starten deden ze gisteren met het langspeelfilmdebuut van De Hert: Camera Sutra (of de Bleekgezichten).

Het was het soort film waarvan ik vermoedde dat ik het eigenlijk nooit te zien ging krijgen dus uiteraard die kans (samen met een redelijk gevulde zaal, althans toch in deze coronatijden) niet laten liggen. Blijkbaar was Camera Sutra al een aantal jaar geleden gerestaureerd door Cinematek en de print die ze gisteren lieten zien was effectief piekfijn. Een speciale film verder trouwens. De Hert maakt een mix met archiefmateriaal (zo gebruikt hij een fragment van het iconische lopende meisje ten tijde van de Vietnam oorlog) en zelf verzonnen materiaal en verdeelt daardoor zijn film wat in twee segmenten. Het is me nog altijd onduidelijk waarom hij minutenlang wenende kinderen toont op hun eerste schooldag (en die bovendien op het einde nog eens terug bovenhaalt) maar het is interessant om te zien hoe hij die maatschappijkritische rapportages gebruikt om zijn hoofdpersonen - en de kijker - een geweten te schoppen zodat ze uiteindelijk zelf actie ondernemen. Waar ik het in het begin allemaal maar wat een rommeltje vond, begint het op den duur allemaal netjes in elkaar te klikken en de desastreuze afloop waar het groepje gelijkgezinden omsingeld wordt door de politie omdat ze een wapenkazerne hebben overvallen.. Het werkt wonderwel goed.

Robbe is Robbe en speelt hier dan ook een versie van zichzelf. In het begin is het even slikken als je de 30 à 31-jarige De Hert ziet spelen. Een gast in de fleur van zijn leven die vastbesloten is om de wereld te veranderen en iedereen ook nog eens een geweten te schoppen met zijn Fugitive Cinema. Het wringt wat met het idee dat hij in zijn latere jaren zo enorm zou aftakelen. Geen idee hoeveel er effectief in scène is gezet maar dat bezoek aan zijn moeder (een rol van de immer geweldige Dora van der Groen) bijvoorbeeld is echt geweldig in al zijn herkenbaarheid. Sowieso wel interessant om te zien wie je hier soms opeens in een bijrol ziet passeren. Onder andere Ida Dequeecker (lange tijd partner geweest van De Hert en bovendien een kleindochter van Willem Elsschot, wiens werk de regisseur later nog zou verfilmen), Fred Van Kuyk en Ivo Pauwels. Reinhilde Decleir heb ik jammer genoeg gemist/niet herkend. Toch is ook niet alles altijd even goed te noemen. De scène op de Wiese Bierfeesten met een strompelende Van Kuyk loopt veel te lang door maar dat wordt dan weer afgewisseld met bijvoorbeeld een montage in een autofabriek onder de tonen van Working Class Hero van John Lennon die dan wel weer de juiste snaar raakt.

Maatschappijkritisch, dat is denk ik wel het woord waarmee Camera Sutra (en sowieso het vroegere werk van De Hert) wel mee kunt samenvatten. Hij toont de schijnheiligheid van België en hoe het volk wordt mak gehouden met brood en spelen (het bierfeest en de koers) terwijl er zoveel meer onrecht in de wereld is. Op sommige punten een ietwat gedateerd tijdsbeeld maar o zo interessant om te zien. Een kleine kijk in het leven van jongeren in de nasleep van de mei '68 gebeurtenissen. Dat ze toch maar snel eens het oeuvre van De Hert wat meer gaan uitbrengen, ik vraag me of hoeveel interessant materiaal er nog in dat vroeger werk zit.

4*